Kéo lưới giữa cánh cung

Xã Phước Tỉnh, huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đang vào cao điểm mùa biển, những đôi tàu cá làm nghề giã cào xuôi ngược trên biển, cứ 2 tháng mới quay vào bờ một lần. Anh Hải, một ngư dân địa phương cho biết: "Nhìn chung là cường độ đánh bắt cao, ra biển phải làm liên tục thì mới đủ tiền phí tổn và sau đó dư ra tiền cho chủ tàu và anh em bạn".

Tàu cá ở Phước Tỉnh thường dài từ 20 đến 25 mét. Trên mỗi tàu cá hành nghề giã cào đều trang bị một giàn cẩu để kéo miệng lưới giã. Lưới trôi chìm dưới đáy biển, miệng lưới quét sát đáy biển và được 2 tàu đi song song kéo căng như hình cánh cung. Lúc tàu kéo lưới, toàn bộ hệ thống dây buộc chằng chéo trên tàu đều căng ra hết cỡ. Những chiếc móc neo, chốt hãm kêu răng rắc dưới sức nặng, con tàu rung lên bần bật.

Vào thời điểm đó, hàng chục ngư dân đi lại bình thường dưới giàn cẩu để thao tác. Đối với những ngư dân mới vào nghề, khi đứng dưới những cánh cung căng như dây đàn trên tàu giã cào thì có cảm giác lo âu. Vì nhiều vụ tai nạn xảy ra do mớ bùng nhùng kia như cánh cung buông dây.

Ngư dân Nguyễn Châu Muôn, quê ở tỉnh Quảng Ngãi, đưa cả gia đình vào Phước Tỉnh thuê nhà ở để đi bạn chài trên tàu. Anh Muôn kể lại câu chuyện mà các ngư dân thường bị nạn khi đi trên những con tàu cũ kỹ. Đó là có lúc tàu đang kéo lưới bị bung sợi dây kéo, có lúc rớt móc vào người, có khi bị mắc vào tời... Từng là nạn nhân trong một vụ tai nạn lao động trên biển, anh Muôn lê từng bước chân mệt nhọc trong căn nhà nhỏ, thân hình gầy còm sau bao ngày trị bệnh. "Trong chuyến biển cách đây chưa lâu, em đi trên tàu thì bị dây đánh quật người xuống sàn, rồi văng xuống biển. Rất may là em bám được vào thành tàu nên được anh em kéo lên" - anh Muôn kể lại.

Anh Muôn cho rằng, mình còn khá may mắn là giữ được sự sống và không mất xác ngoài biển như nhiều bạn chài khác. Anh bám chặt vào be thuyền lúc bị hất ngã. Bạn chài kéo anh lên tàu và la to "chân gần đứt ra luôn rồi". Lúc đó anh hốt hoảng nhìn xuống phần dưới thân thể đang bị tê bại và mất cảm giác. Sau vụ tai nạn, từ một thanh niên lực lưỡng, anh trở thành người tàn phế. Chi phí điều trị từ đó đến nay hết hơn 200 triệu đồng, khiến gia đình của anh lụn bại vì nợ nần.

Bỏ thân nơi biển cả

Trong số các vụ tai nạn trên tàu cá của ngư dân Phước Tỉnh, nhiều nhất vẫn là rơi xuống biển bị sóng cuốn mất tích. Năm 2015 xảy ra rất nhiều vụ ngư dân bị nạn trên biển, làm chết 25 người, trong đó có đến 13 người rơi xuống biển mất tích. Có trường hợp ngư dân đi ra sau tàu rồi sơ ý rơi xuống biển không tìm thấy xác. Nhưng cũng có nhiều trường hợp tàu cá đang hành nghề trên biển giữa ban ngày trong điều kiện thời tiết xấu, có ngư dân hét lên khi hụt chân rơi xuống biển. Tất cả ngư dân trên tàu xúm vào kéo, nhưng ngư dân xấu số này trượt tay và chỉ sau vài phút đã biến mất giữa biển sóng.

Còn nhớ, ngày 29-10-2015, các ngư dân đi bạn trên tàu cá của ông Võ Cam (BV4834TS và BV0251TS) trở nên nhốn nháo "vì rổ mực thì còn, mà ngư dân Đông đi đâu mất?”. Trên 2 tàu này có 25 ngư dân đi bạn. Buổi sáng, các ngư dân trên tàu dọn dẹp cá mực, còn ngư dân Đông cầm rổ mực đi ra phía sau để phơi, nhưng sau đó… mất tích. Ngư dân Nguyễn Trung từ hầm lái chui lên nhìn thấy rổ mực và có cảm giác điều gì đó bất thường nên chạy ra phía trước kiểm đếm và la to "còn thằng Đông nữa đâu!?". Tàu cá có ngư dân bị nạn vội vã thông báo có người rơi xuống nước ở tọa độ 9 độ vĩ Bắc - 108 độ kinh Đông. Hai tàu vội vã kéo miệng giã cào lên rồi quần đảo trên biển tìm kiếm, nhưng bóng dáng anh Đông vẫn mất tăm. Từ hôm đó đến ngày 24-11, các ngư dân tiếp tục vừa làm, vừa quan sát tìm kiếm nhưng không thấy xác anh Đông ở đâu nên đành cho tàu quay về bờ.

Có rất nhiều vụ việc thương tâm và tàu cá phải thả luôn giã cào xuống biển, thay vì cào cá thì tìm cách cào để kiếm xác nạn nhân đưa về bờ. Ngày 3-10-2015, tàu BV0922TS, do ngư dân Phạm Minh Tuấn làm Thuyền trưởng, cập vào tàu hậu cần để bán hải sản tại tọa độ 6 độ 46 phút vĩ Bắc - 106 độ 26 phút kinh Đông. Thuyền trưởng Tuấn ngồi giữ lái và quan sát 8 ngư dân vận chuyển cá. Khi đi sang tàu vận tải và quay về, anh Tuấn kiểm đếm và phát hiện thuyền viên Phạm Minh Thừa, sinh năm 1988, quê ở Sóc Trăng mất tích nên hô hoán "chết rồi, thằng Thừa đi đâu!?". Trong lúc tuyệt vọng và hoang mang, các ngư dân ném lưới giã xuống biển trông mong vớt được xác đồng nghiệp đưa về. Nhưng rồi cũng như bao vụ tai nạn khác, các thuyền viên đều về tay không với lời nói sụt sùi đau đớn "nó trôi mất tăm rồi!".

Và đó cũng chỉ là một vài trong rất nhiều nguyên nhân khiến ngư dân đi biển ở Phước Tỉnh bị nạn. Trong đó, có những trường hợp chết ngay trên thuyền mà bạn chài chỉ còn cách đứng nhìn và bất lực. Vụ việc xảy ra gần đây nhất là vào ngày 30-3-2016, ngư dân Nguyễn Thà, sinh năm 1973, quê ở tỉnh Quảng Ngãi, đi trên tàu cá của ông Nguyễn Bàu ở Phước Tỉnh. Các ngư dân kể lại, một ngư dân quê ở miền Tây xuống hầm cá thì bị ngợp và giãy giụa. Anh Thà dũng cảm lao ngay xuống cứu bạn. Khi các ngư dân kéo được người bị nạn lên trong tình trạng liệt nửa người, thì anh Thà đã ngất lịm và chết luôn dưới hầm cá. Chị Võ Thị Thúy Trang, vợ ngư dân Nguyễn Thà nói trong nước mắt: "Cứ hai tháng là anh đi biển về một lần. Anh làm biển giỏi lắm, nhưng cứu người bị nạn xong rồi không may bỏ mạng, để lại mẹ con em".

Hà Anh