Biên phòng - Vài tháng trước đợt rút quân cuối cùng của Liên quân do Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đứng đầu khỏi Áp-ga-ni-xtan, quốc gia Nam Á này sẽ tiến hành cuộc bầu cử Tổng thống vào ngày 5-4-2014. Đây là tuyên bố khá mạnh dạn của Tổng thống Áp-ga-ni-xtan Ha-mít Ca-dai, nhưng cũng báo hiệu những khó khăn, thách thức mới mà ông sẽ phải đương đầu trước khi kết thúc nhiệm kỳ thứ hai của mình.
 |
Tổng thống Ca-dai phát biểu tại cuộc họp báo ngày 30-10. Ảnh: Reuters |
Thông báo được đưa ra giữa lúc có nhiều mối lo ngại về việc liệu các lực lượng An ninh Áp-ga-ni-xtan có khả năng đảm bảo an ninh cho cuộc bầu cử vào năm 2014 hay không, khi mà Quân đội Mỹ và NATO rút khỏi nước này. Mới đây, Nhóm nghiên cứu khủng hoảng quốc tế (ICG) đã cảnh báo Chính phủ Áp-ga-ni-xtan có nguy cơ sụp đổ, sau khi Quân đội Mỹ và NATO rút quân, đặc biệt cảnh báo về nguy cơ gian lận trong bầu cử Tổng thống.
Theo các nhà bình luận chính trị, có hai thách thức chính hiện nay của Áp-ga-ni-xtan là an ninh và sự hợp lệ của cuộc bầu cử. Theo Hiến pháp Áp-ga-ni-xtan, Tổng thống Ha-mít Ca-dai, người đang nắm giữ cương vị này trong nhiệm kỳ thứ hai, sẽ không được tham gia tranh cử. Ông Ca-dai lãnh đạo Áp-ga-ni-xtan từ tháng 12-2004 và là Tổng thống được bầu đầu tiên ở Áp-ga-ni-xtan, nhiệm kỳ 5 năm. Ông tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 11-2009. Tuy nhiên, cuộc bầu cử năm 2009 đã gây ra nhiều tranh cãi với các cáo buộc về gian lận kết quả bầu cử.
Vì vậy, sự minh bạch của cuộc bầu cử sắp tới được xem là rất quan trọng đối với sự ổn định của Áp-ga-ni-xtan, sau khi Mỹ và NATO rút quân khỏi nước này. Trước đó, Chính phủ Áp-ga-ni-xtan tuyên bố không chấp nhận các quan sát viên nước ngoài giữ vai trò giám sát chính đối với cuộc bầu cử Tổng thống vào năm 2014. Tổng thống Ca-dai cho rằng, sự hiện diện của người nước ngoài trong Ủy ban Giải quyết khiếu nại bầu cử là đi ngược lại với "chủ quyền của Áp-ga-ni-xtan" và ông đề nghị loại bỏ 2 thành viên nước ngoài ra khỏi Ủy ban gồm 5 thành viên này. Người phát ngôn của Tổng thống Ca-dai, ông Ai-man Pha-di cho biết, người nước ngoài vẫn được chào đón với tư cách là những người giám sát bầu cử, nhưng Chính phủ nước này có thể đảm bảo cuộc bỏ phiếu bầu Tổng thống sẽ diễn ra công bằng.
Trong khi đó, đối với cộng đồng quốc tế, thách thức lớn nhất hiện nay là vấn đề an ninh của Áp-ga-ni-xtan. Việc chuyển giao trách nhiệm giữ gìn an ninh từ Liên quân sang Quân đội và Cảnh sát Áp-ga-ni-xtan đã bắt đầu được thực hiện từng bước từ tháng 7-2011 và dự kiến hoàn tất vào năm 2014. Kể từ năm 2013, đa số các chiến dịch sẽ do Lực lượng An ninh quốc gia Áp-ga-ni-xtan (ANSF) chỉ huy.
Lực lượng An ninh quốc tế ở Áp-ga-ni-xtan (ISAF) do NATO đứng đầu chỉ còn nhiệm vụ hỗ trợ, đào tạo và cố vấn cho Lực lượng An ninh quốc gia Nam Á này. Nhưng vấn đề đặt ra là liệu các lực lượng An ninh Áp-ga-ni-xtan có đủ khả năng đảm bảo an ninh quốc gia sau khi Quân đội Mỹ và NATO rút đi hay không.
Bên cạnh đó, tình trạng tham nhũng trong các cấp ở Áp-ga-ni-xtan vẫn là vấn đề nhức nhối, đặc biệt, đối với các nhà tài trợ quốc tế. Theo Ngân hàng thế giới (WB), viện trợ quốc tế cho Áp-ga-ni-xtan (15,7 tỷ USD năm 2010) đang bằng mức GDP của nước này. Trong số đó, 6 tỷ USD dành cho viện trợ dân sự, số còn lại dành cho chi phí an ninh.
Tuy nhiên, liệu có bao nhiêu trong số tiền tỷ đô-la đó được sử dụng đúng mục đích là điều còn phải bàn cãi nhiều. Trong suốt 8 năm cầm quyền vừa qua, chính quyền Ca-dai thường xuyên bị chỉ trích vì không ngăn chặn được tình trạng nổi dậy của các tay súng Ta-li-ban, cũng như tình trạng tham nhũng trong bộ máy chính quyền Trung ương.
Rõ ràng, nhiều thách thức đang cản trở sự ổn định của Áp-ga-ni-xtan. Để giải quyết những thách thức này đòi hỏi không chỉ nỗ lực của riêng Chính phủ Áp-ga-ni-xtan, mà còn có sự chung tay của người dân và cộng đồng thế giới.
