Biên phòng - A Pa Chải một chiều bình yên, xa xa màn sương dày đặc ôm lấy bản làng của người Hà Nhì, cả một vùng biên như sắp chìm vào giấc ngủ. Trung úy Trần Đăng Dân, quân y của Đồn BP A Pa Chải lúc này đang cố gắng vượt qua những cung đường đầy sương để trở về đơn vị sau buổi cấp phát thuốc miễn phí. Bỗng, có tiếng gọi: "Cán bộ ơi! Nhờ cán bộ cứu chồng em. Nó đau quá, nó chết mất". Qua lời kể thổn thức, người phụ nữ Hà Nhì cho biết, chồng mình bị đau bụng mà không hiểu vì sao. Trung úy Trần Đăng Dân vội vàng tới nhà xem bệnh cho chồng người phụ nữ ấy. Sau khi khám kỹ lưỡng, anh kết luận, người chồng bị viêm dạ dày do thói quen ăn cay và uống quá nhiều rượu. Nhưng ngặt nỗi, thuốc anh đã cấp phát hết cho đồng bào từ trước đó, trong túi chỉ còn mấy viên thuốc giảm đau phòng thân mang từ dưới xuôi lên.
 |
Hình ảnh quen thuộc của Trung úy Trần Đăng Dân với cư dân ngã 3 biên giới. |
Trước ánh mắt cầu khẩn của mẹ và vợ bệnh nhân, anh đưa mấy viên thuốc "phòng thân" cho người vợ bệnh nhân và dặn: "Chị lấy một cốc nước, thả thuốc vào đợi cho viên thuốc nó " sôi" lên hết thì cho anh ấy uống, cái bụng nó sẽ hết đau. Từ nay phải kiêng rượu, kiêng ăn cay thì cái bụng mới yên được". Theo hướng dẫn của quân y, được một lúc, bệnh nhân ngấm thuốc ngủ thiếp đi, Trung úy Dân chào tạm biệt gia đình để trở về đơn vị khi đã quá nửa đêm.
Tốt nghiệp Trung cấp Y năm 1999, anh viết đơn tình nguyện lên vùng Tây Bắc. Suốt 14 năm qua, anh đã công tác ở nhiều đơn vị, hầu hết, những địa bàn khó khăn như Nậm Xe, Pà Ủ, Nà Hì, Mường Nhé. Năm 2009, Trung úy Dân được điều về Đồn BP A Pa Chải. Lúc này, đơn vị đang triển khai mô hình "Trạm quân dân y kết hợp". Anh kể, xã Sín Thầu (huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên) gồm 6 bản, với trên 1.000 khẩu là đồng bào dân tộc Hà Nhì. Trước đây, mỗi khi có người ốm đau, bà con trong bản phải đưa bệnh nhân tới Trạm y tế xã cách bản 5km đường rừng. Còn để lên đến Trung tâm Y tế huyện, quãng đường dài tới 60km, trong điều kiện giao thông hết sức khó khăn, thường xuyên xảy ra tắc đường vào mùa mưa. Vì vậy, mỗi khi trong bản có người ốm đau, bà con thường để bệnh nhân nằm tại nhà hoặc đưa qua biên giới cúng ma, làm lý... khiến bệnh nhân bệnh càng nặng thêm, nhiều trường hợp đã tử vong. Trước thực trạng này, tháng 2-2010, lực lượng quân y của Bộ Chỉ huy BĐBP Điện Biên đã khảo sát, nghiên cứu, đề xuất phối hợp với chính quyền và y tế tỉnh thành lập Trạm quân dân y kết hợp ngay tại Đồn A Pa Chải. Trong gần 3 năm qua, quân y của đơn vị đã khám, cấp thuốc và điều trị cho gần 3.000 lượt bệnh nhân là nhân dân trong khu vực. Trong số đó, có 18 ca đã được cấp cứu kịp thời, 8 ca được chẩn đoán sớm và chuyển tuyến, 39 ca đỡ đẻ an toàn. Không chỉ tham gia khám chữa bệnh, các y sĩ của đơn vị còn tổ chức các đợt tập huấn cho cán bộ, chiến sĩ về 5 kỹ thuật cấp cứu chấn thương và chuyển thương; tuyên truyền cho người dân cách sử dụng nguồn nước sạch hợp vệ sinh, phòng chống HIV; tuyên truyền về sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình; tuyên truyền, cấp thuốc phòng chống sốt rét; thực hiện các chương trình y tế quốc gia như tiêm chủng mở rộng... Ngoài ra, Chi đoàn của đồn phối hợp với Chi đoàn xã triển khai mô hình xây dựng môi trường - sạch - đẹp ở bản Tá Miếu, vận động cán bộ, chiến sĩ và nhân dân địa phương đóng góp kinh phí, vật liệu xây dựng nhà vệ sinh tại 5 khu vực bản.
Để đạt được con số ấn tượng trên, theo Trung úy Trần Đăng Dân, tập quán ăn ở thiếu vệ sinh và thiếu hiểu biết chính là nguyên nhân gây nên dịch bệnh tại đây. Cách đây vài năm, nếu lên vùng đất này sẽ rất dễ chứng kiến cảnh các cháu bé bụng ỏng, giun, nước mũi chảy ròng ròng, mặc độc manh áo cộc trong tiết trời lạnh giá. Nhiều ca sản phụ sinh non do phải làm việc quá sức, thai nhi chết ngay trên tay bà đỡ. Không những vậy, hủ tục lạc hậu vẫn còn phổ biến. Có lần nghe tin một người dân bệnh nặng, Trung úy Trần Đăng Dân đã cùng trưởng thôn đến thăm, khám bệnh và chứng kiến người bệnh vật vã đau đớn trong buồng. Trong khi đó, bên ngoài, thầy cúng nhảy nhót hò hét, còn người nhà ung dung uống rượu đợi con ma chạy khỏi con bệnh. Mặc cho anh khuyên giải, người nhà cũng không nghe, thậm chí còn oán trách.
Nhận thấy tác hại của những hủ tục lạc hậu này, Trung úy Trần Đăng Dân đã kết hợp với Đội Vận động quần chúng của huyện và Đồn BP A Pa Chải xuống các thôn, bản thực hiện "ba cùng" với dân, anh và đồng đội bắt tay vào làm vệ sinh thôn bản, tắm rửa cho trẻ, kết hợp với trạm xá xã tuyên truyền thực hiện kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, khám và cấp phát thuốc tại thôn bản cho nhân dân. Nhờ kiên trì vận động, quan tâm đến người dân bằng những việc làm cụ thể, từ thái độ ân cần, đến những phương pháp chữa bệnh hiệu qủa, y sĩ Dân đã chiếm được niềm tin yêu của người Hà Nhì. Lòng tin ấy đánh bật hủ tục cúng đuổi con ma ra khỏi người bệnh vốn tồn tại khá lâu trong nhận thức của nhiều người dân nơi ngã ba biên giới này. Lòng tin ấy kéo người dân đến với anh, với Đồn BP A Pa Chải. Dân tin tưởng cán bộ đồn biên phòng, bất cứ việc gì đều đến nhỏ to thông báo.
Với nỗ lực và thành tích đạt được trong những năm qua, Trung úy Trần Đăng Dân đã được Bộ Chỉ huy BĐBP Điện Biên khen thưởng, trong đó, 2 năm liền đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, Trung ương Đoàn, Hội Thanh niên Việt Nam tuyên dương Thầy thuốc trẻ tiêu biểu... Đặc biệt, tháng 5-2011, anh Dân vinh dự được Tỉnh đoàn mời đi dự hội nghị Festival tuyên dương thầy thuốc trẻ tổ chức tại Hà Nội và được Bộ Y tế tặng Bằng khen.
