Các chợ nổi ở đồng bằng sông Cửu Long có từ bao giờ chẳng ai nhớ, nhưng bao đời nay, nơi đây đã hình thành một nền kinh tế, văn hóa sông nước mang tính cộng đồng. Trong cơ chế hội nhập quốc tế, cho dù văn minh đến đâu, nhưng chợ nổi trên sông nước vẫn tồn tại, phát triển như một yếu tố văn hóa tinh thần không thể thiếu trong đời sống cộng đồng dân cư vùng sông nước thanh bình ở miền Tây Nam bộ.
Cù lao Tân Quy thuộc xã An Phú Tân, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh và xã Tích Thiện, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long, nằm giữa dòng sông Hậu. Dường như thiên nhiên đã ưu ái ban tặng những gì thuận lợi nhất để cù lao Tân Quy được mệnh danh là “Vương quốc trái cây”, với diện tích trên 600ha vườn chuyên canh cây ăn trái, cho sản lượng thu hoạch khoảng 25.000 – 30.000 tấn/năm. Gần như 100% hộ dân nơi đây quanh năm chỉ sinh sống bằng nghề làm vườn, trong đó, hộ nào ít đất cũng sở hữu khoảng vài trăm gốc ch
Cuối tháng 4 vừa qua, Khu du lịch quốc gia Núi Sam, huyện Châu Đốc, tỉnh An Giang đã mở cửa trở lại sau thời kỳ dài giãn cách do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19. Tuy nhiên, Lễ hội quy mô lớn nhất, nâng đỡ đời sống tâm linh của người dân đồng bằng sông Cửu Long – Lễ Vía Bà Chúa xứ Núi Sam diễn ra vào ngày 14 và 15-5 năm nay vẫn phải giảm thiểu phần hội, chỉ giữ phần thực hiện các nghi lễ.
Trong đời sống văn hóa vùng hạ lưu sông Mê Kông, tồn tại một khái niệm “người cù lao”. Đó không hẳn là những người có nếp sống phù du trôi dạt, rời cố hương để đến sinh cơ lập nghiệp trên các vùng đất gò, bồi, nổi mà, hơn thế, những con người cù lao thường lại bảo lưu nguyên vẹn cội nguồn, như nếp sống nhớ thương miền cũ, chắt lọc tinh hoa văn hóa để tạo nên một bản thể văn hóa mới trên những miền đất mới.
Đồng bằng sông Cửu Long gồm 13 tỉnh, thành phố, hiện là khu vực đông dân cư, đất đai phì nhiêu, sông ngòi trải rộng, tiềm năng dư thừa nhưng kém phát triển nhất về du lịch so với các vùng, miền khác của cả nước. Tuy nhiên, nỗ lực tháo điểm nghẽn đáng kể nhất trong năm vừa qua lại chính là việc đã nhìn nhận ra 3 tồn tại lớn: Khâu quảng bá xúc tiến kém, nhân lực yếu, dịch vụ du lịch đơn điệu.
Chợ nổi trên sông là nét văn hóa tồn tại hàng trăm năm cùng với lịch sử khẩn hoang miền Nam. Ngày nay, giao thông đường bộ phát triển thay thế dần hệ thống kênh xáng, rạch vàm chằng chịt của vùng đồng bằng sông Cửu Long, nhưng văn hóa chợ nổi dường như không mất đi mà còn trở nên đặc sắc và cần thiết trong đời sống hằng ngày của người dân địa phương. Chợ không chỉ là nơi mua bán, mà còn là hiện thân của đời sống văn hóa tinh thần, nơi “cắm sào” cho tâm hồn những con người miền sông nước.
Tiếp nối thành công sau nhiều năm tổ chức lễ hội dừa, UBND tỉnh Bến Tre tiếp tục tổ chức Lễ hội dừa lần thứ V, năm 2019 với chủ đề “Cây dừa trên đường hội nhập và phát triển bền vững” từ ngày 16 đến 20-11, tại TP Bến Tre, tỉnh Bến Tre. Lễ hội là dịp tôn vinh người trồng dừa (đặc biệt là nghệ nhân, người thợ, người nông dân đã gắn bó với cây dừa), sản phẩm dừa và văn hóa xứ dừa Bến Tre, góp phần quảng bá hình ảnh cây dừa và các sản phẩm du lịch của Bến Tre đến với du khách trong và ngoài nước.
Chương trình "Giao lưu hữu nghị biên giới Việt Nam-Lào-Campuchia" lần thứ nhất năm 2018 tổ chức tại tỉnh Kon Tum đã chính thức khép lại, song những dư vị ngọt ngào vẫn còn đọng mãi trong trái tim những người con chung một mái nhà Đông Dương.
Triển lãm ảnh “Thư Đồng Văn” đang diễn ra tại Trung tâm thông tin văn hóa Hồ Gươm, là một triển lãm đặc biệt bởi quy tụ 50 bức ảnh chụp bằng phim đen trắng về thiên nhiên, con người và cuộc sống của đồng bào dân tộc Mông trên cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang) cách đây hơn 20 năm, của Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Nguyễn Hữu Tuấn. Triển lãm mang đến cho người xem cảm xúc đặc biệt về vẻ đẹp của thiên nhiên, sự mộc mạc, dung dị của con người nơi mảnh đất địa đầu Tổ quốc.
Gần đây, cư dân vùng miệt vườn đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) không còn lạ lẫm với hình ảnh những đoàn khách du lịch “Tây ba lô” xuất hiện trên khắp vùng cây trái bạt ngàn, sông nước mênh mông. Ăn mặc đơn giản và rất “bụi”, họ rong ruổi “phượt” khắp các kênh rạch, vườn cây, ruộng lúa để tìm cách hòa nhập với đời sống cư dân miền Tây sông nước hoặc đắm mình trong khung cảnh hữu tình của thiên nhiên. Có cầu, ắt có cung, các dịch vụ phục vụ nhu cầu “phượt” của khách du lịch nước ngoài đua nhau mọc
Những năm gần đây, nhà văn Tống Ngọc Hân (sinh năm 1976, sinh sống tại thị trấn Sa Pa, tỉnh Lào Cai) được bạn đọc cả nước quan tâm bởi lối viết cuốn hút, thâm trầm, nhiều day dứt trong những sáng tác về đề tài miền núi, biên giới và đồng bào các dân tộc thiểu số. Thế nhưng, ít ai biết rằng chị là người dân tộc Kinh, sinh ra ở huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ. Và, với những giải thưởng uy tín đạt được, chị được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam từ khi còn rất trẻ.
Ngành du lịch đang kỳ vọng rất lớn vào vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) với việc vùng này có thể đón 34 triệu lượt khách vào năm 2020. Đây có thể là một mục tiêu quá sức nếu như du lịch ĐBSCL vẫn cứ vận hành theo cách như hiện tại.
Không hoa lệ, phồn vinh như TP Hồ Chí Minh, không lãng mạn, mộng mơ như Đà Lạt, nhưng cảnh vật sông nước miệt vườn miền Tây còn nguyên sơ, mộc mạc cùng với lòng người đôn hậu và mến khách. Không có gì thú vị bằng một chuyến về miền Tây khám phá du lịch sông nước miệt vườn, được ngắm chợ nổi nhộn nhịp, đi dưới vườn cây trĩu quả, thưởng thức trái cây nức tiếng thơm ngon và bữa tiệc ngọt ngào hương vị đồng quê "sệt" chất Nam bộ.
Nghề làm bánh tráng xuất hiện ở xã Thuận Hưng, thuộc vùng Thốt Nốt (Cần Thơ) từ cách đây gần 2 thế kỷ. Lúc đầu chỉ là một món quà miệt vườn "ăn chơi", nhưng đến giai đoạn 1998-2000, bánh tráng Thuận Hưng bắt đầu phất lên, được tiêu thụ rất mạnh không chỉ ở trong nước, mà còn vượt biên giới sang Campuchia, trở thành món ăn nhập ngoại quen thuộc của người dân đất nước Chùa Tháp. Nhu cầu thị trường ngày càng lớn cùng với chất lượng bánh tiếp tục được nâng cao, tiếng tăm của bánh tráng Thu
Tỉnh An Giang có gần 70 ngôi chùa Khmer, trong đó tập trung chủ yếu ở hai huyện biên giới Tịnh Biên và Tri Tôn. Các ngôi chùa này không chỉ là nơi chứa đựng những giá trị tâm linh, tín ngưỡng sâu sắc, nơi sinh hoạt tôn giáo của người Khmer, mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng trong khu vực. Những ngôi chùa Khmer được xem như một biểu tượng văn hóa vật chất, tinh thần của đồng bào với những đặc điểm kiến trúc hết sức độc đáo và đặc sắc.
