Được đặt dưới quyền quản lý của Bộ Biển và Nghề cá, lực lượng đặc nhiệm được thành lập trên cơ sở đề xuất của Bộ Quốc phòng sau khi Tổng thống In-đô-nê-xi-a Giô-cô Uy-đô-đô (còn được gọi là Giô-cô-uy) giao nhiệm vụ cho hải quân giữ vai trò chính trong cuộc chiến chống đánh bắt cá bất hợp pháp trên các vùng biển của In-đô-nê-xi-a. Lực lượng này do một quan chức thuộc Văn phòng tổng thống chỉ huy và bao gồm các thành viên từ các Bộ Biển và Nghề cá, Bộ Tài chính, Bộ Giao thông Vận tải và Cục Điều tra tội phạm thuộc Cơ quan Cảnh sát Quốc gia (POLRI).

Tổng thống In-đô-nê-xi-a Giô-cô Uy-đô-đô, người đang theo đuổi một chính sách hàng hải mới. Ảnh: Getty Image

Đất nước từ sự kết hợp của 17.000 hòn đảo với một lực lượng hải quân thiếu đầu tư và kết cấu cơ sở hạ tầng cảng biển nghèo nàn từ lâu đã khiến In-đô-nê-xi-a luôn phải đối mặt với vấn nạn cướp biển, đánh bắt cá bất hợp pháp và buôn lậu tràn lan. Theo số liệu của Bộ Biển và Nghề cá In-đô-nê-xi-a, mỗi năm nước này thiệt hại khoảng 300.000 tỷ ru-pi-a (25 tỷ USD) do hoạt động đánh bắt cá trái phép của các tàu nước ngoài và hiện có khoảng 5.400 tàu thuyền hoạt động bất hợp pháp trong các vùng biển của quốc gia này.

Trước thực tế này cùng ý tưởng muốn tận dụng vị trí địa lý của In-đô-nê-xi-a như một tài sản mà không phải là một điểm bất lợi, kể từ khi nhậm chức tháng 10 vừa qua, Tổng thống Giô-cô-uy đã nhiều lần đề cập đến tầm nhìn biển đảo của ông đối với In-đô-nê-xi-a như là một "mắt xích hàng hải toàn cầu".

Nội dung chính của chính sách hàng hải mà ông đặt ra xoay quanh 5 trụ cột cơ bản. Một là, hồi sinh nền văn hoá biển của In-đô-nê-xi-a, thừa nhận mối liên hệ giữa địa lý quần đảo, bản sắc và sinh kế của đất nước. Hai là, cải thiện sự quản lý các đại dương và ngành thủy sản của In-đô-nê-xi-a thông qua việc phát triển ngành công nghiệp đánh bắt cá của đất nước và xây dựng "chủ quyền lương thực" và an ninh hàng hải. Ba là, đẩy mạnh kinh tế biển của In-đô-nê-xi-a bằng cách cải thiện cơ sở hạ tầng cảng biển, ngành công nghiệp vận tải biển và du lịch biển của đất nước. Bốn là, ngoại giao hàng hải giúp khuyến khích các đối tác của In-đô-nê-xi-a trong việc phối hợp tránh xung đột phát sinh xung quanh việc đánh bắt cá bất hợp pháp, xâm phạm chủ quyền, tranh chấp lãnh thổ, cướp biển và các quan ngại về môi trường như ô nhiễm biển. Năm là, tăng cường phòng thủ trên biển của In-đô-nê-xi-a, vừa nhằm mục đích hỗ trợ chủ quyền hàng hải và sự thịnh vượng của đất nước, vừa nhằm thực hiện vai trò của In-đô-nê-xi-a trong việc duy trì an toàn và an ninh hàng hải.

Phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Đông Á ở Mi-an-ma vừa qua, ông Giô-cô-uy đã nhấn mạnh rằng In-đô-nê-xi-a có "nghĩa vụ" như một "điểm tựa giữa hai đại dương" nhằm tăng cường phòng thủ trên biển của mình để vừa bảo vệ chủ quyền của riêng In-đô-nê-xi-a, vừa đảm bảo an toàn và an ninh hàng hải cho khu vực. Về các khía cạnh ngoại giao và an ninh hàng hải trong chính sách mới này của Tổng thống Giô-cô-uy, Ngoại trưởng In-đô-nê-xi-a Rét-nô Ma-xu-đi sẽ đóng một vai trò hàng đầu. Bà đã phát đi tín hiệu về ý định của mình trong việc triển khai chính sách ngoại giao theo cách tiếp cận quyết đoán hơn, theo hướng song phương và nhấn mạnh đến lợi ích của In-đô-nê-xi-a.

Đối với In-đô-nê-xi-a, dường như quốc đảo này đã sẵn sàng thể hiện rõ hơn sức mạnh chiến lược và ngoại giao của mình. Nhiều nhà phân tích cho rằng sẽ là quan trọng nếu nước này tiếp tục xử lý các vấn đề nhạy cảm, kể cả với Trung Quốc, xung quanh các vùng biển và đáy biển ngoài khơi quần đảo Na-tu-na ở Biển Đông thông qua các cơ chế an ninh khu vực.