Vượt qua nhiều đèo dốc quanh co, chúng tôi về thăm lại thôn A Bả, nằm sát biên giới Việt - Lào. Bản A Bả hôm nay đã khác xa so với những năm trước, nó dường như được khoác trên mình một diện mạo mới của sự ấm no, hạnh phúc.

Theo lời chỉ dẫn của người dân, không quá khó để chúng tôi tìm đến nhà già Nguyễn Văn Triền, Trưởng thôn A Bả. Thấy chúng tôi đến thăm, già Triền vui vẻ tiếp chuyện. Chỉ tay về phía bên kia ngọn đồi, già Triền kể: "Trước đây, người dân A Bả vốn sinh sống ở bên ấy, nhưng đầu năm 2010, thực hiện chủ trương di dời để nhường đất cho dự án thủy điện A Lưới, 60 hộ dân trong thôn A Bả phải chuyển qua vùng đất mới này để định cư sinh sống".

Nhớ lại A Bả những ngày đầu, già Triền tâm sự: "Cuộc sống của người dân nơi định cư mới hết sức khó khăn, thiếu đất sản xuất cộng thêm tập quán canh tác lạc hậu nên quanh năm thiếu thốn lương thực. Hơn nữa, nhiều tập tục lạc hậu ăn sâu cách vào làm, nếp nghĩ của bà con, hễ trong thôn có người đau ốm, thì chỉ biết lấy lá rừng chữa bệnh hoặc cúng bái thần linh, con em không được học hành đến nơi đến chốn. Thành thử, cái khó, cái nghèo cứ bám riết lấy người dân trong thôn...".

Đặc biệt, do địa bàn thôn A Bả giáp với huyện Kà Lừm, tỉnh Sê Kông (Lào) nên từ năm 1990, quan hệ giao lưu, làm ăn, buôn bán diễn ra thường xuyên, nhiều vấn đề phức tạp cũng từ đó nảy sinh. Trong đó, nổi lên là tình trạng các cặp nam nữ hai nước Việt - Lào kết duyên chồng vợ không đăng ký kết hôn. Họ về sống chung với nhau, cùng làm ăn phát triển kinh tế rồi sinh con đẻ cái, nhưng lại không hề ràng buộc nhau bởi một thủ tục pháp lý nào.

Chị Hồ Thị Tươi (thôn A Bả) cho biết: "Ngày trước, trong một lần sang bên kia biên giới, tui gặp anh Hồ A Đới, rồi hai đứa thương nhau, được già làng đồng ý nên bọn mình tổ chức lễ cưới theo phong tục thôi, chứ không có đăng ký kết hôn gì cả". Hay câu chuyện chị Hồ Thị Mễ (Kà Lừm) kết duyên với anh Nguyễn Văn Trao (A Bả) cũng trong hoàn cảnh tương tự.

Tuy nhiên, theo lời già Triền thì đó là những câu chuyện của nhiều năm về trước. Cuộc sống của người dân A Bả đã thực sự đổi thay kể từ khi Nhà nước có nhiều chủ trương, chính sách giúp đỡ bà con định canh, định cư, phát triển kinh tế. Chính quyền địa phương và đồn BP thường xuyên giúp dân xây dựng nhà cửa, hướng dẫn bà con chăn nuôi, trồng trọt. Được an cư, người dân A Bả bắt đầu tích cực lao động sản xuất, xây dựng cuộc sống mới.

A Bả hôm nay không còn tình trạng du canh du cư, bỏ hoang đồi núi mà thay vào đó là những nếp nhà san sát, những rừng cây xanh bạt ngàn. Qua công tác tuyên truyền, vận động của lực lượng BĐBP, người dân trong thôn đã nắm và hiểu rõ các quy định của pháp luật, xóa bỏ các hủ tục như đi sim, tảo hôn, cúng ma để chữa bệnh... Nam nữ thanh niên trước khi lập gia đình đều phải đến chính quyền làm giấy đăng ký kết hôn. Đặc biệt, nhiều cặp vợ chồng trẻ trong thôn cam kết không sinh con thứ 3 và quyết tâm làm giàu bằng việc trồng rừng. Đó chính là những minh chứng cho sự đổi thay ở A Bả hôm nay.

Già Triền hồ hởi khoe: "Bây giờ, cuộc sống của người dân thôn ta khác rồi. Nhà nào cũng có cái ăn, cái mặc, không sợ bị đói nữa, ốm đau cũng đã biết đến trạm xá khám bệnh, trẻ con trong bản đến tuổi đều được đến trường học cái chữ... A Bả chúng tôi được như hôm nay là nhờ ơn của BĐBP cả đấy!". 

Ông Hồ Viết Rưng, Phó Chủ tịch UBND xã Nhâm cho biết, từ tháng 9-2011 đến nay, sau khi kết nghĩa giữa thôn A Bả, xã Nhâm với bản A Róc, khu vực I Reo, huyện Kà Lừm, tỉnh Sê Kông (Lào) thì tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội luôn ổn định, đời sống của người dân được nâng cao. Hiện, hơn 60 người Lào sang lập gia đình, định cư tại thôn A Bả được các cấp tạo điều kiện nhập quốc tịch Việt Nam. Đồng thời, hai bên cùng giúp đỡ nhau phát triển kinh tế, đoàn kết chung sức giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới Việt - Lào.

Những khó khăn, vất vả đang lùi xa, kinh tế A Bả đang dần phát triển, đời sống người dân được nâng cao, giao thông đi lại dễ dàng thuận tiện, nhưng quan trọng hơn, đó là sự thay đổi lớn về cách làm và nếp nghĩ của bà con nơi đây đã mang lại cho A Bả một sức sống mới. Đặc biệt, tình hữu nghị Việt - Lào ngày càng gắn kết chặt chẽ, thực sự là một tín hiệu đáng mừng, hứa hẹn mở ra một tương lai tươi đẹp cho vùng đất và con người nơi vùng biên giới xa xôi này.

Châu An