Tháng Ba - thời điểm mùa hoa cà phê nở rộ.

Thời điểm này, nếu du khách có mặt tại Ban Mê, tuy hoa cà phê không còn nở rộ trên các sườn đồi, nhưng vẫn còn sót lại chút hương hoa theo gió, thoảng tựa như hương hoa bưởi. Mùi hoa cà phê mộc mạc, những chùm quả sai chi chít như khẳng định về vùng đất đỏ bazan màu mỡ và khoáng đạt.

Đắk Lắk là một cao nguyên rộng lớn bậc nhất nằm ở trung tâm Tây Nguyên, có tổng diện tích đất đỏ khoảng 700.000ha, chiếm 40% đất cùng loại của cả nước. Phần lớn đất ba-zan ở đây tương đối bằng phẳng, có tầng dày trên 70cm, độ cao trung bình 500m so với mực nước biển. Tuy ở gần đường xích đạo, nhưng điều kiện địa hình đã tạo cho khí hậu ở đây mát mẻ, ôn hòa hơn so với nhiều tỉnh, thành khác.

Ai đến Ban Mê cũng có sự ham muốn được khám phá, được chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang sơ của Tây Nguyên. Điều này đã thôi thúc du khách có cuộc hành trình đến vùng quê thân thương nơi có tượng đài Chiến thắng Buôn Ma Thuột - trận mở màn cho thắng lợi của Đại thắng mùa xuân năm 1975 đặt tại trung tâm ngã 6 thành phố... Đi Ban Mê, du khách có cơ hội được ghé thăm khu du lịch Bản Đôn để thưởng thức thú cưỡi voi, đi cầu treo lắc lẻo, ghé hồ Lắk để đi thuyền độc mộc, rồi đi đến một số ngọn thác...

Đặc biệt hơn, du khách sẽ được thưởng thức những ly cà phê với một "gu" riêng mà hương vị của nó không nơi nào có được... "Ly cà phê như muốn nói, nói cùng em bao điều... Ly cà phê như muốn hát, hát cùng em câu gì... Hương bay theo làn khói, vẽ mùa xuân long lanh... Hương bay như làn tóc, vẽ tình yêu mong manh"...

Câu chuyện Đắk Lắk trở thành thủ phủ cà phê của vùng đất Tây Nguyên rất dài, nhưng theo lời kể lại của một số người dân địa phương thì thời đại của cây cà phê nơi đây chính thức bắt đầu khi thực dân Pháp chiếm đóng. Người Pháp đi đến đâu, đồn điền mọc lên đến đó. Những khu đất màu mỡ thuận tiện cho việc sản xuất của người dân bị thực dân Pháp tước đoạt. Những đồn điền cà phê lớn lần lượt xuất hiện.

Khu khai thác đầu tiên là đồn điền Ca Đa và đồn điền C.H.P.I chiếm trên 30.000ha đất bằng phẳng, chạy dài hàng chục ki-lô-mét ven Quốc lộ 14, 26 và 27. Sau chiến tranh thế giới lần thứ I, Pháp đẩy mạnh cuộc khai thác lần thứ 2 ở Đông Dương trên một quy mô lớn, đổ xô vào Đắk Lắk để lập thêm đồn điền. Riêng năm 1926, đã có thêm 26 lá đơn xin lập đồn điền với diện tích khai thác là 200 ngàn héc-ta. Có lẽ, chính họ cũng không mường tượng được rằng, gần 100 năm sau, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu cà phê lớn thứ 2 trên thế giới và đã xuất hiện tại thủ phủ này loại cà phê đắt đỏ nhất, hiếm có nhất trên toàn cầu.

Ngày nay, Buôn Ma Thuột là thành phố trẻ trung với nhiều dự án phát triển mỗi ngày, những tòa nhà mới, những công trình kiến trúc, phúc lợi xã hội. Trước đây chừng 10 năm, khi nhắc đến mảnh đất này, mọi người thường nghĩ đến sự nghèo khó, thiếu thốn mọi bề. Hôm nay cũng trên mảnh đất Cao nguyên huyền thoại này, nếu có dịp ghé thăm chắc chắn mọi người sẽ không khỏi ngỡ ngàng trước sự "lột xác" từng ngày. Dưới ánh sáng của Đảng, từ những thôn, buôn xa xôi, đến những nông trường cà phê, cao su bạt ngàn và những khu dân cư, khu đô thị dường như đang bừng lên một sức sống mới.

Địa danh Buôn Ma Thuột là tên của một buôn đồng bào ÊĐê Kpă. Vùng đất này vào cuối thế kỷ XIX chỉ có một buôn với khoảng 50 nhà dài. Mỗi nhà dài có từ 30-40 người, do Tù trưởng Ama Thuột cai quản nằm bên dòng suối Ea Tam. Đến những năm đầu của thế kỷ XX, Buôn Ma Thuột đã quy tụ phát triển thêm hàng chục buôn khác. Tên gọi Buôn Ma Thuột nghĩa là làng của Ama Y Thuột - làng của cha Y Thuột. Tính đến nay, Buôn Ma Thuột đã trải qua hơn 110 năm hình thành, phát triển và là đô thị bậc nhất ở Tây Nguyên.