Nhà báo Lúc Xô-mơ, 33 tuổi, sinh ra tại Anh và lớn lên ở Mỹ. Xô-mơ lần đầu đến Y-ê-men hồi năm 2010 để giảng dạy tiếng Anh. Khi Mùa xuân A-rập nổ ra, anh bắt đầu chụp ảnh nhằm ghi lại khoảnh khắc của cuộc cách mạng tại đây, sau đó dần dần anh trở thành một phóng viên ảnh cho tạp chí Thời báo Y-ê-men. Tháng 9-2013, Xô-mơ đã bị các tay súng của mạng lưới An-kê-đa bắt cóc trên đường phố ở thủ đô Xa-na của Y-ê-men cùng với một số con tin khác.

Sau hơn một năm giam giữ, đầu tháng 12 này, An-kê-đa đã đăng tải một đoạn video kéo dài 3 phút trên mạng Internet của lực lượng An-kê-đa mang theo tối hậu thư cho Mỹ, theo đó Oa-sinh-tơn trong 3 ngày phải đáp ứng một loạt các yêu cầu của tổ chức này, nếu không, chúng sẽ hành quyết nhà báo Lúc Xô-mơ. Xuất hiện trong đoạn video trên, Xô-mơ cũng kêu gọi chính phủ Mỹ hãy đảm bảo sự an toàn cho mình.

Trước tình hình nguy cấp, Lầu Năm góc đã lập tức mở chiến dịch giải cứu nhà báo Xô-mơ cùng một số con tin khác. Nửa đêm 6-12, khoảng 40 binh sĩ của lực lượng biệt kích Mỹ đã được trực thăng bí mật đổ xuống huyện Oa-đi A-ba-dan, tỉnh Sa-boa, một tỉnh từ lâu đã được xem là thành trì đáng gờm nhất của An-kê-đa ở Y-ê-men. Tại đây, đặc nhiệm Mỹ đã đi bộ khoảng 1 cây số, đến địa điểm mà phiến quân Hồi giáo đang giam giữ các con tin, trong đó có nhà báo Lúc Xô-mơ. Tuy nhiên, khi còn cách mục tiêu khoảng 100 thước, thì có tiếng chó sủa. Các tay súng đã phát hiện ra người lạ và đã xả súng bắn. Cuộc chiến kéo dài chừng 30 phút, và toán đặc nhiệm Mỹ đã rút lui mang theo hai con tin bị thương là nhà báo Xô-mơ và một con tin người Nam Phi khác. Tuy nhiên vì vết thương quá nặng, cả hai con tin đều bị tử thương trên đường di tản.

Nhà báo Xô-mơ chỉ là một trong hơn 60 phóng viên bị sát hại trong năm qua, khiến năm 2014 trở thành năm kinh hoàng với phóng viên chiến trường.  Trước đó, dư luận thế giới cũng bàng hoàng trước cái chết đau đớn của nhà báo Mỹ Giêm Pho-lây sau khi ông bị các tay súng thuộc Nhóm Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) sát hại hồi tháng 8-2014. Giêm Pho-lây (sinh năm 1974) là một phóng viên chiến trường người Mỹ. Anh đã nhiều năm liều mạng để ghi hình, đưa thông tin về những chiến trường khốc liệt nhất Trung Đông.

Pho-lây từng dạy học tại thành phố Phô-ê-ních, bang A-ri-dô-na, vào năm 1996. Sau đó, anh dạy đọc và viết cho các tù nhân tại một trại giam ở thành phố Chi-ca-gô, bang I-li-noi. Giữa những năm 2000, Pho-lây quyết tâm theo đuổi nghề báo tại trường Báo chí Mê-đin và sau đó cùng quân đội Mỹ tới các chiến trường I-rắc và Áp-ga-ni-xtan.

Nhà báo Giêm Pho-lây tác nghiệp tại Xy-ri. Ảnh: Dailypress.

Năm 2011, chính quyền của nhà lãnh đạo M.Ga-đa-phi đã bắt giữ anh và các đồng nghiệp trong 6 tháng. Pho-lây từng kể lại việc chứng kiến một đồng nghiệp, phóng viên ảnh An-tơn Ham-mơ, thiệt mạng trong một trận chiến và luôn cảm thấy đau lòng về ngày hôm đó trong suốt quãng đời còn lại. Tuy nhiên, mọi khó khăn không làm Pho-lây nản chí. “Tôi bị cuốn vào sự kịch tính của xung đột và tôi tìm cách khám phá những câu chuyện chưa từng biết đến. Đó là những chuyện bạo lực cực đoan, nhưng tôi muốn tìm hiểu những con người ở đây thực sự là ai. Tôi cho đây là điều thực sự hấp dẫn", Pho-lây chia sẻ về nghề nghiệp của anh trong cuộc phỏng vấn do hãng BBC thực hiện năm 2012.

Kể từ năm 2012, Giêm Pho-lây tác nghiệp tại Xy-ri. Anh từng lăn lộn khắp các chiến trường Trung Đông và Bắc Phi như I-rắc, Áp-ga-ni-xtan, Li-bi, Xy-ri trong nhiều năm để đưa tin cho báo Bưu điện toàn cầu của Mỹ và một số cơ quan truyền thông khác. Tháng 11-2012, phiến quân nhà nước Hồi giáo đã bắt Pho-lây làm con tin. Kể từ đó, Pho-lây bặt vô âm tín cho tới khi IS tại I-rắc công bố đoạn video hành quyết man rợ Pho-lây trên Youtube ngày 19-8 vừa qua.

Theo báo cáo thường niên của Ủy ban bảo vệ nhà báo (CPJ) công bố ngày 23-12, trong năm qua có hơn 60 nhà báo thiệt mạng trong quá trình tác nghiệp trên toàn cầu. Ngoài vụ IS hành quyết nhà báo Mỹ Giêm Pho-lây, còn có vụ IS hành quyết nhà báo Xtê-vân Xót-lóp hồi tháng 9. Trong khi đó, nữ nhiếp ảnh gia An-gia Ni-ê-đrinh-hốt cũng được tìm thấy bị giết hại tại Áp-ga-ni-xtan khi cô đang tác nghiệp tại cuộc bầu cử ở quốc gia Nam Á này.  6 nhà báo khác thiệt mạng tại U-crai-na liên quan tới cuộc khủng hoảng chính trị và nội chiến tại quốc gia Đông Âu này. 1/4 trong tổng số những nhà báo bị thiệt mạng trong năm 2014 là những phóng viên chiến trường.

CPJ cũng chỉ ra rằng, Xy-ri là đất nước chết chóc nhất đối với các nhà báo trong năm 2014 khi có tới 17 phóng viên bỏ mạng. Theo ước tính của CPJ, có khoảng 20 hoặc nhiều hơn thế số lượng phóng viên đang là con tin bị bắt giữ của IS. Kể từ khi bùng phát cuộc nội chiến ở Xy-ri năm 2011, 79 phóng viên chiến trường đã thiệt mạng khi đi vào vùng lửa đạn này.

Trong khi đó, báo cáo được Tổ chức Nhà báo không biên giới (RSF) công bố ngày 16-12 cho biết, ngoài số nhà báo thiệt mạng như đã nói ở trên, năm 2014 cũng chứng kiến ít nhất 119 phóng viên bị bắt cóc, tăng 37% so với năm 2013 (87 người). Những vụ bắt cóc chủ yếu xảy ra ở các khu vực bất ổn ở U-crai-na, khu vực Trung Đông, Bắc Phi. Cụ thể, trong số những nhà báo bị bắt cóc có 33 người tác nghiệp tại U-crai-na, 29 người ở Li-bi, 27 người tại Xy-ri và số còn lại ở các quốc gia khác.

Thực tế cho thấy, các vụ hành quyết, bắt cóc con tin là nhà báo hiện nay đã tàn bạo và tinh vi hơn rất nhiều so với trước đây. IS thậm chí đang coi việc hành quyết, sát hại các nhà báo là một “công cụ tuyên truyền” để nhóm này đưa ra những thông điệp và yêu sách. Do đó, bảo vệ tính mạng cho các nhà báo, đặc biệt là các nhà báo chiến trường, là việc làm cấp thiết đối với chính phủ mỗi nước nằm trong vùng xung đột.