Năm 2013, nhiều người dân làng chài ở miền Trung đã bỏ chạy khi nghe tin siêu bão Haiyang sức gió lên tới 230km/giờ đổ bộ vào Biển Đông sau khi tàn phá Philippines khiến 6.300 người chết. Tuy nhiên, trước thời điểm bão vào đất liền, người dân ở nhiều làng chài vẫn trụ lại, đào hầm để tránh bão. Mô hình nhà boong ke, hầm mu rùa tránh bão tới nay đã trở nên phổ biến. Khi siêu bão Rai (năm 2021) đe dọa miền Trung, thì người dân lại kích hoạt các mô hình như vậy.
Việt Nam là một quốc gia biển. Trong những năm qua, nhiều cơn bão mạnh càn quét qua miền Trung, nếu theo sát tình hình, sẽ nhận thấy rằng, có rất nhiều ngư dân dày dạn kinh nghiệm biển cả, chấp nhận sống chung với thiên tai, bão lụt… Người trong đất liền chỉ nghe qua thấy rợn người lo sợ nhưng với người lính Biên phòng ở các vùng biển họ thấu hiểu những gian nan của người dân biển, để tìm cách sẻ chia, hỗ trợ nhân dân bằng “mệnh lệnh trái tim”.
Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, Hiệu trưởng Trường Đại học Phạm Văn Đồng là người dành nhiều năm đến các dòng tộc, nhà thờ họ trên tuyến biển, đảo tỉnh Quảng Ngãi để tìm lại các sắc phong và nghiên cứu cách bảo tồn các sắc phong, văn bản Hán Nôm đã xuống cấp. Có nhiều văn bản mà ông dịch và giải nghĩa có nguồn gốc từ vùng biên hải Lý Sơn, Hoàng Sa…
Những ngày đầu năm Nhâm Dần 2022, tiếng búa, tiếng đe đã vang lên ở làng rèn Minh Thành, xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Làng rèn hơn 300 năm này cũng là quê hương của cố Trung tướng Phạm Kiệt, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an, Tư lệnh kiêm Chính ủy Công an nhân dân vũ trang (nay là BĐBP). Ngày đầu Xuân, chúng tôi về thăm làng rèn, nghe người dân kể và tự hào về người con làng rèn.
Giáo sư Hoàng Chương cho biết các lễ hội được truyền từ đời này sang đời khác và được tổ chức chủ yếu ở cấp làng, xã, người dân tổ chức lễ hội để tưởng nhớ những anh hùng, những người có công với dân.
Ngày Xuân ở vùng biển miền Trung, mỗi nơi một phong tục khác nhau trong lễ hội mở biển. Có nơi, sau khi làm lễ nhúng nước lưới đầu năm, tàu cá mới được xuất hành đi đánh bắt, nhưng cũng có nơi, bà con ngư dân xuyên Tết trên những con tàu, gửi niềm khát khao mẻ lưới ngày Xuân sẽ đong đầy lộc biển, là điềm hên cho làng chài trong mùa biển mới.
Trạm Kiểm soát Biên phòng Tam Quan, Đồn Biên phòng Tam Quan Nam, BĐBP Bình Định là đơn vị lưu rất nhiều bản cam kết của ngư dân về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (gọi tắt là IUU). Các ngư dân ở địa phương khi nhắc về chồng giấy cam kết cao ngất ngưởng đang lưu tại Trạm Kiểm soát Biên phòng thì cười và nói rằng, “nhờ viết cam kết nên bà con thuộc nằm lòng một số điều luật về khai thác thủy sản, cung cấp thông tin cho BĐBP”.
Không chỉ bám biển, giỏi làm ăn, nhiều lão ngư ở vùng biển Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định còn can trường, dũng cảm, luôn nêu cao ý thức bảo vệ chủ quyền vùng biển đảo của Tổ quốc, được người dân địa phương ví như những “cột mốc sống” ngoài biển khơi.
Nếu năng lực thông quan tại các cửa khẩu ở Lạng Sơn ở mức như giai đoạn hiện nay thì đến Tết Nguyên đán chỉ thông quan được 1.725 xe, còn tồn khoảng 2.479 xe.
Tổng cộng 9 con tàu chở cổ vật chìm đắm ở vùng biển Việt Nam từ nhiều thế kỷ và cổ vật đều được đưa về một bảo tàng tư nhân ở tỉnh Quảng Ngãi. Xung quanh việc phát hiện, trục vớt cổ vật gắn với bao câu chuyện của giới săn lùng cổ vật độc bản suốt hàng chục năm qua.
Những chiếc thuyền gắn máy nhưng vẫn căng buồm để mượn thêm sức gió ra khơi; làng làm mắm truyền thống và chắt lọc mắm từ cá cơm, được ví như giọt mật đại dương... Đó là 2 trong tổng số 60 tấm ảnh về cuộc mưu sinh ở vùng biển đang được triển lãm tại Trung tâm Văn hóa Hồ Gươm, thành phố Hà Nội, từ ngày 19-11 đến ngày 15-12, nhân kỷ niệm 16 năm Ngày di sản văn hóa Việt Nam (23/11/2005 - 23/11/2021).
Màn hình máy định vị đặt trên ca bin của tàu cá QNa 94252 TS hiện lên hàng chục biểu tượng đang trôi nhẹ theo hướng gió của Biển Đông. Thỉnh thoảng, ngư dân dưới thúng (được ví như tàu “con”) và thuyền trưởng trên tàu “mẹ” lại “a lô” cho nhau vài câu như hình thức điểm danh để xác định tàu “con” còn “thức” hay “ngủ quên”. Ngư dân hiện nay đã áp dụng công nghệ 4.0 để kiểm soát, ngăn ngừa hiểm họa. Viện Nghiên cứu hải sản, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thống kê, từ năm 1990 - 2007, có tới
Ổ dịch với 230 ca bệnh ở làng chài xã Nghĩa An, thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi khiến nơi đây bị phong tỏa từ đầu tháng 9-2021. Ngôi làng này dân cư đông, nhà cửa san sát nhau. Tại nơi này, những người lính Biên phòng luôn có mặt tại khu vực cầu dẫn vào xã để kiểm tra người, phương tiện, tiếp nhận hàng cứu trợ người dân...
Làng chài Nghĩa An, thành phố Quảng Ngãi trở thành ổ dịch từ đầu tháng 9-2021. Mật độ dân cư ở ngôi làng này rất đông (19.400 nhân khẩu), số ca bệnh có lúc lên đến hơn 200 người. Cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Sa Kỳ, BĐBP Quảng Ngãi vừa tham gia chống dịch, vừa kêu gọi hàng cứu trợ để hỗ trợ cho bà con lúc khó khăn. Đến nay, đơn vị đã kêu gọi được hơn 5 tấn hàng hóa, bao gồm lương thực, rau, củ, quả để hỗ trợ cho bà con; quyết tâm cùng chính quyền địa phương khống chế dịch bệnh.
Thời ngư dân chưa lắp đặt máy phát sóng AIS để nhận dạng tàu, cảnh báo, tránh đâm va trên biển, có nhiều vụ tai nạn thương tâm xảy ra. Có vụ việc ngư dân nhìn rõ biển hiệu tàu nhưng vẫn không truy được thủ phạm gây tai nạn. Hiện nay, việc ngư dân lắp đặt máy định dạng nhưng chưa được quản lý, giám sát chặt chẽ nên nhiều khi các cơ quan chức năng bắt được sóng tàu cá của Việt Nam nhưng lại tưởng tàu nước ngoài.
