Biên phòng - Trong ráng chiều rực đỏ, những buồng chuối sai quả căng tròn đua nhau chín vàng trên khắp các sườn non. Chiều nào, Vàng Mý Tủa cũng qua đây, ngắm nhìn vườn chuối đang mùa thu hoạch mà ngỡ như mình đang mơ. Giấc mơ về một cuộc sống ấm no, đủ đầy được xây trên chính mảnh đất hoang hóa, cỗi cằn năm xưa không phải bằng niềm mơ ước viển vông, mà bằng chính nghị lực, niềm tin của những người Mông hăng say, miệt mài lao động trên cao nguyên đá Hà Giang.
Hành trình vượt "dốc"
Thấm thoắt đã 12 năm, Vàng Mý Tủa cùng 26 hộ người Mông chuyển từ xã Cán Tỷ, huyện Quản Bạ về thôn Hạ Sơn, xã Thanh Thủy định cư. Bao đời nay, người Mông sống trên vùng núi cao, xa thẳm, dân cư thưa thớt, đường sá đi lại khó khăn, thiếu đất sản xuất, thiếu nước sinh hoạt nên xã Cán Tỷ cứ nghèo, đói quanh năm. Thế rồi, nghe theo lời vận động của chính quyền địa phương và BĐBP, người Mông ở đây đã quyết tâm xuống núi về nơi ở mới, tại một xã vùng thấp để có điều kiện chăn nuôi, sản xuất, con em được thuận lợi cắp sách đến trường.
Nhớ lại những ngày đầu gian nan lập nghiệp, Trưởng thôn Hạ Sơn Hầu Sào Chứ kể, ngày đó cách đây 12 năm rồi, nhưng trong tâm trí người Mông ở Hán Dương kể cứ rõ mồn một như mới hôm qua. 26 hộ người Mông di cư về đây, chẳng có tài sản gì trong tay ngoài mấy bộ quần áo cũ và vài ki-lô-gam ngô, không đủ nấu một bữa cơm chiều. Vùng đất mới đến liệu có hơn gì bản cũ? Hay cũng bộn bề khó khăn, gian nan, vất vả như trước? Đúng lúc ấy, Đồn BPCK Thanh Thủy xuất hiện. Trưởng thôn Hầu Sào Chứ còn nhớ như in hình ảnh cán bộ Hà Văn Nga, khi ấy là Chính trị viên phó của Đồn BPCK Thanh Thủy, với nụ cười thân thiện như xua tan hết mọi ưu phiền, lo âu trong lòng bà con người Mông. Anh bảo: "Cái đất không làm cho người Mông nghèo đói mãi được. Đất cằn thì ta có bàn tay cải tạo, khôi phục, chăm bón, vun xới, bắt đất phải màu mỡ, nuôi cây để phục vụ con người. Có sức mạnh từ đôi bàn tay lao động và quyết tâm của con người thì khó khăn đến mấy cũng không ngại".
Lời nói của Chính trị viên phó Hà Văn Nga như thể tiếp thêm sức mạnh để người Mông ở Hạ Sơn không còn biết ngại khó, ngại khổ nữa. Cái chân đã biết vượt đèo, lội suối, không quản ngày đêm lên nương, lên rẫy, bắt đất phải nuôi cây ngô, cây sắn. Người Mông cứ làm lụng chăm chỉ, cần mẫn, hằng ngày quần quật trên nương, trên rẫy, như cán bộ Biên phòng nói, thì đến cái đất khô cằn, "vô tri vô giác" cũng phải "mủi lòng" thôi. Cán bộ Đồn BPCK Thanh Thủy thấy bà con người Mông vất vả, đã cùng xắn tay áo lên, san ủi nền nhà, giúp dân xây dựng nhà trên những khu đất trống. Hằng ngày, những ngôi nhà mới lại được mọc lên, đàng hoàng, to đẹp như một lời động viên, khích lệ họ hãy yên tâm ở lại nơi đất mới làm ăn. Những ngày đầu, chưa có ngô, khoai, sắn để ăn, ngoài việc Nhà nước trợ cấp, mỗi lúc hết lương thực, bà con người Mông lại lên đồn nhờ giúp đỡ. BĐBP đã thực sự coi bà con dân bản như anh em, người thân trong nhà.
Hạ Sơn khởi giàu
Sau khi dựng nhà giúp dân, Đồn BPCK Thanh Thủy đã cùng chính quyền địa phương phát quang đường làng ngõ xóm, mở đường vào thôn, tổ chức tổng vệ sinh xung quanh nhà ở giúp nhân dân. Được Nhà nước đầu tư cơ bản; điện thắp sáng, các công trình dân sinh đã về tới bản, người dân đã phần nào yên tâm, phấn khởi ở lại trên vùng đất mới.
Nhưng khó khăn dường như vẫn chưa chịu lùi xa nơi này. Thấy bà con không có đất sản xuất, Đồn BPCK Thanh Thủy lại tham mưu cho chính quyền địa phương cấp đất hoang hóa cho bà con cải tạo canh tác. Khổ nỗi, đất đai ở Thanh Thủy không còn nhiều, chỉ có đất đồi quanh thôn nhưng đã được giao cho người dân bản địa quản lý từ trước. 26 hộ của thôn Hạ Sơn khi đó chỉ được giao 22ha đất sản xuất, lại là đất bạc màu ven đồi, trước kia là những bãi cỏ may cằn cỗi, trống huơ trống hoác. Vì thế, bà con trồng cây gì cũng còi cọc, cây lúa ở đây năm nào cũng đạt năng suất thấp. Do ở trên vùng đất cao, xa trung tâm xã nên Hạ Sơn vẫn chưa có hệ thống kênh mương để phục vụ tưới tiêu. Đất sản xuất ở đây phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời, nên bà con chỉ trồng được 2 vụ ngô, có vài héc-ta là có thể trồng lúa vụ mùa, nhưng nếu năm nào mưa muộn, bà con lại chuyển sang trồng ngô để hạn chế việc tưới tiêu.
Thế rồi, sau nhiều lần nuôi trồng thử nghiệm các loại cây, con giống đều không thể tồn tại trên vùng đất khô cằn, cuối cùng, cấp ủy, chỉ huy Đồn BPCK Thanh Thủy cũng đã có bài toán thoát nghèo cho Hạ Sơn. Thượng tá Hà Văn Nga, Chính trị viên Đồn BPCK Thanh Thủy cho biết: Năm 2013, sau nhiều chuyến công tác sang hội đàm với Trạm KSBP Thiên Bảo, Trung Quốc, đối diện với Trạm BPCK Thanh Thủy, thấy giống chuối của họ trồng đạt năng suất cao, lại phù hợp với chất đất ở Thanh Thủy, anh em đã xin giống về trồng thử tại đồn. Vụ đầu tiên, nhìn những cây chuối bắt đầu ra buồng, hé lộ một mùa vụ bội thu, Thượng tá Hà Văn Nga mừng lắm. Anh nghẹn ngào nói với cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị: Vậy là đất đã không phụ lòng người.
Để bà con yên tâm, tin tưởng với hướng phát triển kinh tế mới này, Đồn BPCK Thanh Thủy đã cho trồng thử nghiệm tại 2 thôn Pha Hán và Hạ Sơn, mỗi thôn 1 hộ làm điểm. Đồn bỏ ra 15 triệu đồng tiền vốn ban đầu để mua cây giống chia cho mỗi hộ 200 gốc chuối, trồng trên diện tích 200m2. Sau 5 tháng trồng, chăm sóc, đã có 90% số cây đậu quả, có buồng. Theo tính toán, nếu mô hình này được nhân rộng, thì 1ha sẽ trồng được khoảng 2.500 cây chuối, trừ chi phí, rủi ro, lợi nhuận thu được khoảng 100 triệu đồng. Trong khi đó, 1ha ngô chỉ thu được từ 10 đến 15 triệu đồng thì trồng cây chuối trên đá núi quả là một bài toán "hời" không cần tính toán.
Thiếu tá Nguyễn Xuân Hoàng, Đồn trưởng Đồn BPCK Thanh Thủy cho biết: Một tín hiệu lạc quan đến với người dân thôn Hạ Sơn vì mới đây, Công ty TNHH Thái Dương của tỉnh Hà Giang đã làm việc với lãnh đạo huyện để đầu tư toàn bộ vốn và bao tiêu sản phẩm cho bà con. Toàn bộ diện tích trồng chuối của thôn sẽ được khảo sát để đầu tư. Đối diện với thôn Hạ Sơn là Nông trường Thiên Bảo, huyện Ma Li Pho, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) nên ta có thị trường tiêu thụ rất lớn, người dân có thể yên tâm với mô hình trồng chuối cao sản này. Đồn cũng đang tham mưu cho chính quyền địa phương nhân rộng mô hình này ra toàn huyện để người dân vừa tham gia phát triển kinh tế, vừa bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới.
Đến bây giờ, mỗi khi ai đó nhắc đến chuyện về lại bản cũ, người dân Hạ Sơn lại cười xòa: Đó là câu chuyện xưa rồi. Trưởng thôn Hầu Sào Chứ tự hào nói: Hiện nay, thôn Hạ Sơn có 37 hộ thì đã có 70% số hộ có xe máy, 34/37 hộ có trâu, bò. Người dân Hạ Sơn ai cũng phấn khởi với cuộc sống mới nơi vùng đất gian khó mà họ đã từng nghĩ không bao giờ ở lại an cư, lạc nghiệp. Nhưng trong tim mỗi người dân Hạ Sơn giờ đây đều khắc ghi tấm lòng, sự giúp đỡ tận tình của cán bộ, chiến sĩ Đồn BPCK Thanh Thủy để họ có được cuộc sống mới đủ đầy, no ấm như hôm nay.
Thấm thoắt đã 12 năm, Vàng Mý Tủa cùng 26 hộ người Mông chuyển từ xã Cán Tỷ, huyện Quản Bạ về thôn Hạ Sơn, xã Thanh Thủy định cư. Bao đời nay, người Mông sống trên vùng núi cao, xa thẳm, dân cư thưa thớt, đường sá đi lại khó khăn, thiếu đất sản xuất, thiếu nước sinh hoạt nên xã Cán Tỷ cứ nghèo, đói quanh năm. Thế rồi, nghe theo lời vận động của chính quyền địa phương và BĐBP, người Mông ở đây đã quyết tâm xuống núi về nơi ở mới, tại một xã vùng thấp để có điều kiện chăn nuôi, sản xuất, con em được thuận lợi cắp sách đến trường.
Nhớ lại những ngày đầu gian nan lập nghiệp, Trưởng thôn Hạ Sơn Hầu Sào Chứ kể, ngày đó cách đây 12 năm rồi, nhưng trong tâm trí người Mông ở Hán Dương kể cứ rõ mồn một như mới hôm qua. 26 hộ người Mông di cư về đây, chẳng có tài sản gì trong tay ngoài mấy bộ quần áo cũ và vài ki-lô-gam ngô, không đủ nấu một bữa cơm chiều. Vùng đất mới đến liệu có hơn gì bản cũ? Hay cũng bộn bề khó khăn, gian nan, vất vả như trước? Đúng lúc ấy, Đồn BPCK Thanh Thủy xuất hiện. Trưởng thôn Hầu Sào Chứ còn nhớ như in hình ảnh cán bộ Hà Văn Nga, khi ấy là Chính trị viên phó của Đồn BPCK Thanh Thủy, với nụ cười thân thiện như xua tan hết mọi ưu phiền, lo âu trong lòng bà con người Mông. Anh bảo: "Cái đất không làm cho người Mông nghèo đói mãi được. Đất cằn thì ta có bàn tay cải tạo, khôi phục, chăm bón, vun xới, bắt đất phải màu mỡ, nuôi cây để phục vụ con người. Có sức mạnh từ đôi bàn tay lao động và quyết tâm của con người thì khó khăn đến mấy cũng không ngại".
 |
| Thượng tá Hà Văn Nga (người đứng giữa), Chính trị viên Đồn BPCK Thanh Thủy cùng cán bộ địa phương kiểm tra kết quả trồng chuối thử nghiệm tại thôn Hạ Sơn. |
Hạ Sơn khởi giàu
Sau khi dựng nhà giúp dân, Đồn BPCK Thanh Thủy đã cùng chính quyền địa phương phát quang đường làng ngõ xóm, mở đường vào thôn, tổ chức tổng vệ sinh xung quanh nhà ở giúp nhân dân. Được Nhà nước đầu tư cơ bản; điện thắp sáng, các công trình dân sinh đã về tới bản, người dân đã phần nào yên tâm, phấn khởi ở lại trên vùng đất mới.
Nhưng khó khăn dường như vẫn chưa chịu lùi xa nơi này. Thấy bà con không có đất sản xuất, Đồn BPCK Thanh Thủy lại tham mưu cho chính quyền địa phương cấp đất hoang hóa cho bà con cải tạo canh tác. Khổ nỗi, đất đai ở Thanh Thủy không còn nhiều, chỉ có đất đồi quanh thôn nhưng đã được giao cho người dân bản địa quản lý từ trước. 26 hộ của thôn Hạ Sơn khi đó chỉ được giao 22ha đất sản xuất, lại là đất bạc màu ven đồi, trước kia là những bãi cỏ may cằn cỗi, trống huơ trống hoác. Vì thế, bà con trồng cây gì cũng còi cọc, cây lúa ở đây năm nào cũng đạt năng suất thấp. Do ở trên vùng đất cao, xa trung tâm xã nên Hạ Sơn vẫn chưa có hệ thống kênh mương để phục vụ tưới tiêu. Đất sản xuất ở đây phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời, nên bà con chỉ trồng được 2 vụ ngô, có vài héc-ta là có thể trồng lúa vụ mùa, nhưng nếu năm nào mưa muộn, bà con lại chuyển sang trồng ngô để hạn chế việc tưới tiêu.
Thế rồi, sau nhiều lần nuôi trồng thử nghiệm các loại cây, con giống đều không thể tồn tại trên vùng đất khô cằn, cuối cùng, cấp ủy, chỉ huy Đồn BPCK Thanh Thủy cũng đã có bài toán thoát nghèo cho Hạ Sơn. Thượng tá Hà Văn Nga, Chính trị viên Đồn BPCK Thanh Thủy cho biết: Năm 2013, sau nhiều chuyến công tác sang hội đàm với Trạm KSBP Thiên Bảo, Trung Quốc, đối diện với Trạm BPCK Thanh Thủy, thấy giống chuối của họ trồng đạt năng suất cao, lại phù hợp với chất đất ở Thanh Thủy, anh em đã xin giống về trồng thử tại đồn. Vụ đầu tiên, nhìn những cây chuối bắt đầu ra buồng, hé lộ một mùa vụ bội thu, Thượng tá Hà Văn Nga mừng lắm. Anh nghẹn ngào nói với cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị: Vậy là đất đã không phụ lòng người.
Để bà con yên tâm, tin tưởng với hướng phát triển kinh tế mới này, Đồn BPCK Thanh Thủy đã cho trồng thử nghiệm tại 2 thôn Pha Hán và Hạ Sơn, mỗi thôn 1 hộ làm điểm. Đồn bỏ ra 15 triệu đồng tiền vốn ban đầu để mua cây giống chia cho mỗi hộ 200 gốc chuối, trồng trên diện tích 200m2. Sau 5 tháng trồng, chăm sóc, đã có 90% số cây đậu quả, có buồng. Theo tính toán, nếu mô hình này được nhân rộng, thì 1ha sẽ trồng được khoảng 2.500 cây chuối, trừ chi phí, rủi ro, lợi nhuận thu được khoảng 100 triệu đồng. Trong khi đó, 1ha ngô chỉ thu được từ 10 đến 15 triệu đồng thì trồng cây chuối trên đá núi quả là một bài toán "hời" không cần tính toán.
Thiếu tá Nguyễn Xuân Hoàng, Đồn trưởng Đồn BPCK Thanh Thủy cho biết: Một tín hiệu lạc quan đến với người dân thôn Hạ Sơn vì mới đây, Công ty TNHH Thái Dương của tỉnh Hà Giang đã làm việc với lãnh đạo huyện để đầu tư toàn bộ vốn và bao tiêu sản phẩm cho bà con. Toàn bộ diện tích trồng chuối của thôn sẽ được khảo sát để đầu tư. Đối diện với thôn Hạ Sơn là Nông trường Thiên Bảo, huyện Ma Li Pho, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) nên ta có thị trường tiêu thụ rất lớn, người dân có thể yên tâm với mô hình trồng chuối cao sản này. Đồn cũng đang tham mưu cho chính quyền địa phương nhân rộng mô hình này ra toàn huyện để người dân vừa tham gia phát triển kinh tế, vừa bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới.
Đến bây giờ, mỗi khi ai đó nhắc đến chuyện về lại bản cũ, người dân Hạ Sơn lại cười xòa: Đó là câu chuyện xưa rồi. Trưởng thôn Hầu Sào Chứ tự hào nói: Hiện nay, thôn Hạ Sơn có 37 hộ thì đã có 70% số hộ có xe máy, 34/37 hộ có trâu, bò. Người dân Hạ Sơn ai cũng phấn khởi với cuộc sống mới nơi vùng đất gian khó mà họ đã từng nghĩ không bao giờ ở lại an cư, lạc nghiệp. Nhưng trong tim mỗi người dân Hạ Sơn giờ đây đều khắc ghi tấm lòng, sự giúp đỡ tận tình của cán bộ, chiến sĩ Đồn BPCK Thanh Thủy để họ có được cuộc sống mới đủ đầy, no ấm như hôm nay.
