Sự có mặt của Hoàng tử Anh Uy-li-am (bên trái) ở quần đảo Phoóc-len đã gây ra làn sóng phản đối trong dân chúng Ác-hen-ti-na.    Ảnh: AFP

Trong tuyên bố được đưa ra ngay sau cuộc gặp với Ngoại trưởng Ác-hen-ti-na Ếch-to Tham-mơ-men, tại trụ sở LHQ ngày 11-2, Tổng Thư ký LHQ đã tỏ rõ sự quan tâm tới những động thái và cuộc “khẩu chiến” trong thời gian gần đây giữa Luân Đôn và Bu-ê-nốt Ai-rét liên quan đến vụ tranh chấp quần đảo Man-vi-nát/Phoóc-len, đồng thời bày tỏ hy vọng Chính phủ hai nước sẽ tránh một sự leo thang căng thẳng trong vụ việc này và giải quyết những bất đồng một cách hòa bình, thông qua đối thoại. Ông Ban Ki Mun tái khẳng định ông sẵn sàng giúp đỡ hòa giải để giải quyết cuộc tranh chấp nếu hai nước đề nghị.

Trước đó, Ngoại trưởng Ác-hen-ti-na Tham-mơ-men tuyên bố với báo giới tại LHQ rằng, ông tới LHQ để tố giác Anh “quân sự hóa” quần đảo tranh chấp Man-vi-nát. Người đứng đầu Bộ Ngoại giao Ác-hen-ti-na khẳng định nước này có thông tin Anh đã điều một tàu ngầm trang bị vũ khí hạt nhân tới vùng biển Nam Đại Tây Dương, gần quần đảo tranh chấp Man-vi-nát giữa hai nước, như một phần trong hoạt động triển khai quân sự của Luân Đôn tại quần đảo này. Ông Tham-mơ-men cáo buộc với việc triển khai lần này, Anh đã “tăng gấp 4 lần sức mạnh hải quân ở vùng biển Nam Đại Tây Dương” và sẽ tiếp tục cho đến khi trở thành cường quốc quân sự lớn nhất trong khu vực.

Ngoại trưởng Tham-mơ-men cũng cho biết, Ác-hen-ti-na thông qua các kênh ngoại giao đã yêu cầu Anh nói rõ liệu nước này đã đưa vũ khí hạt nhân tới khu vực Nam Đại Tây Dương hay chưa. Ông cho biết thêm Bu-ê-nốt Ai-rét chấp nhận đề xuất của Tổng Thư ký LHQ Ban Ki Mun làm trung gian hòa giải với Anh trong vụ này. Đáp lại, Đại sứ Anh tại LHQ Mác Lai-ôn Gran tuyên bố phía Anh không bình luận về hoạt động bố trí các tàu ngầm, vũ khí hạt nhân. Nhà ngoại giao này cũng cảnh báo Ác-hen-ti-na rằng, Anh sẽ bảo vệ quần đảo Phoóc-len tới cùng trong trường hợp nổ ra một cuộc đụng độ mới xung quanh quần đảo tranh chấp này.

Ác-hen-ti-na và Anh lâu nay cùng tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo Man-vi-nát/Phoóc-len, cách bờ biển Ác-hen-ti-na khoảng 460km. Vụ tranh cãi này đã dẫn tới cuộc chiến năm 1982, vốn đã kết thúc với việc Bu-ê-nốt Ai-rét không thể chiếm đóng được Man-vi-nát, song nước này cũng từ chối công nhận quyền cai trị của Anh đối với khu vực lãnh thổ này.

Bất đồng bùng phát trong những ngày gần đây khi Anh tuyên bố triển khai một trong những tàu khu trục uy lực nhất của Hải quân Hoàng gia mang tên Dauntless tới Nam Đại Tây Dương để thay thế cho một chiến hạm khác đang làm nhiệm vụ tại đây. Chưa hết, sự có mặt của Hoàng tử Anh Uy-li-am ở Phoóc-len tại thời điểm này, với vai trò là phi công của Không quân Hoàng gia Anh được cho là hành động khiêu khích đối với Ác-hen-ti-na ngay trước thời điểm kỷ niệm 30 năm Ngày Ác-hen-ti-na thất bại trong trận chiến giành lại quần đảo này.

Giới phân tích cho rằng, sở dĩ tranh chấp chủ quyền giữa Anh và Ác-hen-ti-na nổ ra đúng vào thời điểm này, bởi lẽ vị trí chiến lược của quần đảo Phoóc-len rất gần với khu vực phía Nam của Nam Mỹ và Nam Cực. Nó là bàn đạp cho bất kỳ lực lượng nào muốn tiến hành các nhiệm vụ quân sự và dân sự ở Nam Cực. Với nước Anh, vị trí này rất quan trọng trong việc tăng cường kiểm soát ở khu vực Nam Mỹ.

Bên cạnh lợi thế về địa lý, Man-vi-nát/Phoóc-len còn có tầm quan trọng về giao thông và kinh tế. Với tổng diện tích khai thác dầu khí lên tới 400.000km2, theo tính toán, trữ lượng của khu vực lên tới 60 triệu thùng (tương đương 9,5 tỷ m3). Nếu chiếm giữ được quần đảo này, Anh sẽ tìm ra lời giải cho bài toán thiếu năng lượng trong trường hợp cuộc chiến giữa I-ran với phương Tây xảy ra... Điều đó giải thích vì sao, quần đảo Man-vi-nát/Phoóc-len luôn là “điểm nóng” trong mối quan hệ Anh - Ác-hen-ti-na trong suốt 30 năm qua và khó có thể giải quyết bất đồng trong một sớm một chiều.