ASEAN đoàn kết để giải quyết các vấn đề trong khu vực. Ảnh: VOV

Hội nghị AMM-48 và các Hội nghị ASEAN có sự tham gia của 10 đối tác (gồm: Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Nga, Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Ca-na-đa, Ô-xtrây-li-a và Niu Di-lân). Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-EU, các Bộ trưởng đều tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, an ninh và ổn định cũng như tự do hàng hải, hàng không trên Biển Đông, một tuyến đường biển giao thương quan trọng cho thương mại khu vực và quốc tế.

Các Bộ trưởng cũng bày tỏ lo ngại về những diễn biến phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hòa bình, an ninh và an toàn tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông thời gian gần đây; đồng thời, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, Công ước Liên hiệp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982); thực hiện kiềm chế, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực; thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC). "Các nước ASEAN đều nhất trí yêu cầu các bên thực hiện nghiêm túc và đầy đủ DOC" - Bộ trưởng Ngoại giao Cam-pu-chia Hô Nam Hông cho biết.

Quan ngại về việc phía Trung Quốc xây dựng đảo nhân tạo trên Biển Đông cũng như hành động quân sự hóa vùng biển này, trong cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị bên lề Hội nghị AMM-48, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri đã khuyến cáo Trung Quốc và các bên có tuyên bố chủ quyền khác ngừng các hoạt động có thể làm phức tạp hoặc leo thang căng thẳng, nhằm tạo không gian cho các biện pháp ngoại giao. Ông Ke-ri khẳng định, Oa-sinh-tơn chia sẻ mong muốn của các nước thành viên ASEAN trong việc đảm bảo hoà bình và ổn định tại Biển Đông, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc duy trì an ninh cho các tuyến hàng hải và các ngư trường cũng như giải quyết các tranh chấp trên Biển Đông một cách hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Liên quan tới vấn đề này, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đề nghị ASEAN cần phát huy tinh thần chủ động và trách nhiệm, tăng cường đoàn kết và nêu cao vai trò chủ đạo của hiệp hội, thúc đẩy các bên tuân thủ các nguyên tắc chung đã được thỏa thuận, nhất là các nguyên tắc về kiềm chế, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982; thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC, nhất là Điều 5 và đi vào thảo luận thực chất để sớm đạt được COC có hiệu quả.

Chủ đề Biển Đông cũng được Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh trao đổi thẳng thắn trong cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị. Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh khẳng định, Việt Nam hết sức quan ngại trước những hoạt động mở rộng, tôn tạo, xây dựng các đảo đá, làm thay đổi nguyên trạng ở Biển Đông; nhấn mạnh, đây cũng là mối quan tâm sâu sắc của các nước ASEAN vì vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến việc duy trì hòa bình, ổn định trong khu vực. Việc xử lý tốt vấn đề Biển Đông sẽ góp phần tăng cường quan hệ ASEAN - Trung Quốc.

Về phần mình, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị bày tỏ mong muốn phát huy các cơ chế hợp tác ASEAN - Trung Quốc trong việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông, trong đó có đề xuất quản lý rủi ro trên biển.