Thổ cẩm đã trở thành sản phẩm du lịch mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân bản Mển.

Con đường bêtông rộng thênh thang, chạy xuyên giữa bản Mển (xã Thanh Nưa, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên) khiến những du khách lần đầu đặt chân tới đây cảm thấy hết sức ấn tượng. Đường sạch sẽ phong quang chứ không như thường thấy ở một số làng bản vùng cao khác. Đây thực sự là hình ảnh đầu tiên ghi điểm trong lòng du khách khi tới nơi đây.

Rực rỡ thổ cẩm

Dọc đường vào bản, chúng tôi phát hiện sắc màu thổ cẩm rực rỡ với những họa tiết hoa văn ấn tượng. Dưới mỗi gầm nhà sàn thường có một tới hai khung dệt. Du khách hứng thú có thể ngồi vào khung cửi, sẽ được những người phụ nữ bản địa hướng dẫn cách dệt vải, giới thiệu các công đoạn hoàn thiện một sản phẩm.

Chị Lò Thị Hoan cho biết: "Thổ cẩm bản Mển được làm hoàn toàn bằng tay, từ khâu se sợi đến dệt vải, cắt, may và thêu họa tiết hoa văn. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự chau chuốt, tỉ mỉ. Sản phẩm đẹp hay không phụ thuộc vào đường kim, mũi chỉ của người thêu".

Nếu như trước kia, phụ nữ bản Mển dệt thổ cẩm chủ yếu để dùng, thì giờ họ làm để bán cho khách du lịch. Họ rất biết cách quảng bá sản phẩm của mình. Trên mỗi chiếc túi, khăn đều thêu dòng chữ "Thổ cẩm bản Mển kỷ niệm". Đó cũng là cách khẳng định thương hiệu rất riêng của chủ nhân nghề dệt thổ cẩm ở vùng cao này.

Trong ngôi nhà sàn rộng thênh thang, chị Vì Thị Lú, người dệt thổ cẩm có tiếng ở bản Mển thổ lộ với chúng tôi: "Từ khi nghề dệt thổ cẩm được khôi phục (năm 2004), bà con trong bản có thu nhập thường xuyên hơn. Vào mùa du lịch, khách tới đặt hàng nhiều, chúng tôi làm không kịp".

Theo chân du khách, thổ cẩm bản Mển không chỉ có mặt ở mọi miền Tổ quốc mà đã chu du sang tận Anh, Pháp, Mỹ... Những người dệt thổ cẩm ở đây đã nghĩ tới việc đa đạng hóa sản phẩm để thu hút khách. Một số chị em đã thử nghiệm làm các sản phẩm trang trí bên cạnh dòng sản phẩm truyền thống.

Đánh thức tiềm năng du lịch

Giao thông thuận lợi là một lợi thế giúp bản Mển thu hút du khách. Nằm ven quốc lộ 12, bản Mển là nơi sinh sống của hơn 100 hộ người Thái đen. Do chỉ cách trung tâm TP Điện Biên chừng 7km, nên từ đây đến bản Mển chỉ mất chừng 10 phút chạy xe. Vì lẽ đó, trong lịch trình của nhiều đoàn khách tới Điện Biên thường có tên bản Mển.

Bản Mển hội tụ đủ các yếu tố để phát triển du lịch cộng đồng. Người dân nơi đây cởi mở và rất dễ gần. Họ vẫn giữ lối sinh hoạt thuần nông bình dị, chưa chịu ảnh hưởng của lối sống hiện đại. Mỗi đồ dùng, vật dụng không chỉ phục vụ đời sống sinh hoạt, lao động sản xuất, mà còn mang giá trị tâm linh nhất định.

Kho tàng di sản văn hóa phi vật thể của chủ nhân bản Mển mới thật đặc sắc. Đó là nghệ thuật âm nhạc độc đáo, nghệ thuật kiến trúc cổ tinh tế và những món ăn đặc trưng văn hóa Thái. Bà con vẫn ở trong những nếp nhà sàn truyền thống làm bằng gỗ, bốn mái lợp ngói. Dấu ấn của kiến trúc hiện đại xuất hiện ở một vài gia đình, nhưng chỉ dừng lại ở việc xây dựng nhà vệ sinh, bể nước bằng bêtông để thuận lợi cho sinh hoạt. Không gian kiến trúc cũng như cảnh quan ở đây vẫn giữ được vẻ hoang sơ, gần gũi thiên nhiên. Đó chính là những điều khiến du khách, nhất là khách ngoại quốc cảm thấy thích thú.

Theo ông Nguyễn Ngọc My, Chủ tịch UBND xã Thanh Nưa, người bản Mển bắt đầu làm du lịch từ năm 2004. Trung bình mỗi tháng, bà con đón khoảng vài trăm khách du lịch. Nhà văn hóa cộng đồng là điểm giao lưu văn hóa, văn nghệ giữa khách và người dân. Khách sẽ được thưởng thức các làn điệu dân ca, thổi pí pặp và tham gia điệu múa xòe, nhảy sạp cùng với người dân bản địa. Ngoài việc đến thưởng thức âm nhạc, du khách còn tìm đến bản Mển như một địa chỉ ẩm thực đặc sắc với những món ăn truyền thống: Cơm lam, cá suối nướng, măng đắng, thịt trâu luộc chấm chẩm chéo...

Để phục vụ khách du lịch, bản Mển đã thành lập tổ ẩm thực 10 người và đội văn nghệ 16 người chuyên phục vụ khách du lịch. Theo người dân ở đây, việc khai thác các giá trị văn hóa truyền thống phục vụ phát triển du lịch không những mang lại nguồn lợi kinh tế, mà còn giúp họ lưu giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Những giá trị văn hóa bị mai một trước đây đang dần được khôi phục, hiện hữu trong sinh hoạt hàng ngày của người dân.