51 năm về trước, tuyến vận tải đường biển đã có nhiều con thuyền bầu chở hàng xuôi ngược, vận hành bằng sức gió. Tôi đã đi dọc làng biển miền Trung, tìm kiếm những nhân chứng cuối cùng còn sót lại để đặt ra câu hỏi: “Thời đó, ngư dân đi biển dựa vào những tấm hải đồ gì để xác định phương hướng?”. Hóa ra, hải đồ chính là những câu hò, vè mô tả gành đá, bãi san hô, nơi nguy hiểm để ngư dân lánh nạn, trở về an toàn.
Tỉnh Quảng Ngãi hiện có 13 Nghiệp đoàn nghề cá, với hơn 7.000 đoàn viên, 500 tàu cá. Thời gian qua, các ngư dân đã luôn đoàn kết, vươn khơi, bám biển để đánh bắt và bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Tuy nhiên, thời gian gần đây, ngư dân có ý kiến về kinh phí và chính sách hỗ trợ của Quỹ tấm lòng vàng của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam không còn dồi dào như trước. Phóng viên Báo Biên phòng đã có cuộc trao đổi với ông Trần Quang Tòa, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Quảng Ngãi về vấn đề này.
Cá mập thường được ví như sát thủ dưới lòng đại dương, tuy nhiên, loại cá hung dữ thực sự là cá mập đuôi trắng, một loại rất hiếm gặp. Những loại cá mập khác, đôi khi ngư dân biết cách “dọa dẫm” thì chúng cũng bỏ đi. Những ngư dân làm nghề câu khơi ở quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thường khó quên những lần chạm mặt với “hung thần biển cả”.
Đại dịch Covid-19 không chỉ “xô ngã” ngành du lịch, hàng không, mà ngư dân đánh cá trên biển cũng có nhiều thời điểm bị “vạ lây”. Trong thời gian qua, các ngư dân miền Trung vừa phải neo bờ vì bão tố liên miên, đồng thời, cũng phải đối mặt với những thời điểm giá thu mua sản lượng tụt giảm. Bước sang năm 2021, xuất khẩu thủy sản khởi sắc, là những tín hiệu tích cực khả quan cho ngư dân giữa những khó khăn chồng chất trước đó.
Vào ngày Xuân, những con tàu trở về sau một năm ngược xuôi trên biển cả. Làng chài nhộn nhịp những điệu hò bả trạo, sắc bùa, múa gươm để ngày Xuân ở làng biển thêm rộn rã, thúc giục những con tàu một năm xuôi ngược trên biển đánh bắt thành công, gắn với việc đưa ngư dân ra khơi gìn giữ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Có làng chài thì rước ảnh Bác Hồ. Con tàu đầu tiên rước ảnh Bác sẽ khai Xuân bằng mẻ lưới lấy may đầu năm.
Suốt 5 năm phối hợp với Bộ Tư lệnh BĐBP tổ chức Chương trình “Tết ấm yêu thương, mừng Xuân, ơn Đảng”, nhiều cơ quan, doanh nghiệp đã được Tạp chí Cộng sản kết nối để hỗ trợ cho các đồn Biên phòng và người dân trên địa bàn biên giới nhiều tỷ đồng. Những năm trước đây, chương trình được tổ chức ở tuyến biên giới phía Bắc, trong 2 năm 2020 và 2021, chương trình bắt đầu hướng về miền biển, đến với làng chài bám biển Hoàng Sa.
Ngày cuối năm, tôi ngược về làng chài chuyên làm nghề câu khơi ở vùng biển Hoàng Sa, Trường Sa để nghe các ngư dân kể chuyện bám biển, tinh thần ra khơi bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Nghề câu, nghe cái tên thật đơn giản. Nhưng thuyền trưởng và đội ngũ ngư dân trên những con tàu này là những người hùng ngang dọc biển khơi.
Tại các vùng biển, đảo của tỉnh Quảng Ngãi, cán bộ, chiến sĩ BĐBP đã trở thành “điểm tựa” vững chắc của nhân dân. Các anh là người con của làng biển, người thầy thuốc mang quân hàm xanh; chiến sĩ tuyên truyền văn hóa, phổ biến pháp luật, giúp dân phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo. Quân với dân đồng hành cùng nhau bảo vệ bình yên các vùng biển, đảo, biên cương của Tổ quốc.
Trong những ngày nóng bỏng không khí phòng, chống dịch Covid-19, xã Nghĩa An càng trở nên lặng lẽ bên dòng sông Cổ Lũy có dòng chảy lững lờ ra phía cửa biển. Gặp vài người dân trong thôn và vẫn thấy ánh mắt chưa hết bàng hoàng sau chuỗi ngày lao đao trong “bão nợ”. Nhưng trong nỗi khó khăn chồng chất đó, phụ nữ làng chài vẫn giúp mọi người gượng đứng dậy, đoàn kết và sát cánh với nhau để vượt qua khó khăn trong đại dịch Covid-19.
Mỹ Á là một trong những cửa biển lớn của tỉnh Quảng Ngãi. Nhiều năm trước, cửa biển bị bồi lấp, nên tàu thuyền đánh bắt xa bờ không thể vào cảng neo đậu và tránh trú thiên tai. Sau khi hoàn thành dự án thông luồng và xây dựng cảng giai đoạn 2 vào cuối năm 2019, cửa biển Mỹ Á đã đón nhận hàng nghìn lượt tàu thuyền trong và ngoài tỉnh ra vào bán sản phẩm, xuất bến đi hành nghề ở vùng biển khơi.
Năm 2020 có thể coi là một dấu mốc đáng nhớ trong lịch sử hàng triệu năm của hòn đảo trầm tích núi lửa, khi Lý Sơn bứt lên thực hiện cải cách chính quyền một cấp - cấp huyện đảo tiền tiêu. Có điều, khi làm “nhẹ” mình để cất cánh bay lên, Lý Sơn đang có nguy cơ nóng vội, cẩu thả trên đường phát triển. Nói như giọng những người dân lâu đời sống trên đảo: “Lý Sơn nhạt vị rồi răng?”.
Phạm Hữu Nhật là người thôn Đông, xã An Vĩnh, huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Cùng bao lớp trai tráng của đảo, ông đã tham gia đội Hoàng Sa, rồi sung vào quân đội triều đình chuyên thực thi chủ quyền quần đảo yêu thương này.
Tại sao có những làng chài sinh ra lớp lớp thanh niên giỏi nghề biển, cả đời đối mặt với sóng gió hiểm nguy, chấp nhận những chuyến biển lênh đênh vài tháng trời và khi bãi Tư Chính nổi sóng, họ vẫn sẵn sàng đi về phía ấy? Nhưng tại sao cũng có những địa phương có cửa biển rộng mênh mông, lại chỉ tồn tại những con thuyền “bé tẻo teo” và ngư dân ngại đi biển xa…?
Ngày 30-3-2020 là thời hạn chót quy định tất cả các tàu đánh cá có chiều dài từ 15 mét trở lên đều phải lắp thiết bị giám sát hành trình. Nhiều người bắt đầu thấy vợ các ngư dân suốt ngày chăm chú theo dõi màn hình điện thoại cảm ứng, nhưng không phải để lướt Facebook, mà để xem tàu cá của gia đình mình đang ở đâu?
Thành phố nhỏ trên Biển Đông - Trường Sa
