Kỳ I: Vững vàng nơi đầu sóng ngọn gió

Kỳ II: Vạm vỡ đảo tiền tiêu  

Phố ở đảo

Tôi mang câu hỏi của mình tới gặp anh Trần Hồng Quang, Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch HĐND huyện Bạch Long Vĩ. Hai mươi năm đảo xa vươn mình và đất liền nỗ lực bồi đắp, Bạch Long Vĩ giờ vẫn vạm vỡ sức trẻ, lại có phần rạng rỡ thoáng rộng vì mang khí chất người vùng biển. Đội ngũ cán bộ của huyện đều là người trẻ, quen chịu sóng gió. Phó Bí thư Trần Hồng Quang cho hay, Bạch Long Vĩ giờ có 15 tổ chức cơ sở Đảng, 170 đảng viên. Từ chỗ đất đai khô cằn với cát trắng và xương rồng, nơi này trở thành hòn đảo có sức hút. Dân cư trên đảo đang ngày càng tăng lên. Giờ đây, thu nhập mỗi người dân đảo không dưới 40 triệu đồng mỗi năm, không có hộ nghèo.

Trong siêu thị mini của anh Lê Văn Chuyển.

Vỏn vẹn chỉ có 2 thập kỷ, Bạch Long Vĩ đã được đầu tư 800 tỉ đồng, trong đó, âu cảng Tây Bắc trên đảo, 500 tỉ đồng. Âu cảng thứ hai trên đảo nằm ở phía Tây Nam, khởi công năm 2012, với số vốn đầu tư khoảng 400 triệu đồng, đang ngổn ngang trong quá trình thi công. Bạch Long Vĩ đã có đầy đủ những hạng mục dân sinh, thiết chế xã hội, chỉ thiếu ngân hàng và kho bạc Nhà nước. Cũng vì thế mà việc vay vốn để bung ra làm ăn của người dân đảo còn bị mắc kẹt. Anh Lê Văn Chuyển nói thêm với tôi, gia đình anh mở siêu thị mini này là thuê đất trong dãy phố mặt tiền đẹp nhất của đảo.

Ở đây, buộc phải xây nhà 2 tầng theo thiết kế quy hoạch, vừa chắc chắn để chống bão, vừa đẹp để tạo cảnh quan. Anh có hai con thì phải gửi cả hai vào đất liền trọ học. Mặc dù, ngôi trường tiểu học ở đảo được xây dựng khang trang nhưng chỉ có độ 10 học sinh, có lớp chỉ có 1 đến 2 em, nhưng trường lớp vẫn phải duy trì. Hiện tại, con em dân đảo vẫn phải học phổ thông trong trường nội trú ở Đồ Sơn.

Phó Bí thư Trần Hồng Quang khoe với tôi, bệnh viện của huyện vừa được khen thưởng đột xuất vì đã cấp cứu thành công một ca vỡ tử cung, mặc dù ở đây vẫn phải duy trì chế độ 1 bác sĩ thường trực và 1 bác sĩ tăng cường từ đất liền ra. Nói về tương lai của đảo Bạch Long Vĩ, anh lạc quan cho rằng, cái hướng xây dựng Bạch Long Vĩ thành hòn đảo hậu cần nghề cá cho cả vùng vịnh Bắc Bộ là rất khả thi theo Nghị quyết 32 của Đảng bộ thành phố Hải Phòng.

Cuối tháng 3-2013 này, hòn đảo đón ngày tròn 20 năm xây dựng và trưởng thành. Chiến lược này cũng sẽ được mang ra hội thảo để phân tích và mổ xẻ trong bối cảnh những cấu trúc của dự án còn lác đác và dè dặt. Nhiều nhà máy chế biến, xí nghiệp làm nước đá, bột cá, bán xăng dầu, ngư lưới cụ thất bại vẫn còn đó. Những mặt bằng xưởng, nhà cửa bão làm tốc mái đổ nát còn nguyên trên đảo. Mọi bài toán làm giàu ở đây có lẽ khó gấp trăm lần so với đất liền nếu không có sự liên kết, hỗ trợ.

Vào chiều muộn, tôi cùng những người dân ở đảo thả bộ dọc cầu cảng ra mép biển để ngắm hoàng hôn. Những phụ nữ xinh đẹp ở đảo ríu rít trò chuyện với tôi bằng giọng của người quê biển Thủy Nguyên, Hải Phòng. Họ mặc những bộ quần áo thể thao hợp thời trang, vừa chạy bộ vừa hít thở gió biển. Bằng những cách lạc quan nhất về cuộc sống, họ gọi chỗ này là thành phố Bạch Long Vĩ với đời sống chất lượng cao. Chiều tắt nắng, ai nấy ra cảng tắm biển và chạy bộ. Buổi tối dọc cảng, điện đường sáng choang và không khí trong lành. Nơi này đã thành phố thị trong lòng người.

Phố cảng Bạch Long Vĩ.

Phúc lành không tự nhiên có

Từ nay đến năm 2015, sẽ có 50 hộ dân nữa được ra đảo. Bạch Long Vĩ có sức chứa đến 1.500 người dân theo quy hoạch đến năm 2020. Có một điều mà ít ai biết, đó là nơi này có tên trên bản đồ ẩm thực của thế giới bởi một loại nhuyễn thể đặc trưng là bào ngư cửu khẩu (9 lỗ). Bạch Long Vĩ được xác nhận là nơi sinh sống và phát triển thuận lợi cho loại đặc sản quý hiếm này. Một vài nơi khác ở Việt Nam chỉ tồn tại bào ngư 8 lỗ hoặc ít hơn. Những năm trước, sản lượng bào ngư của đảo có thể lên tới 30 đến 40 tấn mỗi năm.

Hơn chục năm trở lại đây, do khai thác ồ ạt và tận diệt, bào ngư ít dần. UBND huyện đành phải phân chia mặt biển về cho các hộ dân quản lý. Có 40 hộ được nhận những diện tích mặt nước để nuôi trồng và bảo vệ bào ngư theo cách tự nhiên. Loại nhuyễn thể bám chặt vào đá ngầm ở đáy đại dương này chỉ thợ lặn lành nghề mới khai thác được. Cả chính quyền và người dân giờ đây đều ý thức được rằng, quà của biển nếu không được bảo vệ sẽ cạn kiệt, nên khai thác bào ngư của Bạch Long Vĩ đã dần được quản lý hiệu quả trong một tổng thể trật tự và nguyên tắc. Mỗi lần gia đình nào thuê người lặn biển đều phải báo với BĐBP và chính quyền địa phương để bảo hộ tính mạng người lặn cũng như trật tự chung của vùng biển.

Trên đảo có những công trình linh thiêng đặc biệt như: Đền thờ Đức Thánh Trần Trần Hưng Đạo – danh tướng trấn biên vùng biển Đông Bắc trong lịch sử dân tộc; chùa Bạch Long và lầu Phật trên đỉnh núi, cạnh ngôi hải đăng chính giữa đảo. Lầu Phật bằng gỗ lim, kiến trúc thuần Việt, được đặt pho tượng Phật Thích Ca Mầu Ni, luyện từ một phần đất lấy trên đảo Bạch Long Vĩ, mặt quay về hướng Đông, lưng tựa vào cánh cung biển hình chữ S trong đất liền Việt Nam. 

Pho tượng dựng lên làm điểm tựa tâm linh cho người dân trên đảo, cho cả lớp lớp những ngư dân từ khắp nơi đổ về đây sinh cơ lập nghiệp. Nếu mà đến đảo từ đất liền xa xôi, ai cũng muốn leo lên đỉnh núi để hướng mắt nhìn ra Biển Đông, nhìn xuống những mái ngói đỏ nhấp nhô bên cạnh âu cảng hình móng ngựa chi chít tàu thuyền chài lưới. Và hơn thế là được nghe tiếng đọc kinh phát ra từ lầu Phật từ hòn đảo xa xôi. Đó là âm thanh của phúc lành, tịnh tâm và cũng là tiếng động trừ tà, làm chùng lại những căng nhức của đời sống.

Bạch Long Vĩ ghi dấu ấn thiêng trong lịch sử dân tộc qua sự kiện vịnh Bắc Bộ và theo thời gian, thành tích anh hùng của quân và dân Bạch Long Vĩ chưa bao giờ phai mờ, hòn đảo ngày càng được ôm chặt trong vòng tay đất liền. Những chuyến tàu ra đảo dày hơn, Liên đội thanh niên xung phong ở đảo thực sự đã cống hiến sức trẻ cho mảnh đất tiền tiêu.

Tôi xúc động khi tận mắt thấy những nữ thanh niên xạm nắng và gió biển nâng niu những bó cây giống của đất liền gửi tặng để trồng trên đảo. Chính họ là người gieo hạt cho tương lai, nhưng những cây trồng từ đất liền ra đây bằng hành trình dài trên biển, bám rễ sâu trên đất nắng và gió để Bạch Long Vĩ mãi mãi vững vàng, xanh tươi.