Trò chơi đẩy gậy tại lễ hội.

Đây là lễ hội được Ban tổ chức cùng các nhà nghiên cứu đánh giá là đã làm sống lại không gian văn hóa với những nét đẹp văn hóa đặc thù của dân tộc Mông. Bởi, từ hình thức đến nội dung đều đậm đà văn hóa dân tộc, không pha trộn hay bị thương mại hóa.

Tại gian hàng “Không gian truyền thống” người xem được thưởng ngoạn những nét đặc trưng trong đời sống sinh hoạt của dân tộc Mông trong huyện, từ những bộ trang phục dân tộc với những nét hoa văn tinh xảo, đến các nhạc cụ đặc thù như sáo, khèn, nhị... Bên cạnh đó là những công cụ sản xuất và vật dụng hàng ngày như: Cối xay bằng đá, đến những con dao, cái cuốc, cây ná, súng kíp, áo tơi bằng sợi móc, rồi các sản phẩm nông nghiệp như ngô, thóc, rượu ngô... Tất cả như tái hiện mọi mặt cuộc sống sinh hoạt của người Mông.

Các hoạt động trong ngày hội rất phong phú, đầy ắp bản sắc văn hóa Mông. Nhiều trò chơi dân gian được phục dựng nguyên mẫu như: Kéo co, đẩy gậy, chơi cù, đua ngựa, bắn cung đá... Ban tổ chức còn dành thời gian thích đáng cho những cuộc giao lưu các trò chơi dân gian như nẩy pao, đánh cầu lông gà, đi cầu thăng bằng...

Cuộc thi nét đẹp bản sắc văn hóa Mông thu hút được sự chú ý của nhân dân các dân tộc trong vùng với các cuộc thi văn nghệ giữa các anh tài của các xã Tả Lènh, Giang Ma, Khun Há, Sơn Bình, Nùng Nàng, Thèn Sin và Sùng Phài. Những làn điệu dân ca Mông du dương tình tứ xao động lòng người, những bài hát đơn ca, song ca, tốp ca, cho đến múa đơn, múa đôi, múa tập thể, ngoài nội dung ca ngợi quê hương đất nước, con người đất Tam Đường và Lai Châu đều được giới thiệu nguyên bản hoặc đặt lời mới theo làn điệu dân ca và múa không cải biên.

Nhiều nghi lễ được phục dựng đúng với văn hóa truyền thống có tự ngàn xưa làm cho người tham gia lễ hội đều vô cùng phấn khởi, như cảm nhận được sự giao hòa của con người với thiên nhiên. Cây nêu bằng tre để cả ngọn dựng nơi trung tâm, là thông điệp báo cho dân bản biết đây là nơi tổ chức ngày hội. Trong quan niệm của người Mông, cây nêu là cầu nối giữa đất với trời, cầu nối giữa con người với các đấng siêu nhiên, chuyên chở những ý nghĩa nhân sinh cao đẹp về cuộc sống ấm no hạnh phúc và trường tồn. Nghi lễ cúng “Thần khèn”, giống như lễ nhập môn. Chủ khèn khấn vái trời, đất xin cho người Mông được dùng tiếng khèn thể hiện tình yêu với quê hương, với con người, nhất là với những trái tim đang khao khát yêu đương và hạnh phúc. Cuộc thi giã bánh dày tổ chức theo nghi lễ cổ truyền; chương trình “Chợ phiên vùng cao” ăm ắp hơi thở của núi rừng...

Lần đầu tiên huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu tổ chức Ngày hội văn hóa dân tộc Mông lần thứ nhất nhưng đã có những thành công đáng khích lệ, bởi văn hóa dân gian được coi như tầng nền cơ bản của văn hóa dân tộc và chiếm giữ vị trí rất quan trọng. Qua lễ hội này, các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được bảo tồn, khai thác; truyền thống đoàn kết các dân tộc, truyền thống cách mạng, nét đẹp văn hóa qua hoạt động văn hóa - nghệ thuật được khẳng định; bản sắc văn hóa tiểu biểu của dân tộc Mông được lưu giữ, tôn vinh, mở ra một hướng đi xây dựng cơ sở hạ tầng, thiết chế văn hóa đưa vào hoạt động hiệu quả.