Cụ Alăng Avêêl thổi khèn.

Hiện nay, người có thể chế tác và sử dụng thành thạo các loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc Cơ Tu là cụ là Alăng Avêêl, năm nay đã 93 tuổi, trú tại thôn Tà Làng, xã Bhalêê, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Từ con đường mòn Hồ Chí Minh huyền thoại, đi qua cây cầu treo bắc qua sông Avương là đến nhà cụ Alăng Avêêl. Theo cụ, người Cơ Tu ở Quảng Nam có trên 20 loại nhạc cụ, một con số không nhỏ so với một dân tộc ít người ở phía Tây của dãy Trường Sơn huyền thoại. Dù đã bước qua tuổi 93 tuổi, nhưng cụ vẫn rất nhanh nhẹn và minh mẫn. Ngôi nhà sàn của cụ như một bảo tàng trưng bày các nhạc cụ của người Cơ Tu. Cụ Avêêl đã làm quen với các nhạc cụ từ khi còn nhỏ, bắt nguồn từ tiếng khèn abel ông nội thổi trong một buổi đi làm nương. Từ đó, cụ say mê và làm ra rất nhiều nhạc cụ cho đến tận bây giờ. Các nhạc cụ ấy đã gắn bó với cụ trong các lễ hội, phút giây nghỉ ngơi hay trong các buổi làm nương rẫy... Không chỉ làm ra các nhạc cụ mà cụ còn sử dụng chúng rất thành thạo. Ngày trẻ trung có rất nhiều cô gái đã say mê tiếng khèn của cụ.

Bên bếp lửa hồng, già Alăng Avêêl say sưa kể về những năm tháng trai trẻ, đi khắp mọi miền để trình diễn các nhạc cụ của người Cơ Tu với vẻ mặt đầy hứng khởi. Nhưng sau những phút hứng khởi ấy, trên khuôn mặt cụ là một chút đượm buồn. Cụ tâm sự rằng, cụ rất sợ thất truyền các nhạc cụ truyền thống. Nỗi lo ấy không phải là không có cơ sở, vì lớp trẻ Cơ Tu hiện nay phần lớn không biết chế tác và sử dụng các nhạc cụ của dân tộc mình. Đứng trước tình trạng ấy, hằng ngày, cụ vẫn dạy cho Alăng Biền - người cháu nội của mình chế tác và sử dụng các loại nhạc cụ truyền thống của người Cơ Tu và giờ đây, người cháu của cụ đã biết sử dụng một số loại nhạc cụ do cụ chỉ dẫn.

Trước hiện trạng trên, các cơ quan quản lý văn hóa của huyện Tây Giang đang có đề án bảo tồn các nhạc cụ. "Phòng Văn hóa - Thông tin huyện cũng đã có nhiều biện pháp để bảo tồn, phát huy các nhạc cụ truyền thống của người Cơ Tu như mời những người biết sử dụng nhạc cụ trình diễn trong các buổi sinh hoạt văn hóa, lễ hội; sưu tầm, ghi âm, quay phim lại quá trình chế tác và trình diễn lại các nhạc cụ, các điệu múa, các bài dân ca, hát lý... để lưu giữ và truyền lại cho thế hệ trẻ người Cơ Tu và bảo tồn các giá trị văn hóa vô giá đó" - Ông Alăng Bưng, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện chia sẻ.