Làng chài Hòa Hiệp Trung (thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên) tuy không được thiên nhiên ưu đãi, có cảnh sắc non nước hữu tình, nhưng cuộc sống của người dân làng chài trên dải đất ven biển miền Trung này thật yên bình, giản dị. Vì sống ở vùng bãi ngang nên bên cạnh nghề lưới vây, thu mua cá, ngư dân mưu sinh bằng những nghề trông bề ngoài khá kỳ lạ, đó là mang cây ra biển làm nhà cho cá.
Càng về cuối năm, tình hình buôn lậu trên tuyến biên giới đất liền tỉnh Quảng Trị càng diễn biến phức tạp. Các đối tượng buôn lậu dùng mọi thủ đoạn đưa hàng qua biên giới rồi vận chuyển về nội địa tiêu thụ. Với quyết tâm “tích cực, chủ động trong phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả”, Trước tình hình đó, BĐBP Quảng Trị đã thực hiện quyết liệt nhiều giải pháp, đấu tranh không khoan nhượng với tội phạm buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới.
Chiều 15/10, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng (CKC) Phú Quý, BĐBP tỉnh Bình Thuận đã phối hợp cùng các lực lượng tổ chức tiếp nhận và hỗ trợ đưa ngư dân bị tai biến khi đang khai thác đánh bắt trên biển đến Trung tâm Y tế Quân dân y huyện Phú Quý (tỉnh Bình Thuận) để cấp cứu, điều trị ban đầu.
“Trước đây, chủ tàu đánh cá như tôi ước mơ, làm sao đang ở trong bờ mà vẫn biết rõ tàu của mình hoạt động ở chỗ nào ngoài Biển Đông. Máy giám sát hành trình tàu đánh cá ra đời, tôi ngồi uống cà phê bên hè phố vẫn biết chính xác tàu của mình đang nằm tại tọa độ nào”.
Sau đợt điều chỉnh giá vào ngày 13/6, mặt hàng chủ lực (dầu diesel) liên quan đến hoạt động vươn khơi, bám biển của ngư dân tiếp tục tăng “chóng mặt” để cán mốc 29.020 đồng/lít. Giá dầu liên tục tăng, trong khi giá hải sản vẫn giữ ở mức thấp, cộng với hiệu quả đánh bắt không cao nên ngư dân khai thác hải sản xa bờ trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi chịu thua lỗ nặng. Thực trạng trên buộc nhiều chủ tàu phải chọn giải pháp cắt giảm phiên biển để tránh rủi ro.
“Hợp tác xã thủy sản Vạn Giã đang làm đơn gửi lên UBND huyện Vạn Ninh xin giải thể tự nguyện, do hoạt động nghề lưới đăng không hiệu quả. Hợp tác xã sẽ ra nghị quyết bán miếng đất để trả khoản nợ hơn 2,5 tỷ đồng vay nóng bên ngoài và nợ của cổ đông” - ông Nguyễn Văn Nguyện, Giám đốc Hợp tác xã thủy sản Vạn Giã, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, mở đầu câu chuyện về hiện trạng ngành nghề lâu đời nhất ở vùng biển trù phú này.
Kỹ thuật đánh cá điêu luyện đạt sản lượng cao, mới thành công 50%. Bí quyết của ngư dân Phú Yên luôn lấy chợ làm “chuẩn” cho mọi hoạt động sản xuất và kinh doanh. Họ đã nghĩ ra cách bảo quản cá tươi nhất, phối hợp nhịp nhàng cả trên mặt biển và trên bộ để kịp đưa cá vào bán ở chợ sớm nhất. Từ đó, tàu khai thác, tàu hậu cần, chủ vựa thu mua... đều có lãi cao.
Nghề lưới vây ở khắp các tỉnh, thành phố ven biển, nhiều nơi đang lâm vào cảnh khó khăn vì sản lượng đánh bắt giảm sút, thậm chí chủ tàu kêu bán tàu đánh cá. Tỉnh Phú Yên có 2 phường mà ngư dân chuyên làm nghề lưới vây, bà con đã ứng dụng công nghệ hiện đại, phạm vi hoạt động rộng, đoàn kết hợp tác trong khai thác và làm chủ thị trường tiêu thụ.
“Theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đã có dự thảo lần thứ 3 về sửa đổi Nghị định 67 và tiếp tục xin ý kiến các bộ, ngành và các địa phương để đánh giá những khó khăn, vướng mắc, đồng thời đưa ra giải pháp tháo gỡ” - ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT thông tin với chúng tôi.
Mặc dù tuổi đời còn trẻ, nhưng anh Lê Văn Thiên (phường Thuận Phước, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng) được biết đến là thuyền trưởng kiêm chủ đội tàu chuyên khai thác hải sản ở ngư trường Hoàng Sa, với thu nhập hàng tỉ đồng mỗi năm. Không đánh bắt theo cách truyền thống, đội tàu của anh Thiên không có lưới, giàn đèn “khủng”, nhưng vẫn cập bờ với cá mực đầy khoang.
Hàng chục năm trước, ngư dân sử dụng chiếc đèn măng xông để thu hút cá vào lưới, sau đó, ánh sáng được tăng dần lên từ chiếc đèn, đến chùm đèn và giờ đây là những ngọn đèn pha cực mạnh. Tôi xuôi ngược trên biển với ngư dân thì thường nghe thuyền trưởng nói “đèn nào sáng hơn thì nơi đó cá mới tới gần tàu”.
Thời gian qua, mặc dù đã được các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu tuyên truyền rộng rãi về việc không vi phạm các quy định về khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU), thế nhưng, do lợi ích kinh tế và thiếu hiểu biết pháp luật, một số ngư dân trên địa bàn khu vực biên giới vẫn lén lút đưa tàu cá sang vùng biển nước ngoài để khai thác thủy sản trái phép. Điều này tác động không nhỏ đến tình an ninh trật tự, an toàn xã hội tại khu vực.
“Từ tay trắng, nhờ bắt mối “cầm lái” với đội tàu lưới vây tỉnh Bình Định, người đàn ông này đã làm chủ đội tàu lưới vây, tàu thu mua, xe ô tô mấy chiếc, hình thành chuỗi sản xuất và bán cá từ Nam ra Bắc” - Đó là nhận xét của Trung tá Dương Văn Tuấn, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Hòa Hiệp Nam, BĐBP Phú Yên về “đại gia” Lê Văn Tấn (sinh năm 1979), ở phường Hòa Hiệp Trung, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên.
Đối với ngư dân các làng chài dọc theo bờ biển thành phố Đà Nẵng, thờ cúng cá Ông (cá voi) là tín ngưỡng được hình thành từ những câu chuyện có phần mang màu sắc thần bí. Tuy nhiên, trong thực tế, thờ cá Ông không chỉ là nét văn hóa độc đáo, mà còn có tác dụng không nhỏ trong việc động viên ngư dân vững tâm hơn khi vươn khơi, bám biển, bảo vệ ngư trường.
Ngày nay, nhiều địa phương phát động chiến dịch bảo vệ môi trường biển thì hàng trăm năm trước, các thế hệ người dân ở làng chài Nam Ô (phường Hòa Hiệp Nam, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng) đã xem trọng việc không được đánh rơi các vật dụng trên thuyền đánh cá xuống biển, bởi như vậy là đắc tội với biển, phải tới Điện Cô Cử, hoặc Miếu Âm Hồn để xin xả điều xúi quẩy.
