Biên phòng - Thế giới đã có những giây phút "nghẹt thở" khi nòng súng của các nước phương Tây chĩa vào Xy-ri chờ lệnh khai hỏa. Các tranh chấp nội bộ cũng như tranh chấp giữa các nước với nhau; làn sóng biểu tình nổi lên khắp các châu lục vào thời điểm cuối năm… đã đẩy thế giới vào một cục diện đầy thách thức và diễn biến phức tạp khó lường. Thế giới đã trải qua một năm nhiều biến động bất ngờ. Dưới đây là những sự kiện quốc tế nổi bật trong năm 2013 do báo Biên phòng bình chọn.
1. Nga tháo ngòi nổ cho vấn đề Xy-ri
Giải quyết cuộc khủng hoảng Xy-ri chuyển sang một bước ngoặt mới khi Mỹ đang ráo riết chuẩn bị cho một cuộc tấn công quân sự nhằm vào nước này, thì Nga đưa ra sáng kiến về thiết lập kiểm soát quốc tế đối với vũ khí hóa học của Đa-mát. Đề xuất bất ngờ của Nga đã tháo ngòi cho quả bom chiến tranh sắp bùng nổ ở Trung Đông. Sáng kiến hòa bình của Nga dường như khiến cả cộng đồng thế giới, vốn đang đếm ngược thời gian cho một cuộc chiến của Mỹ chống Xy-ri, "thở phào nhẹ nhõm". Mâu thuẫn đã được hóa giải, Xy-ri tránh được một cuộc tấn công quân sự của phương Tây và chấp thuận giải giáp kho vũ khí hóa học.
2. Tranh chấp chủ quyền biển đảo ở khu vực Đông Bắc Á
Ngày 24-11, Trung Quốc công bố lập Vùng xác định phòng không (ADIZ) bao phủ một phần rộng lớn trên biển Hoa Đông. Động thái này của Bắc Kinh đã gây ra sự phản đối mạnh mẽ từ Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời khiến tình hình khu vực biển Đông Bắc Á trở nên căng thẳng và đẩy nguy cơ xảy ra xung đột vũ trang giữa Nhật Bản với Trung Quốc lên một nấc thang mới.
3. Bê bối nghe lén điện thoại của Mỹ
Ngày 6-6, nước Mỹ bị chấn động bởi thông tin về sự tồn tại của một chương trình tuyệt mật mang tên PRISM, do Cơ quan An ninh quốc gia (NSA) xây dựng cách đây 6 năm, nhằm thu thập thông tin về những người sử dụng mạng Internet. Người tiết lộ chương trình PRISM là Ét-uốt Xnâu-đơn, 29 tuổi, từng là trợ lý kỹ thuật cho Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA). Việc nghe lén điện thoại của nhiều nhà lãnh đạo thế giới cũng đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới quan hệ giữa Mỹ với nhiều nước, kể cả các quốc gia đồng minh của Mỹ ở châu Âu.
4. Bất ổn chính trị ở một số nước
Đất nước Cam-pu-chia đang yên bình bỗng trở nên căng thẳng và đảng Cứu nguy Dân tộc Cam-pu-chia đối lập không công nhận kết quả bầu cử Quốc hội khóa V, mà đảng Nhân dân Cam-pu-chia (CPP) giành chiến thắng. Thủ lĩnh CNRP Xam Rên-xi đã được chính quyền Cam-pu-chia cho phép về nước tham gia bầu cử, nhưng khi không giành được "chiếc ghế quyền lực", đã phát động các cuộc biểu tình làm cho chính trường Cam-pu-chia trở nên bất ổn.
Căng thẳng leo thang tại quốc gia láng giềng Thái Lan từ cuối tháng 10 do mâu thuẫn và xung đột phe phái sâu sắc, sau khi Hạ viện thông qua dự luật ân xá. Những người ủng hộ đảng Dân chủ đối lập chiếm lĩnh đường phố, biểu tình rầm rộ, đã đẩy tình hình Thái Lan diễn biến theo chiều hướng phức tạp. Thủ tướng Thái Lan Dinh-lúc Xin-vắt đã giải tán Quốc hội và tuyên bố Tổng tuyển cử vào ngày 2-2-2014, với hy vọng tạo ra lối thoát tạm thời cho tình thế hiện nay.
Đất nước U-crai-na cũng chìm trong khủng hoảng do phe đối lập phát động biểu tình dài ngày phản đối việc Chính phủ quyết định rút khỏi thỏa thuận liên kết với Liên minh châu Âu (EU).
5. Giáo hoàng Phran-xít Đệ Nhất - sự thay đổi mang tính lịch sử
Ngày 11-12, tạp chí Time đã chọn Đức Giáo hoàng Phran-xít là Nhân vật của năm 2013. Đây là Đức Giáo hoàng thứ ba được vinh dự này kể từ năm 1927, năm mà Time bắt đầu chọn lựa các nhân vật trong năm. Trước khi được Time trao tặng danh hiệu "Nhân vật của năm", ngày 30-10, Đức Giáo hoàng Phran-xít cũng được tạp chí Forbes của Mỹ xếp vào hàng thứ tư trong danh sách các nhân vật quyền lực nhất thế giới, chỉ sau nguyên thủ các nước Nga, Mỹ và Trung Quốc.
Ngày 13-3-2013, ông đắc cử chức Giáo hoàng trong cuộc mật nghị tại Va-ti-căng, thay cho Giáo hoàng Bê-nê-đích XVI. Sự lựa chọn vị Hồng y hàng đầu từ châu Mỹ có thể được coi như một sự kiện quan trọng về mặt lịch sử.
6. Chương trình hạt nhân I-ran đạt thỏa thuận sơ bộ
Sau nỗ lực đàm phán liên tiếp trong 5 ngày tại Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ), rạng sáng 24-11, I-ran và Nhóm P5+1 (gồm Đức và 5 nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc là Anh, Mỹ, Pháp, Nga, Trung Quốc) đã đạt được thỏa thuận bước đầu về chương trình hạt nhân để đổi lấy việc giảm nhẹ các biện pháp trừng phạt I-ran. Đây là bước đột phá đầu tiên sau nỗ lực đàm phán gần một thập kỷ nhằm tìm lối thoát cho chương trình hạt nhân gây tranh cãi của I-ran, một trong những vòng đàm phán quốc tế đa phương kéo dài và khó khăn nhất hiện nay.
7. Chính phủ Mỹ ngừng hoạt động
Bất đồng sâu sắc về chính trị và tài chính giữa đảng Cộng hòa (kiểm soát Hạ viện) và đảng Dân chủ (kiểm soát Thượng viện) buộc Chính phủ Mỹ phải ngừng hoạt động từ ngày 1-16/10, làm cho 250.000 công chức phải nghỉ việc, gây thiệt hại kinh tế lên tới 24 tỉ USD và ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế toàn cầu.
Quyết định đột phá được đưa ra ngày 17-10 đã đưa nền kinh tế lớn nhất thế giới thoát khỏi tình trạng vỡ nợ trong gang tấc. Bản thân chính quyền của Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma cũng nhận định rằng, nếu nước Mỹ vỡ nợ, hậu quả sẽ "vô cùng thảm khốc" với hoạt động đình trệ, kinh tế không phát triển, đất nước sẽ nhanh chóng chìm vào suy thoái và có thể lại gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính mới trên toàn cầu.
8. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đạt bước đột phá trong đàm phán thương mại toàn cầu
Kể từ khi thành lập năm 1995, lần đầu tiên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đạt được thỏa thuận về cải cách thương mại tại Hội nghị Bộ trưởng của Tổ chức này tại Ba-li, In-đô-nê-xi-a ngày 7-12, mở ra triển vọng khai thông bế tắc của Vòng đàm phán Đô-ha về tự do hóa thương mại toàn cầu khởi động từ năm 2001.
9. Nhà lãnh đạo kiệt xuất Nen-xơn Man-đê-la qua đời
Ngày 5-12-2013, vị Tổng thống da đen đầu tiên của Nam Phi Nen-xơn Rô-li-la-la Man-đê-la, hiện thân cho tiến trình hòa giải dân tộc Nam Phi, người đã dành cả cuộc đời mình và đã có những cống hiến hết sức to lớn cho cuộc đấu tranh của nhân dân Nam Phi và nhân dân thế giới chống áp bức, bất công và chủ nghĩa phân biệt chủng tộc A-pác-thai, vì tự do, vì công lý, bình đẳng và tiến bộ xã hội, qua đời ở tuổi 95. Thế giới sẽ nhớ đến ông như một người tiên phong vì hòa bình.
10. Siêu bão Hải Yến tàn phá Phi-líp-pin
Ngày 8-11, siêu bão Hải Yến - một trong những cơn bão mạnh nhất trong lịch sử - đổ bộ vào Phi-líp-pin gây thiệt hại nghiêm trọng, làm cho gần 6.000 người thiệt mạng, khoảng 1.600 người mất tích và hàng triệu người bị mất nhà cửa. Tổng thống Phi-líp-pin B.A-ki-nô tuyên bố tình trạng thảm họa quốc gia trước sức mạnh tàn phá của siêu bão Hải Yến.
Giải quyết cuộc khủng hoảng Xy-ri chuyển sang một bước ngoặt mới khi Mỹ đang ráo riết chuẩn bị cho một cuộc tấn công quân sự nhằm vào nước này, thì Nga đưa ra sáng kiến về thiết lập kiểm soát quốc tế đối với vũ khí hóa học của Đa-mát. Đề xuất bất ngờ của Nga đã tháo ngòi cho quả bom chiến tranh sắp bùng nổ ở Trung Đông. Sáng kiến hòa bình của Nga dường như khiến cả cộng đồng thế giới, vốn đang đếm ngược thời gian cho một cuộc chiến của Mỹ chống Xy-ri, "thở phào nhẹ nhõm". Mâu thuẫn đã được hóa giải, Xy-ri tránh được một cuộc tấn công quân sự của phương Tây và chấp thuận giải giáp kho vũ khí hóa học.
 |
| Giải quyết vấn đề vũ khí hóa học ở Xy-ri thực chất là cuộc "mặc cả" giữa hai nước lớn Nga - Mỹ. Ảnh: AFP |
2. Tranh chấp chủ quyền biển đảo ở khu vực Đông Bắc Á
Ngày 24-11, Trung Quốc công bố lập Vùng xác định phòng không (ADIZ) bao phủ một phần rộng lớn trên biển Hoa Đông. Động thái này của Bắc Kinh đã gây ra sự phản đối mạnh mẽ từ Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời khiến tình hình khu vực biển Đông Bắc Á trở nên căng thẳng và đẩy nguy cơ xảy ra xung đột vũ trang giữa Nhật Bản với Trung Quốc lên một nấc thang mới.
 |
| Các ADIZ chồng lấn nhau ở biển Hoa Đông. Ảnh: Yonhap |
3. Bê bối nghe lén điện thoại của Mỹ
Ngày 6-6, nước Mỹ bị chấn động bởi thông tin về sự tồn tại của một chương trình tuyệt mật mang tên PRISM, do Cơ quan An ninh quốc gia (NSA) xây dựng cách đây 6 năm, nhằm thu thập thông tin về những người sử dụng mạng Internet. Người tiết lộ chương trình PRISM là Ét-uốt Xnâu-đơn, 29 tuổi, từng là trợ lý kỹ thuật cho Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA). Việc nghe lén điện thoại của nhiều nhà lãnh đạo thế giới cũng đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới quan hệ giữa Mỹ với nhiều nước, kể cả các quốc gia đồng minh của Mỹ ở châu Âu.
 |
| Ét-uốt Xnâu-đơn - người làm nước Mỹ một phen xấu hổ. Ảnh: technocrathub.com |
Đất nước Cam-pu-chia đang yên bình bỗng trở nên căng thẳng và đảng Cứu nguy Dân tộc Cam-pu-chia đối lập không công nhận kết quả bầu cử Quốc hội khóa V, mà đảng Nhân dân Cam-pu-chia (CPP) giành chiến thắng. Thủ lĩnh CNRP Xam Rên-xi đã được chính quyền Cam-pu-chia cho phép về nước tham gia bầu cử, nhưng khi không giành được "chiếc ghế quyền lực", đã phát động các cuộc biểu tình làm cho chính trường Cam-pu-chia trở nên bất ổn.
Căng thẳng leo thang tại quốc gia láng giềng Thái Lan từ cuối tháng 10 do mâu thuẫn và xung đột phe phái sâu sắc, sau khi Hạ viện thông qua dự luật ân xá. Những người ủng hộ đảng Dân chủ đối lập chiếm lĩnh đường phố, biểu tình rầm rộ, đã đẩy tình hình Thái Lan diễn biến theo chiều hướng phức tạp. Thủ tướng Thái Lan Dinh-lúc Xin-vắt đã giải tán Quốc hội và tuyên bố Tổng tuyển cử vào ngày 2-2-2014, với hy vọng tạo ra lối thoát tạm thời cho tình thế hiện nay.
Đất nước U-crai-na cũng chìm trong khủng hoảng do phe đối lập phát động biểu tình dài ngày phản đối việc Chính phủ quyết định rút khỏi thỏa thuận liên kết với Liên minh châu Âu (EU).
 |
| Làn sóng xuống đường tại Thái Lan được cho là lớn nhất kể từ năm 2010. Ảnh: AFP |
Ngày 11-12, tạp chí Time đã chọn Đức Giáo hoàng Phran-xít là Nhân vật của năm 2013. Đây là Đức Giáo hoàng thứ ba được vinh dự này kể từ năm 1927, năm mà Time bắt đầu chọn lựa các nhân vật trong năm. Trước khi được Time trao tặng danh hiệu "Nhân vật của năm", ngày 30-10, Đức Giáo hoàng Phran-xít cũng được tạp chí Forbes của Mỹ xếp vào hàng thứ tư trong danh sách các nhân vật quyền lực nhất thế giới, chỉ sau nguyên thủ các nước Nga, Mỹ và Trung Quốc.
Ngày 13-3-2013, ông đắc cử chức Giáo hoàng trong cuộc mật nghị tại Va-ti-căng, thay cho Giáo hoàng Bê-nê-đích XVI. Sự lựa chọn vị Hồng y hàng đầu từ châu Mỹ có thể được coi như một sự kiện quan trọng về mặt lịch sử.
 |
| "Rất hiếm khi một người mới xuất hiện trên chính trường thế giới thu hút sự chú ý của dư luận nhanh như Giáo hoàng Phran-xít", tạp chí Time bình luận. |
6. Chương trình hạt nhân I-ran đạt thỏa thuận sơ bộ
Sau nỗ lực đàm phán liên tiếp trong 5 ngày tại Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ), rạng sáng 24-11, I-ran và Nhóm P5+1 (gồm Đức và 5 nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc là Anh, Mỹ, Pháp, Nga, Trung Quốc) đã đạt được thỏa thuận bước đầu về chương trình hạt nhân để đổi lấy việc giảm nhẹ các biện pháp trừng phạt I-ran. Đây là bước đột phá đầu tiên sau nỗ lực đàm phán gần một thập kỷ nhằm tìm lối thoát cho chương trình hạt nhân gây tranh cãi của I-ran, một trong những vòng đàm phán quốc tế đa phương kéo dài và khó khăn nhất hiện nay.
 |
| Đại diện cấp cao về đối ngoại của EU cùng các ngoại trưởng Mỹ, Trung Quốc, Nga, Pháp, Anh, Đức và I-ran thông báo về thỏa thuận sau cuộc đàm phán ngày 24-11 ở Giơ-ne-vơ. Ảnh: Reuters |
7. Chính phủ Mỹ ngừng hoạt động
Bất đồng sâu sắc về chính trị và tài chính giữa đảng Cộng hòa (kiểm soát Hạ viện) và đảng Dân chủ (kiểm soát Thượng viện) buộc Chính phủ Mỹ phải ngừng hoạt động từ ngày 1-16/10, làm cho 250.000 công chức phải nghỉ việc, gây thiệt hại kinh tế lên tới 24 tỉ USD và ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế toàn cầu.
Quyết định đột phá được đưa ra ngày 17-10 đã đưa nền kinh tế lớn nhất thế giới thoát khỏi tình trạng vỡ nợ trong gang tấc. Bản thân chính quyền của Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma cũng nhận định rằng, nếu nước Mỹ vỡ nợ, hậu quả sẽ "vô cùng thảm khốc" với hoạt động đình trệ, kinh tế không phát triển, đất nước sẽ nhanh chóng chìm vào suy thoái và có thể lại gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính mới trên toàn cầu.
 |
| Người dân Mỹ biểu tình trước tòa nhà Quốc hội Mỹ. Ảnh: Reuters |
8. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đạt bước đột phá trong đàm phán thương mại toàn cầu
Kể từ khi thành lập năm 1995, lần đầu tiên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đạt được thỏa thuận về cải cách thương mại tại Hội nghị Bộ trưởng của Tổ chức này tại Ba-li, In-đô-nê-xi-a ngày 7-12, mở ra triển vọng khai thông bế tắc của Vòng đàm phán Đô-ha về tự do hóa thương mại toàn cầu khởi động từ năm 2001.
 |
| Hội nghị của các Bộ trưởng WTO tạo bước đột phá quan trọng. Ảnh: Internet |
9. Nhà lãnh đạo kiệt xuất Nen-xơn Man-đê-la qua đời
Ngày 5-12-2013, vị Tổng thống da đen đầu tiên của Nam Phi Nen-xơn Rô-li-la-la Man-đê-la, hiện thân cho tiến trình hòa giải dân tộc Nam Phi, người đã dành cả cuộc đời mình và đã có những cống hiến hết sức to lớn cho cuộc đấu tranh của nhân dân Nam Phi và nhân dân thế giới chống áp bức, bất công và chủ nghĩa phân biệt chủng tộc A-pác-thai, vì tự do, vì công lý, bình đẳng và tiến bộ xã hội, qua đời ở tuổi 95. Thế giới sẽ nhớ đến ông như một người tiên phong vì hòa bình.
 |
| Ông Nen-xơn Man-đê-la và vợ Uyn-ni chào người dân năm 1990 vào ngày ông được thả tự do sau 27 năm bị càm tù. Ảnh: Reuters |
10. Siêu bão Hải Yến tàn phá Phi-líp-pin
Ngày 8-11, siêu bão Hải Yến - một trong những cơn bão mạnh nhất trong lịch sử - đổ bộ vào Phi-líp-pin gây thiệt hại nghiêm trọng, làm cho gần 6.000 người thiệt mạng, khoảng 1.600 người mất tích và hàng triệu người bị mất nhà cửa. Tổng thống Phi-líp-pin B.A-ki-nô tuyên bố tình trạng thảm họa quốc gia trước sức mạnh tàn phá của siêu bão Hải Yến.
 |
| Phi-líp-pin hoang tàn sau siêu bão Hải Yến. Ảnh: techniasia.com |
