Biên phòng - Những đàn cá chuồn biểu diễn vũ điệu bay kín mặt biển, đàn cá heo lượn lờ như chia vui với ngư dân, mẻ lưới to và nặng đến mức ông thuyền trưởng lao luôn xuống biển để được "mục sở thị", sờ mó, ngắm nghía cho đã thèm. Đó là những khoảnh khắc được phóng viên ghi lại trong chuyến hải trình trên tàu vỏ thép và chứng kiến ngư dân đánh bắt theo phương thức công nghiệp.
Bài 1: Dang cánh ra khơi
Cá chào đón tàu
Tàu vỏ thép QNg 94359 TS của ngư dân Huỳnh Luận từ cửa biển Mỹ Á (huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi) xuất bến lúc 8 giờ 25 phút, ngày 4-7. "Phiên biển này, tàu sẽ đi đánh bắt ở vùng biển nào?", tôi hỏi. Nhưng 14 ngư dân đi trên tàu chỉ có thể trả lời chung chung là đi khơi, chỉ có thuyền trưởng mới biết tàu sẽ đi đến địa điểm cụ thể nào.
Tàu hành trình tốc độ 8 hải lý/giờ. Mặt biển phẳng lặng, hiện ra những đàn cá chuồn bay dày đặc như hoa tiêu dẫn đường. Trời nắng nhẹ phản chiếu xuống mặt biển xanh, càng làm nổi bật những đàn cá chuồn bay như đàn chim chao lượn trước mũi và hai bên hông tàu. Bóng đất liền dần mờ khuất, chỉ còn biển trời mênh mông, Thuyền trưởng Luận mới cho biết dự định khá thú vị: "Tàu sẽ đánh cá ở vùng biển Nam Bình Định, giáp với Phú Yên. Nhưng, nếu tàu các "chiến hữu" ở Hoàng Sa, Trường Sa điện đàm báo có luồng cá lớn bám cây thì tàu sẽ đi tới đó luôn".
Đi trên tàu vỏ thép, ngư dân quen với tác phong đánh bắt công nghiệp nhanh đến kỳ lạ. Đó là ra vào khoang đều phải rửa chân tay và mang theo dép nên tàu rất sạch. Trong mỗi tàu đều có tấm lót chân. Nhiều ngư dân bắt đầu tính đến chuyện mặc đồng phục một màu. Thuyền trưởng phát lệnh cho toàn tàu cùng thực hiện nhiệm vụ bằng còi. Cách xưng hô, ăn nói của cả đoàn ngư dân rất từ tốn và có trước có sau để tạo sự đoàn kết.
Trong ca bin, thuyền trưởng luôn nhấp nháy đèn tín hiệu báo về tình trạng động cơ, bơm thủy lực, nhiệt độ, điện áp. Trên nóc ca bin được gắn định vị vệ tinh GPRS, máy thông tin, còi hụ xin đường, hệ thống đèn tín hiệu theo quy định của luật hàng hải quốc tế. Con tàu nổi bật trên mặt biển bởi thân tàu sơn màu xanh, ca bin màu trắng, hai bên thân tàu gác 4 cần nâng như trụ điện được sơn màu vàng phát quang. Thuyền trưởng cho biết, những thiết bị số trong ca bin trị giá hơn 400 triệu đồng, đắt nhất là máy dò ngang có giá hơn 300 triệu đồng. Hệ thống định vị luôn phát tín hiệu cảnh báo an toàn cho tàu.
Lướt web kiếm cá
Tàu hành trình đến tọa độ 14 độ 31 phút vĩ Bắc - 109 độ 21 phút kinh Đông, trên màn hình định vị hiện ra đoàn tàu đông nghịt câu cá ngừ đại dương và chụp mực của ngư dân tỉnh Bình Định đang cùng hành trình. Bình Định có hơn 7.000 tàu cá nên đi đâu cũng gặp. Những chiếc tàu gỗ mang biển số BĐ, trên mũi và sau ca bin cắm những chiếc sào dài hoặc 4 cần bằng cây dương liễu, mỗi cần dài khoảng 12 mét. Nhiều tàu Bình Định hướng về chiếc tàu vỏ thép, ngư dân kéo ra boong ngắm nghía chiếc tàu vác trụ điện khá hoành tráng đang lướt sóng êm giữa đàn cá chuồn bay.
Gần đến điểm đánh cá, cách cửa biển Mỹ Á 50 hải lý, Thuyền trưởng Luận bắt đầu lướt "web", đó là lướt qua rất nhiều tàu cá trên máy Icom để nắm tình hình ngư trường. Ngày thường trong đất liền, ông thuyền trưởng phải chạy ngược chạy xuôi để làm công tác ngoại giao, gặp gỡ, tạo sự thân mật với nhiều thuyền trưởng tại địa phương mình và cả những xã cách xa gần cả trăm ki-lô-mét. Là người có trong tay 4 chiếc tàu đánh bắt xa bờ, Thuyền trưởng Huỳnh Luận đã rút ra được kinh nghiệm:"Đánh bắt thành công có nhiều yếu tố, trong đó, có việc chia sẻ, giúp nhau thông tin luồng cá, nếu không thì sẽ thất bại".
Khi có những thông tin thuộc diện tối mật về luồng cá, thuyền trưởng Luận lại bật điện thoại (nối sóng với đài duyên hải) và chui vào góc tàu nói chuyện thật nhỏ như thanh niên tỏ tình với người yêu. Ngư dân đi bạn nhìn Thuyền trưởng có những cuộc giao dịch bí mật thì có vẻ rất khoái. Vì nhờ đó mà tàu đến đúng nơi bung lưới là dính cá.
Chuồn chuồn ra biển… thì cá
Thuyền trưởng tính toán kỹ và cho tàu buông dù, neo tại tọa độ 14 độ 14 phút vĩ Bắc - 109 độ 37 phút kinh Đông. Hoàng hôn đỏ chiếu xuống mặt biển trước khi khép lại một ngày. Đêm xuống, biển lấp lánh ánh sao trời và ánh đèn của nhiều tàu ngư dân đang thu hút luồng cá.
Tàu vỏ thép nổi bật trên biển vì trang bị giàn đèn 100 chiếc. Hai chiếc máy điện dưới hầm tàu hoạt động khá căng để tải toàn bộ hệ thống điện trên tàu. Các ngư dân bắt đầu đẩy 4 chiếc cần như trụ điện xòe ra 4 phía. Mỗi chiếc cần dài 18 mét dang ra như cánh tay, giúp cho tàu bung tấm lưới mành chụp rộng hơn 40 mét, dài khoảng 35 mét. Lưới càng rộng thì việc đánh bắt càng lợi thế.
Tôi ngạc nhiên vì con tàu sáng rực một hồi, chưa thu hút được cá nhưng đã rủ rê được bầy chuồn chuồn vàng ra thăm. Đám chuồn chuồn mệt lử đu lên vai áo ngư dân, bám khắp thành tàu, lủng lẳng cả trên máy ảnh. Có ngư dân nói nửa đùa nửa thật rằng, chuồn chuồn bay thấp thì mưa, nhưng chuồn chuồn ra biển thì cá.
Trên tàu, ngư dân Nguyễn Văn Hùng (Lệ) là thợ coi cá nên mắt không rời mặt biển. Thuyền trưởng Luận thắp vài nén hương, sau đó cùng nhìn dán mắt xuống mặt biển. Ngư dân cửa biển Mỹ Á thường gán cho ông Luận bằng cụm từ "người sát cá", đi chỗ nào là cá kéo tới đó. Và đêm nay, ánh mắt của ông Luận cùng người thợ coi cá lại tiếp tục ánh lên với vẻ kỳ lạ. Vì mặt biển bỗng dưng chuyển từ màu tím sẫm sang màu trắng bạc. Mặt nước cứ thế liên tục đổi màu. Đó là tín hiệu một luồng cá khổng lồ đã đến. Nhưng ngư dân phải kiên nhẫn để cá nán lại, không di chuyển nhiều.
Đêm 4-7, cả tàu đã thức trắng để buông lưới và thu cá. Sàn tàu tràn ngập cá nục. Các ngư dân vui mừng, quên đi cảm giác làm việc đến kiệt sức. Khi mặt trời mọc, đàn chuồn rời tàu, bay vào đất liền thì ngư dân mới đóng nắp hầm để ăn sáng rồi ngủ một giấc đến tận chiều tối. Con tàu dập dềnh trên biển trong sự tĩnh lặng đến kỳ lạ.
Bài 2: Mẻ lưới trắng đêm
Cá chào đón tàu
Tàu vỏ thép QNg 94359 TS của ngư dân Huỳnh Luận từ cửa biển Mỹ Á (huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi) xuất bến lúc 8 giờ 25 phút, ngày 4-7. "Phiên biển này, tàu sẽ đi đánh bắt ở vùng biển nào?", tôi hỏi. Nhưng 14 ngư dân đi trên tàu chỉ có thể trả lời chung chung là đi khơi, chỉ có thuyền trưởng mới biết tàu sẽ đi đến địa điểm cụ thể nào.
 |
| Tàu QNg 94359 TS đang dang đôi cánh gần 40 mét. Ảnh: Văn Chương. |
Đi trên tàu vỏ thép, ngư dân quen với tác phong đánh bắt công nghiệp nhanh đến kỳ lạ. Đó là ra vào khoang đều phải rửa chân tay và mang theo dép nên tàu rất sạch. Trong mỗi tàu đều có tấm lót chân. Nhiều ngư dân bắt đầu tính đến chuyện mặc đồng phục một màu. Thuyền trưởng phát lệnh cho toàn tàu cùng thực hiện nhiệm vụ bằng còi. Cách xưng hô, ăn nói của cả đoàn ngư dân rất từ tốn và có trước có sau để tạo sự đoàn kết.
Trong ca bin, thuyền trưởng luôn nhấp nháy đèn tín hiệu báo về tình trạng động cơ, bơm thủy lực, nhiệt độ, điện áp. Trên nóc ca bin được gắn định vị vệ tinh GPRS, máy thông tin, còi hụ xin đường, hệ thống đèn tín hiệu theo quy định của luật hàng hải quốc tế. Con tàu nổi bật trên mặt biển bởi thân tàu sơn màu xanh, ca bin màu trắng, hai bên thân tàu gác 4 cần nâng như trụ điện được sơn màu vàng phát quang. Thuyền trưởng cho biết, những thiết bị số trong ca bin trị giá hơn 400 triệu đồng, đắt nhất là máy dò ngang có giá hơn 300 triệu đồng. Hệ thống định vị luôn phát tín hiệu cảnh báo an toàn cho tàu.
Lướt web kiếm cá
Tàu hành trình đến tọa độ 14 độ 31 phút vĩ Bắc - 109 độ 21 phút kinh Đông, trên màn hình định vị hiện ra đoàn tàu đông nghịt câu cá ngừ đại dương và chụp mực của ngư dân tỉnh Bình Định đang cùng hành trình. Bình Định có hơn 7.000 tàu cá nên đi đâu cũng gặp. Những chiếc tàu gỗ mang biển số BĐ, trên mũi và sau ca bin cắm những chiếc sào dài hoặc 4 cần bằng cây dương liễu, mỗi cần dài khoảng 12 mét. Nhiều tàu Bình Định hướng về chiếc tàu vỏ thép, ngư dân kéo ra boong ngắm nghía chiếc tàu vác trụ điện khá hoành tráng đang lướt sóng êm giữa đàn cá chuồn bay.
Gần đến điểm đánh cá, cách cửa biển Mỹ Á 50 hải lý, Thuyền trưởng Luận bắt đầu lướt "web", đó là lướt qua rất nhiều tàu cá trên máy Icom để nắm tình hình ngư trường. Ngày thường trong đất liền, ông thuyền trưởng phải chạy ngược chạy xuôi để làm công tác ngoại giao, gặp gỡ, tạo sự thân mật với nhiều thuyền trưởng tại địa phương mình và cả những xã cách xa gần cả trăm ki-lô-mét. Là người có trong tay 4 chiếc tàu đánh bắt xa bờ, Thuyền trưởng Huỳnh Luận đã rút ra được kinh nghiệm:"Đánh bắt thành công có nhiều yếu tố, trong đó, có việc chia sẻ, giúp nhau thông tin luồng cá, nếu không thì sẽ thất bại".
Khi có những thông tin thuộc diện tối mật về luồng cá, thuyền trưởng Luận lại bật điện thoại (nối sóng với đài duyên hải) và chui vào góc tàu nói chuyện thật nhỏ như thanh niên tỏ tình với người yêu. Ngư dân đi bạn nhìn Thuyền trưởng có những cuộc giao dịch bí mật thì có vẻ rất khoái. Vì nhờ đó mà tàu đến đúng nơi bung lưới là dính cá.
 |
| Thuyền trưởng Huỳnh Luận. |
Thuyền trưởng tính toán kỹ và cho tàu buông dù, neo tại tọa độ 14 độ 14 phút vĩ Bắc - 109 độ 37 phút kinh Đông. Hoàng hôn đỏ chiếu xuống mặt biển trước khi khép lại một ngày. Đêm xuống, biển lấp lánh ánh sao trời và ánh đèn của nhiều tàu ngư dân đang thu hút luồng cá.
Tàu vỏ thép nổi bật trên biển vì trang bị giàn đèn 100 chiếc. Hai chiếc máy điện dưới hầm tàu hoạt động khá căng để tải toàn bộ hệ thống điện trên tàu. Các ngư dân bắt đầu đẩy 4 chiếc cần như trụ điện xòe ra 4 phía. Mỗi chiếc cần dài 18 mét dang ra như cánh tay, giúp cho tàu bung tấm lưới mành chụp rộng hơn 40 mét, dài khoảng 35 mét. Lưới càng rộng thì việc đánh bắt càng lợi thế.
Tôi ngạc nhiên vì con tàu sáng rực một hồi, chưa thu hút được cá nhưng đã rủ rê được bầy chuồn chuồn vàng ra thăm. Đám chuồn chuồn mệt lử đu lên vai áo ngư dân, bám khắp thành tàu, lủng lẳng cả trên máy ảnh. Có ngư dân nói nửa đùa nửa thật rằng, chuồn chuồn bay thấp thì mưa, nhưng chuồn chuồn ra biển thì cá.
| Tàu của ngư dân Huỳnh Luận là tàu vỏ thép thứ 5 của tỉnh Quảng Ngãi vừa hạ thủy cuối tháng 5 vừa qua. Tàu dài 26 mét, rộng gần 7 mét, công suất 811 mã lực, trị giá 8,7 tỷ đồng. Tàu được trang bị 2 nghề là lưới vây và mành chụp, khắc phục những khuyết điểm của 2 tàu ra đời trước đó. |
Trên tàu, ngư dân Nguyễn Văn Hùng (Lệ) là thợ coi cá nên mắt không rời mặt biển. Thuyền trưởng Luận thắp vài nén hương, sau đó cùng nhìn dán mắt xuống mặt biển. Ngư dân cửa biển Mỹ Á thường gán cho ông Luận bằng cụm từ "người sát cá", đi chỗ nào là cá kéo tới đó. Và đêm nay, ánh mắt của ông Luận cùng người thợ coi cá lại tiếp tục ánh lên với vẻ kỳ lạ. Vì mặt biển bỗng dưng chuyển từ màu tím sẫm sang màu trắng bạc. Mặt nước cứ thế liên tục đổi màu. Đó là tín hiệu một luồng cá khổng lồ đã đến. Nhưng ngư dân phải kiên nhẫn để cá nán lại, không di chuyển nhiều.
Đêm 4-7, cả tàu đã thức trắng để buông lưới và thu cá. Sàn tàu tràn ngập cá nục. Các ngư dân vui mừng, quên đi cảm giác làm việc đến kiệt sức. Khi mặt trời mọc, đàn chuồn rời tàu, bay vào đất liền thì ngư dân mới đóng nắp hầm để ăn sáng rồi ngủ một giấc đến tận chiều tối. Con tàu dập dềnh trên biển trong sự tĩnh lặng đến kỳ lạ.
Bài 2: Mẻ lưới trắng đêm
