Cán bộ Đồn BP CKQT Lao Bảo và Công an Đen-xa-vẳn làm việc theo mô hình "Một cửa, một lần dừng". Ảnh: Thành Phú

Hiệu quả rõ nét

Năm 2005, Lào đã ký Bản ghi nhớ về việc triển khai công tác kiểm tra, kiểm soát theo mô hình "Một cửa, một lần dừng" với Việt Nam tại cặp cửa khẩu này với 4 bước cụ thể gồm: Bước một: Hải quan hai nước phối hợp kiểm tra thực tế hàng hóa tại khu vực kiểm tra chung. Bước hai: Ngoài việc kiểm tra, lực lượng Hải quan hai nước thực hiện đầy đủ thủ tục. Bước ba: Hải quan, cơ quan kiểm dịch, y tế của hai nước phối hợp thực hiện đầy đủ thủ tục và công tác kiểm tra thuộc chức năng của mình. Bước bốn: Biên phòng, Hải quan, kiểm dịch, y tế phối hợp thực hiện đầy đủ thủ tục và công tác kiểm tra tại khu vực kiểm tra chung.

Ngày 26-6-2014, tại Thủ đô Viêng Chăn, Lào, được sự ủy quyền của Bộ Quốc phòng Việt Nam và Bộ Công an Lào, Bộ Tư lệnh BĐBP Việt Nam và Tổng cục An ninh Lào đã ký kết thỏa thuận về phối hợp kiểm tra, kiểm soát xuất cảnh, nhập cảnh theo mô hình "Một cửa, một lần dừng" tại cặp cửa khẩu quốc tế Lao Bảo (Việt Nam) - Đen-xa-vẳn (Lào).

Sau một thời gian thử nghiệm, mô hình này đã mang lại những lợi ích vô cùng thiết thực. Hành khách, phương tiện và hàng hóa chỉ phải dừng, đỗ một lần tại địa điểm làm các thủ tục nên đã giảm khá nhiều về thời gian chờ đợi hoặc chi phí về bốc dỡ hàng hóa để phục vụ cho công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan chức năng.

Ngoài ra, mô hình "Một cửa, một lần dừng" còn góp phần chống sách nhiễu, gây phiền hà đối với hành khách, đồng thời thông qua mọi hoạt động hàng ngày, gắn chặt hơn tình đoàn kết, hỗ trợ, giúp đỡ giữa các lực lượng chức năng của Việt Nam và Lào.

Bên phía bạn Lào, việc thử nghiệm mô hình được tiến hành từ ngày 25-12-2014 và phía Việt Nam tổ chức thử nghiệm ngày 5-1-2015. Do làm tốt mọi công tác chuẩn bị nên trong suốt thời gian thử nghiệm đã không có trục trặc lớn xảy ra.

Theo đánh giá của các lực lượng chức năng, quá trình thực hiện mô hình kiểm tra, kiểm soát "Một cửa, một lần dừng" đã đem lại hiệu quả rất rõ nét về công tác cải cách thủ tục hành chính ở cửa khẩu, tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho người, phương tiện, hàng hóa xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu qua biên giới.

Có mặt tại cửa khẩu quốc tế Lao Bảo tại khu vực kiểm tra, kiểm soát "Một cửa, một lần dừng", có thể thấy việc giải quyết thủ tục xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu gần như không có sự xáo trộn gây khó khăn cho người và phương tiện qua cửa khẩu. Quan sát và so sánh với thời gian trước, khu vực cửa khẩu đã thông thoáng hơn rất nhiều.

Trước đây, khi chưa triển khai "Một cửa, một lần dừng", có lúc khu vực cửa khẩu bị "nêm cứng" vì có quá nhiều người, phương tiện và hàng hóa cả xuất lẫn nhập chờ làm thủ tục, mặc dù các lực lượng chức năng đã làm việc hết công suất. Khi được hỏi sau khi triển khai kiểm tra, kiểm soát theo mô hình "Một cửa, một lần dừng", việc làm thủ tục có gì thuận lợi và chưa thật sự thuận lợi, anh Nguyễn Tiến Dũng, chủ một phương tiện đang chờ làm thủ tục cho biết: "Việc làm thủ tục xuất, nhập đã được thuận tiện rất nhiều".

Nếu như trước đây, phương tiện, hàng hóa phải dừng ở Việt Nam xong, rồi tiếp tục dừng ở phía Lào để làm thủ tục thì nay, tôi chỉ dừng một lần nên vừa rút ngắn thời gian, vừa đỡ bớt chi phí cho việc bốc dỡ hàng hóa để kiểm tra, kiểm soát. Tôi mong mô hình này được duy trì liên tục để những doanh nghiệp như chúng tôi giảm thiểu sự vất vả và đỡ phát sinh chi phí".

Cần tiếp tục hoàn thiện

Theo quy trình, hành khách qua cặp cửa khẩu Lao Bảo và Đen-xa-vẳn, nếu nhập cảnh từ Lào vào Việt Nam, khi làm hộ chiếu, chỉ cần vào một bốt làm việc, sau khi đóng dấu xuất của Công an Lào thì bên cạnh đã có lực lượng BĐBP Việt Nam chờ nhận hộ chiếu để đóng dấu nhập. Lấy hộ chiếu, khách đi chỉ khoảng 5m là qua cổng kiểm tra an ninh, tiếp tục kiểm tra hành lý bằng máy soi của lực lượng Hải quan và đi ra khỏi khu vực làm thủ tục.

Chị Tạ Thị Thanh Thủy, sinh năm 1970, quê ở Dầu Tiếng, Bình Dương, làm ăn bên Lào, nhập cảnh về quê ăn Tết không giấu được niềm vui, bày tỏ: "Do công việc, tôi thường xuyên qua Lào, rồi về Việt Nam. Thời gian trước, phải chờ đợi làm thủ tục, cảm thấy trong người mỏi mệt. Giờ chỉ cần đưa và lấy hộ chiếu một lần nên cái sự mệt mỏi không còn nữa".

Còn Thiếu tá Trần Tuấn Anh - Đồn trưởng Đồn BP CKQT Lao Bảo cho biết: "Việc triển khai mô hình kiểm tra, kiểm soát "Một cửa, một lần dừng" không chỉ đem lại nhiều thuận lợi cho hành khách, mà còn tạo điều kiện gắn kết chặt chẽ tình đoàn kết, hữu nghị giữa lực lượng chức năng của nước bạn Lào với lực lượng làm nhiệm vụ tại cửa khẩu phía Việt Nam.

Tính từ ngày triển khai vận hành thử nghiệm tại cửa khẩu quốc tế Đen-xa-vẳn (Lào) đến nay, cặp cửa khẩu Lao Bảo - Đen-xa-vẳn đã tiến hành làm thủ tục xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu cho 56.539 lượt người và 7.939 lượt phương tiện. Tổng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu khoảng 7.000 tấn. Những con số này bước đầu đã khẳng định mô hình "Một cửa, một lần dừng" là hoàn toàn phù hợp với thực tế ở cặp cửa khẩu Lao Bảo - Đen-xa-vẳn.

Tuy nhiên, hiện nay, các bốt làm việc chung cho hai lực lượng có diện tích nhỏ nên cần phải tính toán chặt chẽ về công tác quản lý an ninh của mỗi bên. Mặt khác, việc giám sát mục tiêu cũng gặp khó khăn vì khu vực làm thủ tục rộng, lực lượng của đơn vị làm tại cửa khẩu biên chế chưa đủ về quân số".

Đối với lực lượng Hải quan, đồng chí Đinh Ngọc Thanh - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Lao Bảo trao đổi về khó khăn trong triển khai mô hình "Một cửa, một lần dừng": "Cái khó của lực lượng Hải quan là chưa có một quy trình phối hợp kiểm tra, giám sát, kiểm soát thống nhất. Mặt khác, sự khác biệt về chính sách, pháp luật của mỗi nước cũng cần phải có những văn bản hướng dẫn cụ thể mang tính pháp lý cao ở tầm vĩ mô để phù hợp với điều kiện thực tế ở cặp cửa khẩu này".