Giã cào… tiền

"Gởi tiền vô chỗ ông Đức, chị Nguyệt, cứ tới tháng là đến nhận tiền 30 (30% tiền lời). Mấy chỗ đó trả tiền tươi, đảm bảo…". Đó là những câu nói được truyền miệng ở làng chài xã Nghĩa An và Nghĩa Phú, thành phố Quảng Ngãi. 2 làng chài này nằm cạnh con sông Cổ Lũy đổ ra cửa biển. Ở đây, đàn bà chủ yếu ở nhà lo việc nội trợ, đàn ông theo tàu đi biển làm nghề giã cào. Vợ các ngư dân nghe lãi suất quá cao nên đã vét hết của cải trong nhà dâng cho chủ nợ. Chưa hết, nhiều người còn thế chấp sổ đỏ để vay ngân hàng mang tới cho chủ vay, kiếm tiền lãi chênh lệch.

Tiền của ngư dân ào ào đổ về các chủ nợ nhờ kênh "truyền thông vỉa hè". Một ngư dân ở xã Nghĩa An thảng thốt: "Ai mà không tin, thấy ổng giàu quá. Nghe nói nhà, đất ở Sài Gòn mấy cái, vậy là có tiền thì cứ đem tới gởi để kiếm lời". Có những chủ nợ thì được đồn đãi là luôn có mấy bao tiền ở trong nhà. Tin vỉa hè đồn nhanh như gió thổi và thấy lãi suất cao tới 30%, chủ nợ lại trả sòng phẳng nên nhiều người lao vào như con thiêu thân.

Bà Đặng Thị Tâm điêu đứng vì chồng chết, sống ở nhà tạm, bán tàu giao tiền cho chủ nợ để rồi trắng tay.

Ở vùng biển, những người làm biển cả đời, khi già thì lui về nghỉ ngơi và giao lại tàu cho con cháu. Trong con tàu đó, họ còn được hưởng một phần ăn chia và coi như "lương hưu" dưỡng già. Bà Lê Thị Của, 77 tuổi, ở xã Nghĩa Phú than thở: "Con chết, hết người đi làm nên bán tàu, tôi được chia phần 80 triệu đồng. Định bỏ phần vô tàu để kiếm tiền ăn hằng tháng, nhưng con Nguyệt nó tới nói ngon, nói ngọt nên giao hết cho nó, cả đời làm biển bây giờ trắng tay".

Được biết, 2 xã Nghĩa An và Nghĩa Phú có đội tàu 1.200 chiếc, chủ yếu là tàu đánh bắt xa bờ. Đội tàu giã cào thường hành nghề ở vịnh Bắc Bộ. Vợ các ngư dân ở nhà, nhiều người nhẹ dạ, cả tin, hám lãi suất cao nên tính già hóa non, đổ tiền vào các chủ nợ. Tại 2 xã này có 3 chủ nợ lớn bị sập. Dưới 3 chủ nợ này còn rất nhiều chủ nợ nhỏ hơn. Đó là những người đứng ra vay tiền và đổ vào kênh tài chính của chủ nợ lớn để hưởng lãi suất chênh lệch 5%.

Nợ nần bao vây

Công an xã Nghĩa Phú và Nghĩa An thống kê, bên cạnh rất nhiều chủ nợ nhỏ bị sập và cuốn theo hàng trăm tỷ đồng của ngư dân, có 3 chủ nợ lớn là bà Đỗ Thị Nguyệt, ông Trần Minh Đức và Nguyễn Minh Đức. Chính quyền địa phương ước tính số nợ ban đầu của ông Trần Minh Đức và Nguyễn Minh Đức khoảng 60 tỷ đồng, nhưng ngày càng có nhiều người kêu khóc, thú thật về số tiền đã đưa thì con số nợ của 2 ông này đã lên khoảng 150 tỷ đồng.

Anh Trần Văn Trung, Công an xã Nghĩa Phú, thành phố Quảng Ngãi cho biết: "Thống kê sơ bộ, bà Nguyệt chủ nợ vay mượn 34 tỷ đồng, chưa kể số người cho bà ta vay vàng. Trong số chủ nợ của bà Nguyệt, Nguyễn Thị Chung bị sập nợ nặng nhất. Bà Chung đã đưa cho chủ nợ khoảng 19 tỷ đồng, bây giờ như người chết đứng". Theo anh Trung, trước Tết, một chủ nợ lớn quay về địa phương và đã gây nên cảnh náo loạn vì người dân tập trung vây nhà đòi nợ. Lực lượng Công an phải đến can thiệp, không thì đã xảy ra án mạng.

Nợ nần bao vây đã kéo theo nhiều hệ lụy. Có ngư dân đang đóng dở tàu trên bãi đà và trở thành dự án treo lơ lửng, tàu không thể hạ thủy được vì thiếu tiền. Nhiều thợ đóng tàu than thở bị quỵt tiền công vì chủ tàu cũng dính nợ. Hàng loạt các cơ sở đóng sửa tàu thuyền, buôn bán như Minh Tâm, Nghĩa An… đều không thoát khỏi cơn "bão nợ" đang hoành hành.

Anh Huỳnh Công Trung, Trưởng thôn Phổ Trường, xã Nghĩa An cho biết, riêng trong thôn Phổ Trường đã có cả trăm hộ thế chấp sổ đỏ ngân hàng để lấy tiền cho vay. Bây giờ, tình hình căng lắm vì nợ nần quá nhiều.