Khổ luyện trong các giờ học tập võ thuật. Ảnh: V.L

Ngày 1-6-1981, Trường Hạ sỹ quan biên phòng 1 (nay là Trường TCBP 1) được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Hạ sỹ quan 1 ở Thanh Hóa và Trường Tham mưu ở Bắc Thái (cũ). Khi mới thành lập, nhà trường được giao nhiệm vụ đào tạo hạ sỹ quan nghiệp vụ biên phòng và huấn luyện chiến sĩ mới nhằm tăng cường lực lượng cho các tuyến biên giới. Trải qua 31 năm xây dựng, trưởng thành, đến nay, Trường TCBP 1 đã được giao nhiệm vụ đào tạo hệ Sơ cấp, Trung cấp của các ngành: Trinh sát, phòng chống ma túy, cửa khẩu, vận động quần chúng... cho các học viên thuộc các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Ngoài ra, nhà trường cũng được giao nhiệm vụ đào tạo nghiệp vụ cho các học viên thuộc lực lượng Biên phòng Lào, tổ chức các lớp ôn thi cho chiến sĩ sau khi hết nghĩa vụ quân sự có nguyện vọng thi vào các trường do BĐBP quản lý.

Trung bình mỗi năm, có khoảng 200 học viên tốt nghiệp tại Trường TCBP 1 về nhận nhiệm vụ ở đồn biên phòng trên các tuyến biên giới của Tổ quốc. Tuy nhiên, tùy theo ngành học, các học viên sau khi về đơn vị đảm nhiệm những cương vị khác nhau như: Kiểm soát hành chính, làm thủ tục xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu, tuần tra biên giới, đấu tranh với các loại tội phạm, vận động quần chúng, giúp dân phát triển kinh tế - xã hội... Đại tá Nguyễn Khắc Lâm, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: "Chúng tôi luôn xác định rõ nhiệm vụ của nhà trường là đạo tạo cán bộ chuyên môn nghiệp vụ, trực tiếp làm nhiệm vụ ở đơn vị cơ sở; hay nói cách khác là đào tạo "lính thợ". Từ đó, chúng tôi xây dựng, điều chỉnh chương trình, phương thức giảng dạy sao cho hợp lý. Cụ thể, cùng với chương trình lý thuyết, cần dành nhiều thời gian thực hành, tạo điều kiện cho học viên nắm chắc được kiến thức, không bỡ ngỡ khi về đơn vị làm nhiệm vụ". 

Trong những năm gần đây, khi tình hình thế giới, trong nước có nhiều biến động, nhiệm vụ của lực lượng BĐBP trên các tuyến biên giới cũng nặng nề hơn. Làm nhiệm vụ ở các cửa khẩu đòi hỏi cán bộ biên phòng phải giỏi ngoại ngữ, công nghệ thông tin; cán bộ vận động quần chúng phải năng động, sáng tạo để kịp thời đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới... Với vị trí của trường đào tạo "lính thợ", Trường TCBP 1 đã triển khai nhiều biện pháp để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo. Cùng với việc cử cán bộ đi thực tế để biên soạn chương trình giảng dạy phù hợp, nhà trường cũng đã mời những cán bộ có nhiều kinh nghiệm ở các đơn vị cơ sở trên các lĩnh vực như phòng chống ma túy, cửa khẩu, trinh sát... về giảng dạy, truyền thụ kiến thức cho học viên.

Dẫn chúng tôi đi thăm cơ sở hạ tầng của nhà trường đang từng bước được xây dựng khang trang, Đại tá Nguyễn Khắc Lâm hào hứng cho biết thêm: "Hiện nay, tất cả các phòng học đã được trang bị máy chiếu, camera để tạo điều kiện giảng dạy, học tập tốt nhất. Đặc biệt, chúng tôi đã dành 4 phòng có trang bị camera đạt tiêu chuẩn chuyên phục vụ thi. Từ đó, hiện tượng tiêu cực trong thi cử đã bị xóa bỏ, chất lượng học tập được nâng lên rõ rệt".

Gần giữa trưa, dưới cái nắng oi ả của mùa hè, trên thao trường, các học viên của nhà trường vẫn miệt mài trong giờ học môn võ thuật. Nhìn những động tác dứt khoát, những giọt mồ hôi khổ luyện của các học viên, Đại tá Nguyễn Khắc Lâm cho rằng, huấn luyện để những người lính xây dựng bản lĩnh vững vàng "vượt nắng, thắng mưa" là một yêu cầu cấp thiết đối với nhà trường. Có như vậy, khi ra trường, các học viên mới chịu đựng được thời tiết khắc nghiệt trên các tuyến biên giới, góp phần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.