Nông dân ở Huổi Luông chăm sóc "cây đổi đời".

Bén duyên đất lành

Sinh ra và lớn lên ở Huổi Luông, chị Chang Mỳ Phàn, dân tộc Hà Nhì, ở bản Pô Tô vẫn nhớ như in quãng thời gian ban đầu đầy thử thách, cây chuối "bén duyên" với vùng đất này. Chị Phàn kể, từ năm 2006 trở về trước, Huổi Luông là một vùng rừng núi hoang vu với những dãy núi đá trùng điệp nối tiếp nhau "như trong phim Tây Du Ký". Cảnh đẹp nhưng không thể chỉ ngắm mãi mà thay ăn được, thế nên, với đa số cặp vợ chồng trẻ mới ra ở riêng như vợ chồng chị, việc xác định phải trồng cây gì để giải quyết nhu cầu lương thực trước mắt là nhiệm vụ hàng đầu. "Đất Huổi Luông lạ lắm! Đồng bào trồng lúa thì chỉ đủ ăn, còn trồng chuối thì lúc nào cũng sai quả, người ăn không hết, nhiều khi còn cho cả bò, ngựa ăn..." - Chị Phàn kể về sự phù hợp của cây chuối với thung thổ Huổi Luông bằng ngôn ngữ giản dị của người vùng cao.

Cũng theo chị Phàn, nhận thấy cây chuối hợp với thổ nhưỡng Huổi Luông, cán bộ xã vận động người dân trồng chuối theo hướng hàng hóa, chứ không phải để "ăn chơi" như ngày trước. Chỉ sau một thời gian ngắn, diện tích cây chuối đã nhanh chóng tăng lên ở các xóm, bản... cung cấp ra thị trường với mức giá bán cao. Khi vào vụ thu hoạch, các hộ dân ở các bản Pô Tô, Ma Lù Thàng 1, Huổi Luông 1, Huổi Luông 3, Căn Thàng và Hồ Thầu... lại cùng nhau thu hoạch mang ra khu vực mốc 62, đoạn tiếp giáp giữa xã Huổi Luông với xã Kim Thủy Hà, huyện Kim Bình, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc để bán cho các thương lái, thu về hàng chục triệu đồng. "Nếu tính cả 22/22 xóm, bản thuộc xã Huổi Luông, các nương, vườn chuối đem lại hàng tỷ đồng mỗi vụ. Đối với người dân tộc thiểu số ở đất Huổi Luông nghèo khó, cây chuối đúng là chuyện thật như mơ..." - Anh Hoàng Duần Chú, chồng chị Phàn chia sẻ.

Theo báo cáo của UBND xã Huổi Luông, trong những năm 2006, 2007, phong trào trồng chuối bắt đầu lan rộng khi nhiều hộ có thu nhập cao nhờ thành công trong việc đưa cây chuối trở thành hàng hóa bán ra thị trường. Từ năm 2009 đến nay, cây chuối lại càng "phất nhanh" nhờ sự vào cuộc của các cấp, các ngành liên quan đi sâu vào tìm tòi thị trường, giúp dân áp dụng biện pháp canh tác hiệu quả, đem lại năng suất cao cho người nông dân. Do nhu cầu thị trường rất lớn, không phải lo đầu ra nên chuối thu hoạch đến đâu bán hết đến đấy. Hiện nay, trên khắp các thôn bản, bà con Hà Nhì, Dao, Mông đang tập trung chăm sóc lứa chuối chuẩn bị cho Tết Nguyên đán sắp tới. Nói về khung thời vụ và những đặc điểm cơ bản của cây chuối Huổi Luông, anh Giàng A Lè, dân tộc Mông, ở bản Căn Thàng cho biết, trung bình một buồng chuối nặng 16-17kg, với giá bán 10-14 nghìn đồng/kg như hiện nay, với mỗi héc-ta chuối có thể mang lại tổng thu nhập trên 270 triệu đồng, trong đó, mức lãi khoảng 50%. Tất nhiên, không phải lúc nào chuối cũng bán được với giá cao như vậy. Vào dịp tháng 6, tháng 7, khi các loại hoa quả bên Trung Quốc rộ vụ, chuối giảm giá chỉ còn 2 nghìn đồng/kg, tuy vậy, 1ha chuối vẫn có thể thu được 50-60 triệu đồng cả vốn lẫn lãi, gấp gần hai lần so với trồng lúa. "Như mọi năm, gia đình mình đang tập trung chăm sóc hơn 5 sào chuối. Dịp Tết năm ngoái, nhà mình thu được gần 100 triệu đồng. Nhờ có chuối mà có tiền nâng cao đời sống vật chất cho gia đình, lo cho con cái học hành đầy đủ..." - Anh Lè khoe.

Do điều kiện thổ nhưỡng, cây chuối ở Huổi Luông phát triển rất tốt.

Góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn

Đến thăm gia đình ông Chang A Sà, một triệu phú chuối ở bản Huổi Luông 3, nghe ông tâm sự, càng thấy rõ lợi ích loại cây này đang mang lại. Với trên 8 sào đất trồng chuối, canh tác nhiều năm, nhiều vụ, ông Sà tích cóp làm được ngôi nhà mơ ước, sắm sửa được nhiều vật dụng đắt tiền. Ông Sà cho biết, do chất đất đặc thù nên cùng một giống chuối, nếu trồng ở Huổi Luông bao giờ cũng cho quả to, đều, mỡ màng, ngọt hơn trồng ở nơi khác. Đặc biệt, cây chuối rất dễ trồng và chăm sóc cũng rất đơn giản, chỉ việc làm cỏ, bón phân và tưới thường xuyên là có thể yên tâm chờ đến ngày thu hoạch. Cái hay của cây chuối là có thể tận dụng được mọi thứ, từ lá chuối sạch, đẹp có thể mang ra chợ bán cho những người làm bánh nếp, bánh mật; thân, củ chuối được bà con dùng làm thức ăn trong chăn nuôi. "Nói đến cây chuối, người dân nào ở Huổi Luông cũng đều nhận thấy lợi ích mà nó đem lại. So với những loại cây trồng khác, cây chuối có giá trị kinh tế cao nhất từ trước đến nay trên đất Huổi Luông, mang lại thu nhập ổn định, lâu dài cho người dân, góp phần xóa đói, giảm nghèo, thậm chí giúp nhiều hộ dân trong xã có điều kiện vươn lên làm giàu..." - Ông Sà khẳng định.

Nói về tương lai của cây chuối trên đất Huổi Luông, ông Hoàng A Dọ, Phó Chủ tịch xã Huổi Luông cho biết, chính vì đem lại thu nhập cao cho người dân một cách bền vững nên UBND xã sẽ khuyến khích bà con các dân tộc thiểu số nhân rộng diện tích cây chuối đại trà. Để đảm bảo cây chuối đem lại lợi ích lâu dài, trong tương lai phải tính đến việc "nhờ" các ban, ngành chức năng của huyện, tỉnh tăng cường hỗ trợ người dân về vốn, phân bón, giống và kỹ thuật, đồng thời quảng bá, tiếp thị xây dựng thương hiệu cây chuối Huổi Luông ra thị trường, trong đó, hướng tới mục tiêu xuất khẩu là chủ yếu. Nếu làm tốt những việc này, chắc chắn giá trị của cây chuối Huổi Luông sẽ được nâng lên gấp nhiều lần, giúp đồng bào các dân tộc thiểu số có cuộc sống ấm no, sung túc hơn.