Trung tâm An toàn vệ sinh thực phẩm TP Lào Cai tổ chức tuyên truyền về phòng ngừa ngộ độc nấm.

Những vụ việc đau lòng

Báo cáo của Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Hà Giang cho biết, từ đầu năm 2007 đến nay, địa bàn tỉnh đã xảy ra trên 60 vụ ngộ độc do nấm rừng, thực vật độc lấy từ rừng, làm cho gần 250 người bị ngộ độc, trong đó, có trên 20 người chết do ăn phải nấm độc.

Qua phân tích số liệu cho thấy, các vụ ngộ độc nấm thường xảy ra từ tháng 4 đến tháng 7 hằng năm. Đây là giai đoạn thời tiết ấm lên, mưa nhiều, độ ẩm lớn nên các loại nấm mọc nhiều trong rừng, quanh nhà, do người dân không biết cách nhận biết đâu là nấm lành, đâu là nấm độc nên hái về ăn dẫn đến ngộ độc chết người.

Ông Nguyễn Như Trưởng, Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Hà Giang cho biết, với đặc thù là một tỉnh miền núi, có nhiều rừng, Hà Giang có rất nhiều loài nấm khác nhau, trong đó, nhiều loại có độc tố chưa xác định được. Một số loại nấm độc có hình thức giống với nấm không độc, rất khó phân biệt. Vì thế, việc xảy ra những vụ ngộ độc nấm thương tâm khi người dân ăn nhầm phải loại nấm độc không còn là chuyện lạ.

Một đề tài nghiên cứu khoa học của Học viện Quân y thực hiện ở tỉnh Hà Giang mới đây cho thấy, trên địa bàn rất nhiều loài nấm độc, trong đó có 2 loại cực độc thường gây ra các trường hợp bị ngộ độc là loài nấm ô tán trắng phiến xanh (gây rối loạn tiêu hóa) và loài nấm độc tán trắng (thường gây chết người do suy gan).

Trong "lịch sử" ngộ độc nấm ở Hà Giang, có lẽ phải kể đến xã Bản Díu, huyện Xín Mần, nơi từng xảy ra vụ ngộ độc tập thể với 9 nạn nhân do ăn nấm hái từ rừng về, trong đó, 2 người bị chết là Tẩn Seo Tiêm (11 tuổi) và Tẩn Seo Tắng (5 tuổi). Đặc biệt, trường hợp chị Tẩn Thị Trùy đang nuôi con nhỏ, khi bị ngộ độc cho con bú, cháu bé cũng bị ngộ độc theo.

Không chỉ ở Hà Giang, thời gian qua, tại các địa phương thuộc vùng miền núi cũng đã xảy ra rất nhiều vụ ngộ độc nấm. Điển hình là vụ việc đau lòng xảy ra tại bản Huồi Giảng 3 (xã Sơn Tây, huyện miền núi Kỳ Sơn, Nghệ An) khiến 3 người trong một gia đình tử vong.

Báo cáo của ngành y tế địa phương về vụ việc này cho biết, sáng 12-5-2014, em Vừ Bá Trung (17 tuổi) vào rừng hái nấm mang về làm thức ăn cho gia đình. Bữa ăn trưa hôm đó, có em Trung, Vừ Tùng Bì (cha em Trung), Vừ Bá Kỷ và Vừ Bá Sở cùng ăn. Đến sáng 13-5, thì cả 4 người đều có triệu chứng choáng váng, mệt mỏi, đau bụng, buồn nôn và kiệt sức. Dân bản đã đưa các nạn nhân đến Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa tỉnh Nghệ An để cấp cứu. Tuy nhiên, đến ngày 16-5, thì em Trung tử vong và các trường hợp ăn nấm còn lại cũng không qua khỏi một ngày sau đó.

Trước đó gần hai tuần, một vụ ngộ độc nấm nghiêm trọng cũng đã xảy ra tại bản Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ, Lai Châu), làm 9 người trong cùng một gia đình người Mông bị ngộ độc. Sự vụ cụ thể như sau: Sáng 19-4, gia đình anh Vàng A Cháng có ăn canh nấm rừng do em trai đi nương mang về từ hôm trước. Sau khi ăn xong khoảng một giờ thì mọi người có biểu hiện đau đầu, buồn nôn. Biết là đã bị ngộ độc nấm nên gia đình đến Trạm Y tế xã để được cứu chữa.

Tại đây, cán bộ y tế đã gây nôn, sơ cứu ban đầu cho mọi người và chuyển tuyến lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh. Rất may, theo lãnh đạo khoa Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lai Châu, do việc sơ cứu ban đầu tại tuyến cơ sở làm rất tốt nên khi nhập viện, không có nạn nhân nào trong tình trạng nguy kịch.

Cần những "đối sách" hiệu quả

Theo các nhà khoa học, tại các địa phương vùng cao nước ta hiện có rất nhiều loại nấm có màu sắc và hình dáng đẹp mắt nhưng lại có chất độc chết người. "Thiên thần hủy diệt", "thần chết quyến rũ"... là những biệt danh được giới nghiên cứu đặt cho những loại nấm độc này.

Thời gian qua, để phòng chống nguy cơ bị ngộ độc nấm độc cho người dân, các Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm địa phương đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục trong cộng đồng dân cư về sự nguy hiểm của các loại nấm độc và việc hái nấm độc ở rừng về ăn.

Trong đó, các chi cục đặc biệt nhấn mạnh:  Để phòng chống ngộ độc nấm, tuyệt đối không được ăn nấm lạ, không ăn thử nấm, tuy nhiên, vì nhiều lý do, các vụ ngộ độc nấm vẫn thường xuyên xảy ra. Rõ ràng, tình trạng này đang đặt ra cho ngành y tế những vấn đề cần quan tâm. Đó là tăng cường năng lực sơ cứu bệnh nhân ngay tại tuyến y tế cơ sở, vì ở đây gần dân, người bị ngộ độc nấm sẽ được can thiệp kịp thời, từ đó, tỉ lệ người bị ngộ độc được cứu sống sẽ tăng cao hơn.

Mặt khác, phát huy được vai trò của đội ngũ cán bộ y tế thôn, bản trong công tác tuyên truyền cho nhân dân không nên ăn nấm khi không phân biệt được nấm lành và nấm độc. Khi bị ngộ độc, cần đưa ngay bệnh nhân đến ngay cơ sở y tế huyện cấp cứu kịp thời, tránh tình trạng vượt tuyến lên bệnh viện tỉnh, ở xa, nạn nhân sẽ bị nhiễm độc nặng, tỉ lệ được cứu sống sẽ rất thấp...

Cùng với "đối sách" của ngành y tế, theo các chuyên gia, cấp ủy, chính quyền các địa phương vùng cao cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân ý thức về phòng, chống ngộ độc nấm độc, đặc biệt là các loại nấm độc thường mọc trên địa bàn, đồng thời phổ biến rộng rãi tình hình các vụ ngộ độc nấm độc xảy ra trong khu vực để mọi người biết cách đề phòng.

Tăng cường phối hợp với các tổ chức xã hội, cơ quan, đoàn thể, trường học, các đơn vị BĐBP trên địa bàn, các già làng, trưởng bản tham gia cùng các phương tiện thông tin đại chúng để tuyên truyền phòng, chống ngộ độc nấm độc. Chú trọng treo những tờ tranh ảnh về hình dạng, đặc điểm các loài nấm độc ở các khu công cộng như trụ sở xã, trạm y tế, trường học, nhà văn hóa, chợ, nhà hàng... để nhân dân dễ nhận biết và phòng tránh.

Đặc biệt, cần thường xuyên phối hợp với các trường học đưa chương trình giáo dục phòng chống ngộ độc nấm vào các hoạt động ngoại khóa, tổ chức tập huấn cho đội ngũ trưởng thôn, già làng, trưởng bản về các biện pháp dự phòng và sơ cứu bước đầu tại gia đình khi bị ngộ độc nấm độc trước khi đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế...