Đi chợ phiên - nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Ảnh: N.B

Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu là người luôn quan tâm tới vấn đề báo chí với bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc. Ông đã có những ý kiến tâm huyết về vai trò của báo chí với bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc gửi tới hội thảo "Báo chí với bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc" do Trung tâm Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Bình Định tổ chức cuối tháng 10 vừa qua. Trong bài tham luận, nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu nhận định: "Thời gian qua, báo chí đã đóng vai trò quan trọng khi tích cực phổ biến sâu rộng các nghị quyết của Đảng, chính sách của Nhà nước, thường xuyên, liên tục, kịp thời quảng bá các giá trị di sản, phát hiện cổ vũ mạnh mẽ những việc làm đúng, những tấm gương tốt. Đồng thời, chỉ trích, phê phán gay gắt những nhận thức lệch lạc, những hiện tượng tiêu cực, góp phần huy động các nguồn lực to lớn của xã hội trong công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc". 

Từ kinh nghiệm nhiều năm làm công tác báo chí, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Hà Đăng có những chia sẻ rất sát thực tế với đội ngũ người làm công tác báo chí. Ông nói: "Những người làm báo chúng ta phải suy nghĩ khi làm nhiệm vụ tuyên truyền, quảng bá cho việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc. Cần nhận thức đúng đắn di sản văn hóa là gì và đâu là cái tinh hoa, cái hồn của di sản. Từ nhận thức đúng thì nhà báo mới nói đúng giá trị di sản văn hóa, tôn vinh đúng những cái đáng tôn vinh và không làm điều ngược lại... Không thể vì phát triển kinh tế - xã hội mà thị trường hóa các hoạt động bảo tồn và tôn tạo, biến các di sản văn hóa thành đối tượng kinh doanh, kiếm lời. Gắn kết với phát triển du lịch không có nghĩa là lấy du lịch làm mục đích chính của việc bảo tồn và tôn tạo, làm biến dạng di sản văn hóa, gây ô nhiễm môi trường văn hóa ở các di sản đó".

Tại hội thảo, nhiều tham luận cũng đã khẳng định những giá trị độc đáo và những chuyển động tích cực trong công tác bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa tiêu biểu của Bình Định như nghệ thuật sân khấu Tuồng, nghệ thuật bài Chòi, võ cổ truyền Bình Định, bảo tàng Quang Trung... đã được báo chí trong và ngoài tỉnh Bình Định thông tin, quảng bá rộng rãi. Báo chí trở thành "cầu nối" đưa những giá trị di sản văn hóa lan tỏa đến với đông đảo công chúng, giới nghiên cứu trong và ngoài nước. Qua kênh báo chí, bạn đọc, các nhà khoa học, nghiên cứu đưa ra những góp ý xác đáng, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng chỉ ra rằng, việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa hiệu quả chưa cao, nguy cơ mai một chưa được ngăn chặn. Dung lượng và thời lượng dành cho di sản văn hóa dân tộc trong nhiều cơ quan báo chí còn làm qua loa, chiếu lệ. Nhận thức, kiến thức của không ít nhà báo về lĩnh vực này còn hạn chế, phiến diện nên việc biểu dương hay phê phán đều hời hợt, công thức, ít hiệu quả, tính chiến đấu chưa cao. Một số tờ báo vì chạy theo thương mại mà quên đi trách nhiệm đối với công tác tuyên truyền di sản văn hóa dân tộc.

Trước tình hình mai một của nhiều di sản văn hóa hiện nay, các đại biểu cho rằng, báo chí cần nâng cao hơn nữa trách nhiệm; nhận thức đúng để tuyên truyền đúng hơn, sâu sắc hơn với nhiều vấn đề trong công tác  bảo tồn và phát huy những giá trị đích thực của di sản. Đồng thời, các địa phương trong cả nước cần tạo mối liên hệ để quảng bá di sản văn hóa với Tùy viên văn hóa của Đại sứ quán các nước tại Hà Nội, Đại sứ quán Việt Nam ở nước ngoài, các phóng viên Việt Nam thường trú ở nước ngoài, phóng viên quốc tế. Báo chí của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài khá nhiều, có thể tham gia công việc quảng bá di sản văn hóa dân tộc một cách hiệu quả mà ít tốn kém, giúp cho công tác bảo tồn, quảng bá, phát huy di sản được lan tỏa sâu rộng hơn.

Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương, để báo chí làm tốt hơn vai trò của mình trong công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc cần thực hiện 4 giải pháp. Đó là, tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm đưa nhanh Nghị quyết Trung ương 9 vào cuộc sống. Nâng cao chất lượng hiệu quả các bài viết trên các báo, các chương trình trên sóng phát thanh, truyền hình. Muốn vậy, cần phải có đội ngũ cán bộ làm văn hóa, tuyên truyền văn hóa chuyên sâu, phải "am tường về văn hóa, văn học, nghệ thuật", như Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị đã chỉ rõ. Người làm báo phải có tình yêu văn hóa dân tộc, coi tuyên truyền văn hóa không chỉ là ý thức, mà còn trách nhiệm cao đẹp của người cầm bút. Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan báo chí với các Hội Văn học, nghệ thuật Trung ương và địa phương; giữa các bộ, ban, ngành ở Trung ương (nhất là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch địa phương). Từng Hội, từng ngành, từng địa phương có chính sách động viên, khen thưởng kịp thời những nhà báo tâm huyết, trách nhiệm, có những bài viết tốt về văn hóa, trong đó có nhiều bài về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc.