150 bức ảnh được chia làm 4 mảng chủ đề: Quê hương; Công việc hằng ngày; Sinh kế; Góc nhìn cuộc sống, được xâu chuỗi lại như một câu chuyện kể. Thông qua những bức ảnh dung dị và đầy chất liệu cuộc sống ấy, người xem như được tận mắt thấy sự nỗ lực, phấn đấu của người khuyết tật (NKT) trong sinh hoạt và lao động hằng ngày. Có chị cụt hai tay vẫn tìm mọi cách để xới đất trồng rau; có người miệng phải ngậm dao để cắt rau, thái thịt, nấu nướng những bữa cơm cho gia đình; có những người cụt cả chi dưới, nhưng hằng ngày vẫn lên nương hái chè, tự tạo thu nhập nuôi sống bản thân... Thất bại chắc chắn nhiều, nhưng những thành công trong cuộc sống đã lóe lên trong họ.

Trên tất cả, hình ảnh đó đã chuyển tải tới cộng đồng thông điệp rằng, cũng giống như những người bình thường khác, NKT cũng luôn cố gắng để đạt được những điều họ muốn. Chỉ khác là với họ, sự cố gắng ấy phải khó khăn hơn rất nhiều lần so với những người bình thường.

Chia sẻ với chúng tôi, chị Nguyễn Hồng Oanh, Giám đốc Trung tâm Hành động vì sự phát triển và hòa nhập (IDEA) - đơn vị tổ chức triển lãm cho biết, đối với cộng đồng, những hình ảnh này có lẽ là mới mẻ. Nhưng với những tổ chức hoạt động vì NKT như IDEA thì từ bao năm nay đã giúp rất nhiều NKT được hòa nhập, phục hồi chức năng, được tạo việc làm, tiếp cận những con đường, những công trình và các dịch vụ thiết yếu… Hình ảnh NKT tự chăm sóc bản thân, sinh hoạt, lao động bình đẳng như mọi thành viên khác đã trở nên thân quen, không còn khoảng cách. Bởi vậy, với triển lãm này, chúng tôi muốn mang lại cho NKT những giá trị cao hơn ngoài ý nghĩa về mặt vật chất - đó là giá trị tinh thần. Như trong cuộc sống, cần phải có một bông hoa, bản nhạc, mặc dù chỉ là điểm tô thôi, nhưng lại không thể thiếu để cuộc sống mới mẻ hơn, sinh động hơn. 

Những học viên NKT vận động mới đầu rất rụt rè, e ngại khi cầm chiếc máy ảnh trên tay. Họ nghĩ rằng, chắc phải học về sản xuất kinh doanh hay học về kỹ năng gì đó sẽ hữu ích hơn là học chụp ảnh. Nó xa vời, thiếu thực tế và dường như không giúp ích gì cho cuộc sống của họ. Nhưng ngày hôm nay, chúng tôi cảm nhận thấy, khi đứng trước tác phẩm của mình, họ đã rất tự hào. Anh Ngô Thanh Sơn, người bị khuyết tật ở tay tự tin chia sẻ: "Khi cầm máy ảnh chụp lại những gì tôi thích, tôi thấy mình thay đổi rất nhiều. Tôi cảm nhận cuộc sống nhiều hơn, thấy trong mình khơi dậy tình yêu với thiên nhiên, con người, yêu cuộc sống xung quanh và hơn hết là yêu chính bản thân mình".

Dạo quanh hết lượt những bức ảnh trưng bày tại triển lãm, chúng tôi thấy bình yên và đáng yêu đến lạ kỳ. Những chi tiết nhỏ nhặt của cuộc sống xung quanh tưởng như đã cũ, quá quen thuộc, qua con mắt của NKT bỗng trở nên tươi mới. Đa phần tác giả là những người lớn tuổi nên họ cảm nhận về quê hương, nơi họ gắn bó từ tấm bé ấy một cách chân thực và giàu sức biểu cảm.

"Chúng tôi rất vui mừng bởi mục đích đã toại nguyện. Những bức ảnh tưởng như đơn giản, nhưng nói được nhiều điều. NKT đã không bàng quan, họ biết để tâm đến những thứ xung quanh mình. Họ đã quan sát cuộc sống nhiều hơn để khám phá ra rằng, quanh họ còn có rất nhiều điều mới lạ. Từ đó, họ sẽ sống lạc quan hơn" - Chị Oanh chia sẻ với chúng tôi như vậy về thành công của triển lãm. Bản thân là NKT, hơn ai hết, chị Oanh hiểu rằng, tinh thần với NKT rất quan trọng. Khi họ cảm thấy vui thì cuộc sống của họ sẽ thay đổi. Họ thích làm việc, thích giao lưu và chia sẻ hơn. Họ sẽ không còn nghĩ về khiếm khuyết của mình nữa. Nhiếp ảnh đã mang lại cho NKT một góc nhìn khác về cuộc sống.

Không chỉ đánh giá vẻ đẹp của những bức ảnh bằng tiêu chí nghệ thuật, sự logic, chặt chẽ về bố cục, hoặc ánh sáng, mà ở triển lãm, người xem còn cảm nhận được ở NKT sự cố gắng không ngừng. Chị Oanh kể, những bức ảnh họ chụp lúc đầu rất ngây ngô, nửa cái cốc cũng chụp, cứ giơ lên là chụp theo cảm tính những gì họ thấy. Sau những lần chữa bài, rút kinh nghiệm, những bức ảnh đã dần dần được hoàn thiện hơn. Nhưng cho tới khi những bức ảnh được lựa chọn trưng bày, khi hỏi, tại sao anh (chị) chụp bức ảnh này, nhiều người vẫn khó trả lời. Đơn giản, họ thấy thích, thấy đẹp thì chụp chứ không tư duy theo chủ đề cụ thể. Chính sự vô tư, không sắp đặt ấy lại trở thành một điều thật đặc biệt của triển lãm này, tác động trực diện vào cảm xúc của mỗi người với nhiều cung bậc khác nhau.

Khó khăn lớn nhất của NKT vận động là di chuyển để chụp được những bức ảnh đẹp. Đôi khi biết đứng góc này chụp sẽ đẹp hơn, nhưng họ không thể di chuyển đến đấy được, hoặc không thể cúi xuống, kiễng hay trèo lên một chỗ nào cao hơn. Việc khắc phục khó khăn do những khiếm khuyết trên cơ thể để chụp ảnh không phải chỉ để có những bức ảnh đẹp mà điều đó cho thấy, trong cuộc sống, NKT đang cố gắng rất nhiều để đạt điều họ muốn. Họ đang ngày càng có ý thức hơn về bản thân, tìm được sức mạnh nội tại để không còn mặc cảm bị kỳ thị, bị phân biệt trong xã hội.

Ở triển lãm "Sắc màu hòa nhập" ấy, không có được cái vẻ lộng lẫy của không gian, của những cái bắt tay, nói cười rôm rả, mà ngược lại, nó lắng đọng nhiều cảm xúc. Khoảng cách giữa tác giả và người xem như xích lại gần nhau hơn để lắng nghe…

Đứng trước tác phẩm của mình, vẫn còn chút gì đó rụt rè, anh Nguyễn Văn Họa, hội viên Hội NKT xã Phúc Trìu, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên chia sẻ: "Chúng tôi có khiếm khuyết một phần cơ thể nhưng không khiếm khuyết về ý chí và nghị lực. Mỗi ngày qua đi là một ngày chúng tôi cố gắng hoàn thiện bản thân tốt hơn. Qua những bức ảnh ngày hôm nay, chúng tôi muốn mọi người thấy được sự quyết tâm, nỗ lực và cố gắng không mệt mỏi của chúng tôi để vươn lên trong cuộc sống. Chúng tôi hiểu rằng, với ý chí và nghị lực của bản thân, cùng với sự động viên từ người thân và gia đình, cũng như sự hỗ trợ từ cộng đồng và xã hội sẽ là động lực lớn giúp chúng tôi vượt qua mọi rào cản để hòa nhập".

Khánh Ngọc