Biên phòng - Sáng 14-11, Quốc hội (QH) thảo luận về Dự án Luật bầu cử Đại biểu QH và Đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) và Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt.
Tại buổi thảo luận các đại biểu đi sâu phân tích về tiêu chuẩn đại biểu, quy định thời gian bầu cử và việc thực hiện tuyên truyền bầu cử; cấm các hành vi bầu cử hộ, xúi giục người khác bỏ phiếu theo ý mình, những hành vi dùng vật chất vận động, “mua phiếu” bầu cử; vận động bầu cử gần với thời gian bỏ phiếu… Ngoài ra, các đại biểu đặc biệt quan tâm đến tỷ lệ của đại biểu người dân tộc thiểu số (DTTS) và thực hiện quyền bình đẳng giới trong việc cơ cấu đại biểu QH. Theo một số đại biểu, hiện nay tỷ lệ đại biểu nữ chiếm 24% là chưa thể đạt được yêu cầu, tỷ lệ đại biểu người DTTS còn ít, nhiều dân tộc chưa có đại biểu QH.
Đại biểu Danh Út (Kiên Giang) cho rằng, Điều 27 Hiến pháp năm 2013 đã quy định về cơ cấu thành phần QH, HĐND. Tại điều 7 của Dự thảo Luật quy định đại biểu là cơ quan dân cử đại diện cho cả nước và địa phương. Tuy nhiên, cần bổ sụng thêm quy định về đại biểu là người DTTS tại khoản 3, Điều 7.
Vừa qua, cơ cấu thành phần đại biểu chưa đáp ứng được thành phần DTTS trong QH và có xu hướng giảm dần theo từng khóa. QH khóa XIII có 28 đại biểu là người DTTS, chiếm 15,6%, ít hơn 12 người so với dự kiến, giảm 2,05% so với QH khóa XII và 15 DTTS không có đại biểu QH. Một trong những nguyên nhân này là Điều 10 của Luật bầu cử QH hiện hành và dự thảo Luật lần này quy định “để đảm bảo các thành phần DTTS thích đáng có đại biểu tham gia QH”. Quy định như vây quá chung chung, nên bổ sung đoạn cuối khoản 3 như sau: “Bảo đảm các thành phần DTTS có tỷ lệ hợp lý tương đương với tỷ lệ người DTTS”. Như vậy mới đảm bảo tính cơ cấu trong thành phần đại biểu QH.
Đồng quan điểm, đại biểu Đỗ Mạnh Hùng (Thái Nguyên), đại biểu Vũ Trọng Kim (Quảng Ngãi) nhấn mạnh cần quan tâm đến bình đẳng giới. Hiến pháp năm 2013 quy định rõ ràng, mạnh mẽ về bình đẳng giới, Điều 26 của Hiến pháp quy định công dân nam, nữ đều có quyền bình đẳng, Nhà nước có chính sách đảm bảo quyền bình đẳng giới. Nhà nước, xã hội, gia đình phải tạo điều kiện cho phụ nữ phát triển toàn diện, phát huy vai trò của mình trong xã hội.
Việc bầu cử đại biểu QH, HĐND phải đảm bảo tính bình đẳng, nhưng trong những khóa QH gần đây, tỷ lệ nữ giảm và chưa tương xứng với vai trò, vị trí của phụ nữ. Do đó, cần quy định tỷ lệ nữ trong đại biểu QH phù hợp với quy định về bình đẳng giới theo Hiến pháp quy định. Khi giới thiệu ứng cử đại biểu nữ sau hiệp thương lần 3 phải đảm bảo tỷ lệ 50% và thành phần hội đồng bầu cử phải có đại diện nữ… Đối với quy định về đại biểu là đồng bào DTTS, đại biểu Đỗ Mạnh Hùng đồng tình với đại biểu Danh Út nhưng cần có lộ trình để quy định mỗi DTTS phải có một đại biểu QH, đại biểu HĐND.
Về tiêu chuẩn của ứng cử viên đại biểu QH, HĐND và đại biểu QH chuyên trách, đại biểu Đỗ Văn Đương (TP Hồ Chí Minh) cho rằng, đại biểu QH không nên đặt nặng tiêu chuẩn học vấn cao, những phải có trí tuệ đại diện cho ý chí, bản lĩnh, tình cảm của nhân dân, biết vượt qua lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm, đại diện toàn thể nhân dân quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước. Vì vậy, vai trò của đại biểu rất quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống nhân dân.
Đối với đại biểu chuyên trách và kiêm nhiệm cũng cần có sự rạch ròi, vì đại biểu chuyên trách là chuyên tâm làm chính sách pháp luật và đảm bảo chính sách pháp luật đi vào cuộc sống, mặt khác biết đưa ý chí của QH thành văn bản pháp luật. Đại biểu chuyên trách cần quy định rõ trong Luật là chuyên viên cao cấp, có thực tiễn trong lĩnh vực mình phụ trách 15 năm mới đủ thực tiễn, kinh nghiệm hiến kế xây dựng văn bản pháp luật hợp lòng dân, xây dựng đất nước ngày một phát triển.
Thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt, các đại biểu đã rất đồng tình đưa thuốc lá, rượu bia, game online vào danh mục các mặt hàng kinh doanh đánh thuế cao để hạn chế sử dụng, tránh gây hại đến sức khỏe và giảm các loại tệ nạn xã hội liện quan đến việc sử dụng những mặt hàng trên. Nguyên nhân được đại biểu đánh giá là do những mặt hàng này đang có giá thấp, dễ tiếp cận.
Theo đại biểu Lê Thị Công (Bà Rịa – Vũng Tàu), ở Việt Nam tỷ lệ nam giới hút thuốc lá chiếm 47,7%, có hơn 40 nghìn ca tử vong/năm do liên quan đến thuốc lá. Đại biểu cho rằng, nếu không có biện pháp hạn chế người hút thuốc lá, đến năm 2030, người hút thuốc lá ở Việt Nam tăng lên 70 nghìn người. Mặc dù mỗi năm ngành thuốc lá đóng góp lớn cho ngân sách nhưng không đủ cho các chi phí khắc phục những tác hại thuốc lá gây ra. Mỗi năm, người Viêt Nam chi ra 22 nghìn tỷ đồng cho việc mua thuốc lá và 23 nghìn tỷ đồng để chữa những bệnh liên quan đến thuốc lá do thuế thấp, việc ngăn chăn thuốc lá thẩm lậu qua biên giới không hiệu quả, ý thức của người dân trong việc nhận thức tác hại của nó chưa cao.
Để đạt mục tiêu quốc gia giảm 1% người hút thuốc lá mỗi năm, cần tăng thuế mạnh hơn, hạn chế thanh niên, thiếu niên tiếp cận với thuốc lá. Đại biểu đề nghị từ 1-1-2015, tăng thuế thuốc lá từ 65% lên 105% và từ 2020 tăng lên 155%. Bên cạnh đó, có biện pháp phòng chống buôn lâu, gian lận thương mại đối với mặt hàng này.
Việt Nam là nước tiêu thụ rượu, bia thứ 3 châu Á, sau Trung Quốc và Nhật Bản. Năm 2013 người dân tiêu thụ 3 tỷ lít rượu, bia, năm 2015 có khả năng tăng lên 4,5 tỷ lít, trong đó thu nhập của Việt Nam chỉ đứng thứ 8/10 nước thuộc Đông Nam Á, nhưng lại chi 3 tỷ USD/ năm cho rượu, bia. Việc lạm dụng rượu bia đã gây ra nhiều hệ lụy, chiếm 60% tai nạn giao thông và 68% vụ bạo lực gia đình....
Để hạn chế người dân sử dụng rượu bia, đại biểu thống nhất với Chính phủ áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt với 2 mặt hàng này và có biện pháp xử lý nghiêm những người sử dụng rượu, bia gây tác hại cho xã hội. Ngoài ra, game online đang gây hại cho một bộ phận thanh, thiếu niên dẫn đến vi phạm pháp luật. Những người chơi game trong độ tuổi đi học chiếm 91%, 25% nghiện game nặng, trong khi quản lý của ngành chức năng về lĩnh vực này còn lỏng lẻo đã dẫn đến người nghiện game tăng, gây nên nhiều tệ nạn xã hội. Do đó, cần đưa game online vào diện thuế tiêu thụ đặc biệt và có biện pháp hạn chế thẩm lậu các trò chơi game online từ bên ngoài vào.
 |
| Đại biểu Danh Út cho rằng phải đảm bảo tỷ lệ đại biểu QH là người DTTS. |
Vừa qua, cơ cấu thành phần đại biểu chưa đáp ứng được thành phần DTTS trong QH và có xu hướng giảm dần theo từng khóa. QH khóa XIII có 28 đại biểu là người DTTS, chiếm 15,6%, ít hơn 12 người so với dự kiến, giảm 2,05% so với QH khóa XII và 15 DTTS không có đại biểu QH. Một trong những nguyên nhân này là Điều 10 của Luật bầu cử QH hiện hành và dự thảo Luật lần này quy định “để đảm bảo các thành phần DTTS thích đáng có đại biểu tham gia QH”. Quy định như vây quá chung chung, nên bổ sung đoạn cuối khoản 3 như sau: “Bảo đảm các thành phần DTTS có tỷ lệ hợp lý tương đương với tỷ lệ người DTTS”. Như vậy mới đảm bảo tính cơ cấu trong thành phần đại biểu QH.
Đồng quan điểm, đại biểu Đỗ Mạnh Hùng (Thái Nguyên), đại biểu Vũ Trọng Kim (Quảng Ngãi) nhấn mạnh cần quan tâm đến bình đẳng giới. Hiến pháp năm 2013 quy định rõ ràng, mạnh mẽ về bình đẳng giới, Điều 26 của Hiến pháp quy định công dân nam, nữ đều có quyền bình đẳng, Nhà nước có chính sách đảm bảo quyền bình đẳng giới. Nhà nước, xã hội, gia đình phải tạo điều kiện cho phụ nữ phát triển toàn diện, phát huy vai trò của mình trong xã hội.
Việc bầu cử đại biểu QH, HĐND phải đảm bảo tính bình đẳng, nhưng trong những khóa QH gần đây, tỷ lệ nữ giảm và chưa tương xứng với vai trò, vị trí của phụ nữ. Do đó, cần quy định tỷ lệ nữ trong đại biểu QH phù hợp với quy định về bình đẳng giới theo Hiến pháp quy định. Khi giới thiệu ứng cử đại biểu nữ sau hiệp thương lần 3 phải đảm bảo tỷ lệ 50% và thành phần hội đồng bầu cử phải có đại diện nữ… Đối với quy định về đại biểu là đồng bào DTTS, đại biểu Đỗ Mạnh Hùng đồng tình với đại biểu Danh Út nhưng cần có lộ trình để quy định mỗi DTTS phải có một đại biểu QH, đại biểu HĐND.
Về tiêu chuẩn của ứng cử viên đại biểu QH, HĐND và đại biểu QH chuyên trách, đại biểu Đỗ Văn Đương (TP Hồ Chí Minh) cho rằng, đại biểu QH không nên đặt nặng tiêu chuẩn học vấn cao, những phải có trí tuệ đại diện cho ý chí, bản lĩnh, tình cảm của nhân dân, biết vượt qua lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm, đại diện toàn thể nhân dân quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước. Vì vậy, vai trò của đại biểu rất quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống nhân dân.
Đối với đại biểu chuyên trách và kiêm nhiệm cũng cần có sự rạch ròi, vì đại biểu chuyên trách là chuyên tâm làm chính sách pháp luật và đảm bảo chính sách pháp luật đi vào cuộc sống, mặt khác biết đưa ý chí của QH thành văn bản pháp luật. Đại biểu chuyên trách cần quy định rõ trong Luật là chuyên viên cao cấp, có thực tiễn trong lĩnh vực mình phụ trách 15 năm mới đủ thực tiễn, kinh nghiệm hiến kế xây dựng văn bản pháp luật hợp lòng dân, xây dựng đất nước ngày một phát triển.
 |
| Đại biểu Đỗ Văn Đương nêu ý kiến, đại biểu QH phải có trí tuệ, bản lĩnh, đại diện toàn thể nhân dân quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước. Ảnh: Viết Hà |
Theo đại biểu Lê Thị Công (Bà Rịa – Vũng Tàu), ở Việt Nam tỷ lệ nam giới hút thuốc lá chiếm 47,7%, có hơn 40 nghìn ca tử vong/năm do liên quan đến thuốc lá. Đại biểu cho rằng, nếu không có biện pháp hạn chế người hút thuốc lá, đến năm 2030, người hút thuốc lá ở Việt Nam tăng lên 70 nghìn người. Mặc dù mỗi năm ngành thuốc lá đóng góp lớn cho ngân sách nhưng không đủ cho các chi phí khắc phục những tác hại thuốc lá gây ra. Mỗi năm, người Viêt Nam chi ra 22 nghìn tỷ đồng cho việc mua thuốc lá và 23 nghìn tỷ đồng để chữa những bệnh liên quan đến thuốc lá do thuế thấp, việc ngăn chăn thuốc lá thẩm lậu qua biên giới không hiệu quả, ý thức của người dân trong việc nhận thức tác hại của nó chưa cao.
Để đạt mục tiêu quốc gia giảm 1% người hút thuốc lá mỗi năm, cần tăng thuế mạnh hơn, hạn chế thanh niên, thiếu niên tiếp cận với thuốc lá. Đại biểu đề nghị từ 1-1-2015, tăng thuế thuốc lá từ 65% lên 105% và từ 2020 tăng lên 155%. Bên cạnh đó, có biện pháp phòng chống buôn lâu, gian lận thương mại đối với mặt hàng này.
Việt Nam là nước tiêu thụ rượu, bia thứ 3 châu Á, sau Trung Quốc và Nhật Bản. Năm 2013 người dân tiêu thụ 3 tỷ lít rượu, bia, năm 2015 có khả năng tăng lên 4,5 tỷ lít, trong đó thu nhập của Việt Nam chỉ đứng thứ 8/10 nước thuộc Đông Nam Á, nhưng lại chi 3 tỷ USD/ năm cho rượu, bia. Việc lạm dụng rượu bia đã gây ra nhiều hệ lụy, chiếm 60% tai nạn giao thông và 68% vụ bạo lực gia đình....
Để hạn chế người dân sử dụng rượu bia, đại biểu thống nhất với Chính phủ áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt với 2 mặt hàng này và có biện pháp xử lý nghiêm những người sử dụng rượu, bia gây tác hại cho xã hội. Ngoài ra, game online đang gây hại cho một bộ phận thanh, thiếu niên dẫn đến vi phạm pháp luật. Những người chơi game trong độ tuổi đi học chiếm 91%, 25% nghiện game nặng, trong khi quản lý của ngành chức năng về lĩnh vực này còn lỏng lẻo đã dẫn đến người nghiện game tăng, gây nên nhiều tệ nạn xã hội. Do đó, cần đưa game online vào diện thuế tiêu thụ đặc biệt và có biện pháp hạn chế thẩm lậu các trò chơi game online từ bên ngoài vào.
