Ở miền di sản ruộng bậc thang thuộc tỉnh Hà Giang, người ta thường nhắc đến chị Vương Thị Thảo, cán bộ Trung tâm Văn hóa huyện Hoàng Su Phì như một tấm gương đáng quý về nỗ lực học tập và khát vọng mang lại cuộc sống ấm no, yên bình cho chị em phụ nữ các dân tộc nơi đây. Chị cũng là một tuyên truyền viên tích cực trong việc đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với đồng bào, vận động người dân tuân thủ các quy định của pháp luật, gìn giữ bản sắc văn hóa truyề
Theo phong tục tập quán của các dân tộc Việt Nam, từ xưa đến nay, lễ cưới, lễ tang và lễ hội chính là biểu hiện nếp sống văn hóa của mỗi gia đình, của cộng đồng và toàn xã hội. Việc tổ chức lễ cưới, lễ tang và lễ hội vừa kế thừa truyền thống phong tục, tập quán, mang bản sắc riêng của dân tộc, vừa được cách tân ngày càng văn minh theo sự phát triển của thời đại hôm nay là cả một quá trình tuyên truyền, vận động kiên trì và mềm dẻo của đội ngũ các cán bộ và những người có uy tín trong cộng đồng.
Tỉnh Quảng Ninh có 22 dân tộc sinh sống. Ở khu vực biên giới, đời sống của một bộ phận nhân dân còn khó khăn. Thời gian qua, cán bộ, chiến sĩ BĐBP Quảng Ninh đã có nhiều chương trình hành động cụ thể nhằm chia sẻ, giúp đồng bào dân tộc nâng cao dân trí, phát triển kinh tế - xã hội, thay đổi cuộc sống.
Từ bao đời nay, múa dân gian các dân tộc thiểu số (DTTS) luôn đóng vai trò quan trọng, làm nền tảng cho sự phát triển nghệ thuật múa chuyên nghiệp và là những di sản văn hóa tiêu biểu của Việt Nam. Tuy nhiên, thời gian qua, một số điệu múa dân gian dân tộc đã được các nhà sáng tác, biên đạo múa khai thác, xây dựng thành những tác phẩm múa theo kiểu chắp vá “râu ông nọ cắm cằm bà kia” gây ra sự phản cảm, làm mất đi bản sắc văn hóa dân tộc.
Tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2021, nữ sinh dân tộc Tày Mạ Thị Quỳnh, Lớp 12A11, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc đã xuất sắc đạt điểm 10 môn lịch sử và điểm 10 môn địa lý.
Tháng 7-2021, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định đưa "Tập quán xã hội và tín ngưỡng Chợ Phong Lưu Khau Vai" của Hà Giang vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tồn tại hơn 100 năm qua, phiên chợ này được xem là nét văn hóa riêng và rất hiếm hoi thể hiện quan điểm về tình yêu, hôn nhân và gia đình của các dân tộc thiểu số vùng cao Hà Giang.
Trong số những nhạc sĩ được nhận giải thưởng của Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 2020, Trang Anh là hội viên trẻ nhất. Điều đặc biệt hơn, cô là thiếu nữ dân tộc Tày hiếm hoi có được vinh dự đó.
Là người dân tộc Nùng, lại theo học thanh nhạc khá muộn, nhưng Sèn Hoàng Mỹ Lam đã xuất sắc giành giải Nhất dòng nhạc dân gian tại cuộc thi Liên hoan tiếng hát truyền hình toàn quốc năm 2017 (giải Sao Mai). Với giọng hát vút cao, trong vắt, đầy nội lực, cùng phong cách tươi trẻ, cô ca sĩ dân tộc Nùng như bông hoa đẹp, ngát hương, để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng khán giả yêu nhạc.
Trước nguy cơ mai một nghề truyền thống của ông cha để lại, những nghệ nhân, những người tâm huyết trong cộng đồng người Tày ở xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai đã và đang khôi phục, gìn giữ, góp phần bảo tồn di sản văn hóa cho muôn đời sau, trong đó có nghề đan lát, dệt thổ cẩm, nghề làm cọn nước và làm nhà táng…
Sinh ra và lớn lên ở miền núi Hà Giang, nên mảnh đất, con người và phong tục tập quán nơi đây đã trở thành nguồn cảm hứng đi vào các tác phẩm văn học của nhà văn Đỗ Bích Thúy dù sau này chị chuyển về sống ở Hà Nội phồn hoa. Với hơn 21 đầu sách được xuất bản, phần lớn đều là những sáng tác về đề tài dân tộc, miền núi, nhà văn Đỗ Bích Thúy đã cho thấy bút lực văn chương dồi dào và cái duyên với đề tài dân tộc, miền núi. Đó là mạch nguồn không bao giờ vơi cạn của tâm hồn luôn đau đáu với quê hương
Những năm qua, ngoài giữ vai trò nòng cốt, chuyên trách trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng, quản lý và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, BĐBP còn làm tốt các chương trình an sinh xã hội, tri ân đồng bào các dân tộc nơi biên giới. Những căn nhà mới khang trang mọc lên trên vùng đất khó, những mô hình sinh kế cho người nghèo… đã góp phần làm cho cuộc sống người dân biên giới ngày một đổi thay, đầy đủ, ấm no, hạnh phúc hơn…
Sự biến động của thời gian, hoàn cảnh sống, những tác động của trong quá trình hội nhập… khiến cho văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số bị mai một, đòi hòi cần phải bảo tồn cách thiết.
Mỗi độ Xuân về, đồng bào các dân tộc Tày - Nùng sinh sống ở miền núi phía Bắc đều tổ chức Lễ hội Lồng tồng (tức lễ hội xuống đồng). Đây là lễ hội có từ lâu đời, là một nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc sắc của đồng bào, để bày tỏ lòng biết ơn đến tổ tiên đã có công khai hoang, trồng cấy lúa nước, đồng thời, cũng là dịp để nhân dân cầu cho mùa màng tươi tốt, mọi nhà an vui, hạnh phúc.
Tai nạn giao thông (TNGT) chỉ diễn ra trong chốc lát nhưng phía sau thời khắc kinh hoàng ấy chắc chắn sẽ là “cơn ác mộng” đeo đẳng. Nếu như thân nhân của những người thiệt mạng do TNGT gắn liền với những dòng nước mắt chảy dài theo năm tháng, thì với những người may mắn sống sót, thương tật vĩnh viễn có thể nhấn chìm họ dưới đáy của “hố sâu” cuộc đời.
Có thể nói, trang phục truyền thống của phụ nữ các dân tộc thiểu số sinh sống ở khu vực biên giới rất phong phú, mang nét đẹp riêng độc đáo và đậm đà bản sắc văn hóa truyền thống của mỗi tộc người. Cùng với tiếng nói, chữ viết, trang phục cũng mang dấu ấn riêng của mỗi một dân tộc.
