BĐBP Hải Phòng tuyên truyền phổ biến pháp luật cho ngư dân. Ảnh: TTH

Phó Chủ tịch UNND tỉnh Thái Bình, ông Phạm Văn Xuyên phát biểu tại Hội nghị sơ kết giai đoạn 1 của Đề án được tổ chức ngay tại xã Nam Thịnh - mô hình điểm của tỉnh rằng: Các khu vực ven biển của Thái Bình đang có những bước chuyển mình rất lớn về phát triển kinh tế-xã hội cần những thiết chế đi kèm, nhất là thiết chế về pháp luật.

Nhu cầu cấp thiết đặt ra là phải tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, vì trên biển thường diễn ra các hoạt động của tàu thuyền nước ngoài xâm phạm lãnh hải nước ta đánh bắt trộm hải sản; Việt kiều và phụ nữ Việt Nam lấy chồng Trung Quốc về địa phương thăm thân, buôn bán; gia tăng lao động tự do trong các khu công nghiệp; hoạt động nuôi trồng đánh bắt hải sản phức tạp, tranh chấp ngư trường bãi triều gia tăng, thiên tai dịch bệnh khó lường...

Giai đoạn 1 của Đề án trải qua một biến cố thời sự là tranh chấp trên Biển Đông nóng lên vào năm vừa qua, kéo dài và đang diễn biến hết sức phức tạp. Nhờ áp dụng các mô hình tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật mà hầu như các tỉnh, thành ven biển không gặp lúng túng trong thời điểm này. Địa bàn dân cư và cộng đồng ngư dân chuyên đánh bắt hải sản không có các xáo trộn lớn hoặc mất an ninh trật tự.

Tại các xã ven biển của tỉnh Thái Bình, các trường học xuất hiện mô hình báo cáo viên là học sinh. Trong các buổi ngoại khóa, các em tự nói cho nhau nghe về tình hình thời sự. Những vấn đề lớn được diễn giải dễ hiểu, dễ nghe, ngắn gọn súc tích. "Các cháu học sinh nói dễ hiểu, tôi nghe còn thích thú hơn nhiều cuộc họp khô cứng khác" - Phó Chủ tịch Phạm Văn Xuyên nhấn mạnh như vậy, sau khi ông lắng nghe các em học sinh báo cáo tình hình Biển Đông và phương pháp ngoại giao của Việt Nam.

Rõ ràng cần thiết nhất là phương pháp phổ biến, giáo dục chứ không hẳn vấn đề về luật pháp là khô cứng. Đối với ngư dân, cần nhất với họ là an toàn tính mạng, tài sản khi vươn khơi, bám biển. Họ được hỗ trợ như thế nào từ BĐBP và các lực lượng liên quan? Một trong những hỗ trợ quan trọng nhất là hỗ trợ kiến thức pháp luật. Ngư dân cần hiểu rõ như thế nào là hợp pháp, thế nào là trái pháp luật để tránh.

Trong một lần tham dự một buổi tuyên truyền trực tiếp do BĐBP Hải Phòng thực hiện đối với ngư dân và công dân nước ngoài neo trú tại cảng Hải Phòng, chúng tôi cũng đã thấu hiểu những khó khăn mà cán bộ Biên phòng gặp phải khi thực hiện Đề án.

Đối với ngư dân, nhiều người không biết chữ. Họ rất ít khi về đất liền mà hầu như sống lênh đênh trên biển, nên gặp họ càng khó. Việc phát tờ rơi là không có tác dụng. Có thanh niên ngư dân khỏe mạnh, cười rất tươi khi được cán bộ Biên phòng đưa cho tờ bướm in chữ chi chít về Luật Biển Việt Nam, hài hước nói: "Cái chữ nó không biết tới chúng em, chứ không phải chúng em không biết chữ (!)". 

Còn với công dân nước ngoài làm việc trên các tàu hàng trọng tải lớn ở cảng Hải Phòng, cũng tương tự như vậy. BĐBP thuộc các trạm, tổ công tác trên cảng đều thông thạo tiếng Anh, nhưng thuyền viên người Trung Quốc, Đài Loan và nhiều nước khác họ không biết tiếng Anh mà chỉ nói tiếng bản địa của họ. Việc bập bõm tiếng Anh còn nguy hiểm hơn nữa vì có thể nghe câu được câu mất, tam sao thất bản, lợi bất cập hại. Các cán bộ Biên phòng lại phải tìm cách tuyên truyền hiệu quả hơn bằng văn bản cụ thể các quy định về Luật Biển Việt Nam, về chế độ lưu trú của thuyền viên nước ngoài trên lãnh thổ Việt Nam.

Địa bàn Hải Phòng có đường hàng hải quốc tế với nhiều lợi thế kinh tế cho cả vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, song cũng tiềm ẩn nhiều hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và tai nạn đường biển. Hài hòa, chặt chẽ và tạo đà phát triển là phương châm hoạt động của BĐBP.

Bộ Chỉ huy BĐBP Hải Phòng đã đề ra nhiều chủ trương, giải pháp lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt các mặt công tác Biên phòng; đồng thời, tham mưu, phối hợp với cấp ủy, chính quyền và nhân dân trên địa bàn quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh khu vực biên giới biển trong mọi tình huống. Trong đó, việc tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ, nhân dân trong khu vực biên giới biển được xác định là một giải pháp quan trọng.

Đại tá Đào Quang Thức, Chính ủy BĐBP Hải Phòng trao đổi với ngư dân về kiến thức pháp luật. Ảnh: TTH

Một trong những vấn đề quan trọng là nâng cao kiến thức, năng lực, kỹ năng tuyên truyền phổ biến, giáo dục, pháp luật cho đội ngũ cán bộ Biên phòng, cán bộ Tư pháp...

Một số nội dung trọng tâm là: Những kiến thức cơ bản của pháp luật về biển, đảo của Nhà nước ta và Công ước Liên hiệp quốc về Luật Biển năm 1982; cơ sở pháp lý khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với các quần đảo trên Biển Đông; những văn bản pháp lý về biển, đảo Việt Nam đã ký kết với các nước láng giềng, các nước có liên quan; Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC); Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC); Hiệp định phân định vịnh Bắc bộ, Hiệp định hợp tác nghề cá giữa Việt Nam - Trung Quốc.

Ngoài ra, BĐBP TP Hải Phòng còn tăng cường tuyên truyền Nghị quyết Trung ương 4 (khóa X) về "Chiến lược Biển Việt Nam đến năm 2020"; Nghị định 50/2008/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, bảo vệ an ninh, trật tự tại cửa khẩu, cảng biển; các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế biển và hỗ trợ ngư dân khi tham gia khai thác thủy, hải sản trên biển... Vì vậy, hầu như các tỉnh, thành ven biển đều đã phổ biến rộng rãi các văn bản này dưới dạng tờ rơi, tờ gấp, sách, câu hỏi - đáp, đĩa hình, chương trình phát thanh...

Giai đoạn 1 của Đề án đã có những bài học lớn cho công tác vận động quần chúng tại các đồn BP. Mật độ dày hơn và thuyết phục hơn, xuất hiện cách làm hay hơn ở nhiều đơn vị. Điều này tạo thế cho giai đoạn 2 của Đề án thực hiện một cách chi tiết và hiệu quả hơn, đồng thời khắc phục những tồn tại, tiếp nối những thành công bước đầu.