Nhờ chăm chỉ sản xuất, mô hình trang trại vườn rừng của đồng bào Dao ở Chư Blôi ngày càng phát triển.

Những câu chuyện đời

Một trong những người Dao đầu tiên từ các tỉnh miền núi phía Bắc đến vùng núi rừng Ea Bar lập nghiệp chính là Bàn Văn Toàn, năm nay đã "hơn bốn mươi cái xuân xanh" - như cách nói đùa của anh. Câu hỏi đầu tiên mà chúng tôi đặt ra cho người đàn ông chất phác này là: "Làm sao anh biết được vùng đất xa xôi hẻo lánh mà đến để sinh cơ lập nghiệp?". Anh Toàn mau mắn trả lời: "Ồ, chuyện dài lắm...".

Năm 1999, từ giã vùng cao nguyên đá Hà Giang, chàng trai trẻ Bàn Văn Toàn theo trai bản đi tìm "giấc mơ đổi đời" bằng nghề làm thuê. Sau mấy năm lang thang sông hồ, vào rừng Nam ra rừng Bắc, Toàn trở về quê cưới vợ và nương nhờ bên ngoại. Nhưng khi có vợ rồi thì không thể ở nhờ mãi được, trong khi tiền bạc để dành hầu như không đáng kể.

Hằng tháng trời trăn trở suy nghĩ, anh bàn với vợ gom góp một ít tiền để trở lại vùng Sông Hinh, nơi bước chân của chàng trai trẻ hừng hực sức sống đã từng dừng lại một thời để tìm kế sinh nhai. Tròn một tháng lang thang tìm đất khắp các vùng quanh chân núi Chư Blôi, cuối cùng, anh xin được cái rẫy bỏ hoang phía trong một hốc núi, dựng tạm căn nhà lá để sống, sau đó, xin phép bên ngoại đón vợ vào. Một gia đình - một tế bào của xã hội đã hình thành đơn giản như thế. Đất đai mênh mông, bằng phẳng và tươi tốt, con người lam lũ, chịu khó, chẳng bao lâu, cuộc sống vợ chồng Bàn Văn Toàn dần đi vào ổn định.

Khác với Toàn, anh Bàn Văn Chín, một công dân ở xóm núi Chư Blôi cũng từng có cuộc sống rong ruổi theo "giấc mơ đổi đời", rồi phiêu bạt vào tận vùng đất Ea Bar để trồng thuê cao su. Những đêm nằm ngước nhìn bầu trời sao chi chít, gió từ đỉnh núi Chư Blôi lùa qua căn chòi lá nhỏ rần rật, Chín bồi hồi nhớ quê, nhớ nhà. Vậy là anh đã xa quê tròn 5 năm, xa cách nghìn trùng biết khi nào đoàn tụ? Một ý nghĩ loé lên trong đầu, sao không "gọi" cả gia đình vào đây luôn? Với suy nghĩ ấy, trong một chuyến về thăm quê, Chín tìm cách vận động bố mẹ, anh chị em lên xe tốc hành "Nam tiến". Họ xuống xe ở thị trấn Sông Hinh, rồi cuốc bộ đến địa điểm định sẵn.

Đất không phụ công người

Chư Blôi mùa khô nước cạn, lòng khe trơ đá cuội. Những dòng nước nhỏ nhoi luồn lách giữa những tảng đá, được bà con người Dao ở đây ngăn đập, đặt các máy phát điện nhỏ. Anh Bàn Văn Sáu, người vào vùng đất này lập nghiệp được gần 15 năm, là một trong những người làm ăn căn cơ, hiệu quả nhất trong thôn. Trải qua bao nhọc nhằn thuở khai hoang mở lối, bây giờ anh sở hữu thửa đất lúa 7.000m2, chưa kể rẫy trồng mía, lạc, khoai, sắn, cao su, thu nhập đủ trang trải cuộc sống và nuôi 4 đứa con ăn học.

Tiếp chúng tôi, anh Sáu kể về sự đùm bọc, cưu mang của chính quyền và nhân dân xã Ea Bar đối với những người tha hương kiếm sống như anh: "Có lẽ, họ biết chúng tôi phải từ bỏ quê hương để đến nơi rừng thiêng nước độc này cũng là bước đường cùng rồi, nên tạo điều kiện giúp đỡ bằng mọi cách có thể. Sau khi tiến hành xác minh, lập thủ tục hồ sơ từ xã lên huyện, lên tỉnh, tất cả cư dân người Dao ở Chư Blôi đã được nhập hộ khẩu, được hưởng các chính sách như mọi người dân địa phương khác. Nhờ chăm chỉ làm ăn cộng với áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đời sống kinh tế của chúng tôi ngày càng ổn định nhờ cây trồng, vật nuôi đạt năng suất ngày càng cao...".

Trồng cao su là thế mạnh phát triển kinh tế của người Dao, làng Chư Blôi.

Theo anh Sáu ra thăm khu vườn đồi của gia đình, tôi được chứng kiến đôi bàn tay anh thoăn thoắt cầm cuốc vun những luống rau xanh tốt. Từ vườn bên, anh Bàn Văn Lâm tranh thủ nghỉ giữa buổi cũng sang góp chuyện. Hộ gia đình anh Lâm cũng là một trong những người đến sớm và làm kinh tế thành công ở vùng đất này. Hiện tại, gia đình anh đang sở hữu gần 2ha cao su, 1 hồ nuôi cá gần 220m2 và 3 sào ruộng lúa nước đang chờ thu hoạch...

Anh Lâm cho biết, trong thời gian qua, nhờ sự quan tâm của chính quyền xã, huyện nên gia đình anh và các hộ dân ở thôn Chư Blôi đã thoát được nghèo đói, bỏ lại mùa giáp hạt trong quá khứ. "Hồi mới vào đây, vợ chồng tôi chật vật trăm bề. Nhưng rồi, cái khổ cũng dần qua. Đất không phụ lòng người, nếu chịu khó làm, sỏi đá cũng thành cơm thôi..." - Anh Lâm tâm sự.

Quả như lời anh Lâm nói, ở xóm Chư Blôi hôm nay, vùng đất nơi người Dao định cư đã trải ra một màu xanh mênh mông. Từ những hộ khai hoang đầu tiên, đến nay, 60 hộ người Dao ở đây đã có của ăn của để. Họ luôn chấp hành tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và vẫn giữ được bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Hiện, 100% hộ đã xây dựng nhà cửa khang trang, cuộc sống ổn định, trẻ em được đến trường, gia đình hạnh phúc.

Nói về cuộc sống hiện tại nơi quê hương thứ hai của mình, anh Lâm tươi cười cho biết: "So với những năm trước, đời sống của người Dao Chư Blôi đã tốt hơn rất nhiều. Nguyện vọng lớn nhất của bà con thôn Chư Blôi là mong muốn Đảng, Nhà nước quan tâm mở đường giao thông, xây dựng trường học, trạm xá, hỗ trợ các dự án trồng rừng, các nguồn vốn vay ưu đãi để người dân nơi đây được chăm sóc sức khỏe, phát triển kinh tế, con cái được học hành...".