Đảo Cồn Cỏ nhìn từ xa.

Đảo nhỏ Anh hùng

Cồn Cỏ được coi là dấu mốc để bắt đầu vẽ đường cơ sở của lãnh hải Việt Nam. Ðảo còn có tên khác như Hòn Cỏ, Thảo Phù, đảo Con Hổ hay Hòn Mệ. Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, đảo Cồn Cỏ luôn là một mục tiêu đánh phá và chiếm giữ của kẻ thù, vì thế, cuộc chiến tại đây thường diễn ra hết sức khốc liệt. Hiếm có hòn đảo nào, những năm tháng chiến tranh ác liệt lại hút về đây những nhà văn, nhà thơ tên tuổi cùng "nếm mật nằm gai", cùng sống và chiến đấu với những người lính "Bộ đội Cụ Hồ" và đã đi vào trang sử hào hùng của dân tộc. Nhờ lập được nhiều chiến công huy hoàng trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, Cồn Cỏ hai lần được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và ba lần được Bác Hồ gửi thư khen ngợi.

Cồn Cỏ trở thành huyện đảo từ ngày 1-10-2004. Trút bỏ chiếc áo "giáp", hòn đảo giờ đây đã mang một vị thế khác, theo hướng phát triển kinh tế: Du lịch - dịch vụ - thủy sản - lâm, nông nghiệp. Sau 9 năm phát triển kinh tế, Cồn Cỏ đã có nhiều đổi thay và khởi sắc. Huyện đảo đã hoàn thành xây dựng và đưa vào sử dụng các công trình dân sự như: Đường giao thông quanh đảo; âu thuyền cho tàu thuyền vào neo đậu và tránh bão; trụ sở Dân chính Đảng; nhà ở, nhà văn hóa, trường Mầm non Hoa Phong Ba; Hệ thống thông tin liên lạc; trạm tìm kiếm cứu hộ cứu nạn; hồ thu gom và chứa nước nhân tạo để cải tạo môi trường sinh thái... Ngoài ra, còn có một số dự án mới như: Kè chống xói lở bảo vệ đảo; cảng cá và khu dịch vụ... đã được hoàn thiện và đưa vào sử dụng.

Đối với công tác di dân ra đảo, chính quyền huyện đảo xác định, đây là nhiệm vụ lâu dài và cần nhiều nỗ lực của các lực lượng cũng như sự tự nguyện bám biển đảo của người dân. Theo quy định của Nhà nước, hiện nay, mỗi gia đình chuyển đến sinh sống tại đảo được hỗ trợ một căn nhà, gồm bể nước và bếp ăn. Cơ sở hạ tầng đảo cũng tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng được những nhu cầu tối thiểu của người dân.

Hiện nay, Cồn Cỏ đã có 13 cặp vợ chồng trẻ tình nguyện ra đảo lập nghiệp. Trường Mầm non Hoa Phong Ba đã có 20 cháu thường xuyên theo học tại đây, như lời đồng chí Bí thư Huyện ủy Lê Quang Lanh nói, đó là 20 bông hoa hướng dương, một thế hệ tương lai của đảo. Trong thời gian tới, huyện sẽ làm việc với Trung ương Đoàn lập dự án Làng Thanh niên phía Tây đảo cho 51 hộ theo quy hoạch huyện và của chương trình Đảo Thanh niên toàn quốc, trước mắt là 20 hộ và Trung ương Đoàn đã phê duyệt dự án xây dựng hạ tầng cơ sở cùng 20 căn hộ với chi phí khoảng gần chục tỷ đồng. Tuy nhiên, điều trăn trở lớn nhất của đồng chí Bí thư Huyện ủy đó là việc đào tạo, dạy nghề cho người dân sinh sống trên đảo. Với hướng phát triển là đảo du lịch, người dân nơi đây cần phải được đào tạo về dịch vụ du lịch, được tuyên truyền về ý thức bảo vệ môi trường biển, bảo tồn đa dạng sinh học biển đảo nơi đây. Đó chính là việc làm cần thiết trước mắt của quân và dân đảo Cồn Cỏ để đến năm 2014 sẽ đón thế hệ dân thứ hai ra đảo, góp phần bám biển, giữ vững chủ quyền biển đảo quê hương.

Trao đổi với chúng tôi về những kết quả đã đạt được, ông Lanh phấn khởi chia sẻ, sau 9 năm xây dựng và phát triển của quân, dân huyện đảo Cồn Cỏ, chúng tôi tự hào rằng, Cồn Cỏ là một hòn đảo có 4 cái "nhất" và 3 cái "không". 4 cái nhất, theo ông Lanh, đó là hòn đảo nhỏ nhất, trẻ nhất, thành lập muộn nhất, anh hùng nhất... Còn 3 cái không là không có tội phạm, không tệ nạn, không khiếu kiện... Chính những điều đó đã minh chứng cho những cố gắng và nỗ lực không biết mệt mỏi của quân và dân huyện đảo trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo quê hương, xứng danh là một hòn đảo anh hùng. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả  đạt được, hiện tại, Cồn Cỏ vẫn còn gặp nhiều khó khăn, trong đó, nước ngọt và điện là hai vấn nề nan giải nhất của đảo. Mặc dù Nhà nước và tỉnh Quảng Trị đã cố gắng đầu tư, nhưng vẫn chưa thể đáp ứng được nhu cầu sử dụng về nước ngọt và điện sinh hoạt cho người dân trên đảo. Thời gian tới, huyện đảo Cồn Cỏ đang cố gắng tìm kiếm nguồn vốn đầu tư để sớm triển khai, thực hiện dự án này. Bởi vì, có được nguồn điện, nước ổn định, huyện đảo mới có điều kiện để xây dựng và phát triển về mọi mặt.

Đài tượng niệm các anh hùng liệt sỹ trên đảo Cồn Cỏ.

"Thiên đường du lịch" trong tương lai

Trải qua bom đạn chiến tranh, giờ đây, Cồn Cỏ vẫn giữ được màu xanh nguyên vẹn của những cánh rừng, vẻ đẹp hoang sơ và đa dạng sinh học biển đảo. Ngày ngày, quân và dân đảo Cồn Cỏ vẫn vun đắp, xây dựng nên một hòn đảo xanh với sức sống mãnh liệt nơi tiền tiêu của Tổ quốc. Ngay sau khi thành lập, Cồn Cỏ đã thuê chuyên gia Cu-ba đến để lập quy hoạch, biến hòn đảo này thành một địa chỉ du lịch hấp dẫn. Kết cấu địa tầng của hòn đảo này khá đặc biệt, bởi khi đặt chân lên đảo, ta sẽ chạm ngay khu rừng với hệ sinh thái nhiệt đới ba tầng khá hiếm ở các đảo núi lửa Việt Nam. Rạn san hô ở đây cũng được nghiên cứu và đánh giá chỉ sau Phú Quốc, Côn Đảo và Hòn Mun; khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ đã được thành lập nhằm bảo vệ hệ sinh thái san hô này cùng các loài động, thực vật quý hiếm.

Ngoài ra, những bãi tắm ở Cồn Cỏ vẫn nguyên vẹn vẻ đẹp nguyên thủy và độc đáo, nếu bãi Nghè đẹp nhờ sự phong hóa của các tầng đá bazan, thì bãi Hương Giang lại mang vẻ đẹp trắng mịn của đá san hô và bãi đá đen với hàng vạn viên đá tròn đen bóng như những viên ngọc trai đen khổng lồ nằm phía Tây Bắc đảo. Nơi đây có khí hậu ôn hòa, có địa hình, cảnh quan đẹp, những cánh rừng nguyên sinh rộng lớn với những loại thực vật hoàn toàn không có trên đất liền. Đảo có ngư trường rộng lớn với nguồn hải sản phong phú. Bên cạnh giá trị đa dạng sinh học, vùng biển đảo Cồn Cỏ còn chứa đựng nhiều giá trị cảnh quan, văn hóa, lịch sử, bởi Cồn Cỏ từng gắn liền với những huyền thoại chiến đấu bảo vệ đảo, là nơi che chắn cho đất liền trong những năm chiến tranh ác liệt. Đây là những lợi thế để hình thành các khu du lịch nghỉ dưỡng, du lịch thể thao, vui chơi thư giãn như câu cá, lặn biển, khám phá rừng nguyên sinh và các di tích lịch sử... Cồn Cỏ - một địa chỉ đỏ - nơi nhiều người mong muốn có dịp đến thăm. Những tiềm năng nói trên đã tạo nên một Cồn Cỏ - "hòn ngọc xanh" giữa biển khơi.

Ông Hoàng Anh Quyết, Giám đốc Trung tâm Thông tin xúc tiến du lịch Quảng Trị cho biết: "Cồn Cỏ từ lâu đã được tỉnh định hướng phát triển du lịch, nhưng vừa qua, nhiều hoạt động chưa đạt kết quả như mong đợi nên dịp này, chúng tôi muốn đưa các công ty lữ hành, các nhà đầu tư cùng nhau ngồi bàn bạc với UBND huyện tìm cách để khơi dậy tiềm năng du lịch đảo Cồn Cỏ...".