Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh nói chuyện với các nhà báo nhân kỷ niệm 65 năm ngày báo chí cách mạng Việt Nam năm 1990. Ảnh: Tư liệu

Bài đầu tiên in trên báo Nhân dân, số ra ngày 25-5-1987 được các báo đồng loạt đăng lại, bạn đọc cả nước hân hoan đón đọc, hưởng ứng. Sau gần hai tháng, đồng chí lại có bài đăng tiếp trên báo Nhân dân số ra ngày 10-7-1987 trả lời bạn đọc và các nhà báo, có đoạn: "Có đồng chí khuyên tôi nên thôi vì có bao nhiêu việc cần làm, sao cứ hăng hái chống tiêu cực như vậy? Nhưng tôi vẫn kiên quyết. Cần đưa nhân tố mới lên lấn dần tiêu cực nhưng đồng thời vẫn phải kiên quyết chống tiêu cực thì nhân tố mới, mới có đất sống. Giống như ta nhổ cỏ dại, diệt sâu rầy thì lúa mới mọc lên được".

Từ bát cháo năm ấy đến cây đèn tọa đăng

Trong một bài hồi ký "Bát cháo quê hương" in trên Hưng Yên hằng tháng số 1, tháng 7-1998, nhà văn Học Phi có kể đại ý: "Năm 1937, khi ở tù Côn Đảo về, rồi ra Hải Phòng hoạt động, đồng chí Nguyễn Văn Linh (Mười Cúc) có gặp nhà văn Học Phi ở Hà Nội. Sau đó, mỗi lần từ Hải Phòng lên Hà Nội làm việc, đồng chí Nguyễn Văn Linh có đến chỗ nhà văn Học Phi và đồng chí Trường Chinh. Cả hai ông thường trao đổi công tác và ngủ tại một căn gác nhỏ ở phố Hàng Bông, Hà Nội. Sáng hôm đó, nhà văn Học Phi mời đồng chí Trường Chinh và đồng chí Mười Cúc đi ăn cháo. Giá mỗi bát cháo đường ngày ấy là 1 xu, đồng chí Nguyễn Văn Linh ăn cứ khen ngon và rẻ.

Hơn hai năm sau thì đồng chí Nguyễn Văn Linh được Trung ương điều vào Nam công tác bí mật. Từ đấy, trên 30 năm, nhà văn Học Phi và đồng chí Nguyễn Văn Linh không có dịp gặp nhau. Đến mùa hè năm 1973, sau Hiệp định Pa-ri, nhà văn Học Phi xuống Hải Phòng dựng vở Bông Mai. Đêm tổng duyệt, trong số các đại biểu có ba vị khách quý, đồng chí Nguyễn Lương Bằng và một người nữa... mà nhà văn Học Phi thấy lạ. Đồng chí Nguyễn Lương Bằng hỏi nhà văn Học Phi:
- Có biết ai đây không?
Nhà văn Học Phi lắc đầu.
Đồng chí Nguyễn Lương Bằng vỗ vai nhà văn Học Phi:
- Mười Cúc đấy! Mười Cúc mới ở trong B ra họp đấy.
Nhà văn Học Phi vội ôm chầm lấy đồng chí Mười Cúc:
- Trời! Anh Cúc!

Sau ít ngày ra Bắc họp, đồng chí Nguyễn Văn Linh tiếp tục trở lại miền Nam. Mãi đến năm 1982, đồng chí Nguyễn Văn Linh mời nhà văn Học Phi vào thăm TP Hồ Chí Minh. Trong một bữa cơm thân mật ở nhà khách Bến Nghé, nhà văn Học Phi nhắc lại chuyện ăn cháo vỉa hè phố Hàng Bông năm ấy. Đồng chí Nguyễn Văn Linh vẫn còn nhớ, nhìn nhà văn Học Phi cùng cười. Trước hôm nhà văn Học Phi trở ra Hà Nội, đồng chí Nguyễn Văn Linh báo cán bộ Văn phòng Thành ủy TP Hồ Chí Minh mua tặng nhà văn Học Phi một chiếc đèn tọa đăng để dùng, vì hồi đó, ở ngoài Hà Nội, điện còn phập phù lắm. Sáng hôm sau, đồng chí Nguyễn Văn Linh đến tận nhà khách Thành ủy thành phố tiễn nhà văn Học Phi về Hà Nội. Những năm đó, đêm nào Hà Nội mất điện, nhà văn Học Phi lại châm đèn tọa đăng viết. Ông lại nhớ đến đồng chí Nguyễn Văn Linh, cảm thấy như có bóng đồng chí Nguyễn Văn Linh tỏa sáng trên từng trang viết.

Tổng Bí thư đi xe... cấp Thứ trưởng

Đồng chí Nguyễn Văn Linh là một trong số những người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thấm nhuần học tập tư tưởng đạo đức của Người, trong cuộc sống, đồng chí hết sức giản dị, cần kiệm, gần gũi đồng chí, đồng bào. Khi đi công tác, đồng chí đi ô tô Lát-đa - loại xe những năm 1980, chỉ dùng cho cấp Thứ trưởng. Khi đi thăm, làm việc ở nước ngoài, đồng chí không đi máy bay chuyên cơ mà đi chung máy bay dân sự và cũng xếp hàng như mọi người, nhiều người dân ngỡ ngàng khi được ngồi chung máy bay với Tổng Bí thư.

Ngay sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thời kỳ làm Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh, hay khi giữ cương vị Tổng Bí thư, từ Hà Nội vào phía Nam và TP Hồ Chí Minh làm việc, đồng chí thường nghỉ ở khu vực Ban Kinh tế, Tài chính Trung ương 2, gọi là T78. Mỗi lần đi công tác, đồng chí thường dùng xe Von-ga đen. Năm 1988, có lần xuống làm việc với Đặc Khu ủy Vũng Tàu, vào buổi chiều, sau giờ nghỉ, đồng chí muốn đi tắm biển một chút cho khoan khoái. Thế là cán bộ địa phương và lực lượng bảo vệ cuống quýt lo địa điểm kín đáo, an toàn. Đến khi xuống tắm lại bố trí hàng chục cán bộ và chiến sĩ an ninh tắm cùng đồng chí. Biết việc bảo vệ mình quá chu đáo, gây sự phiền toái, vất vả cho anh em, đồng chí tự trách và nói: "Biết các cậu lo lắng kỹ lưỡng như vậy, thì tôi tắm ở trong phòng cho xong".

Trên đây chỉ là một, hai câu chuyện nhỏ trong số hàng trăm câu chuyện đời thường, mộc mạc, chân tình, giản dị về Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, để chúng ta học tập và noi theo.