Đại biểu Âu Thị Mai (Tuyên Quang) cho rằng: Việt Nam có 53 DTTS, mỗi dân tộc có bản sắc văn hóa riêng. Nhưng thời gian gần đây, văn hóa truyền thống của đồng bào đang đứng trước nguy cơ mai một nghiêm trọng, bởi quá trình đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng, làn sóng văn hóa ngoại lai xâm nhập làm không gian văn hóa truyền thống các DTTS biến đổi theo. Đáng lo ngại hơn là thế hệ trẻ ít sử dụng tiếng DTTS, không tha thiết với sinh hoạt văn hóa dân gian, coi nhẹ trang phục truyền thống.

Từ thực trạng trên, các địa phương đều nhận thấy, việc bảo tồn văn hóa các DTTS là cấp bách. Song, từ năm 2016, Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa không được triển khai, trong khi các tỉnh có đông đồng bào DTTS là những tỉnh có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, không có kinh phí cho công tác bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống.

Trước chất vấn của đại biểu Âu Thị Mai, Bộ trưởng Nguyễn Ngọc Thiện giải trình, hiện nay, Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa không còn được triển khai, nên Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch không đủ nguồn lực để phân bổ cho các địa phương. Nguồn lực cung cấp cho phát triển văn hóa do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phân bổ tùy theo các tiêu chí. Do đó, đề nghị các địa phương hết sức quan tâm ưu tiên đầu tư cho lĩnh vực văn hóa, đặc biệt là vấn đề bảo tồn và phát triển văn hóa vật thể và phi vật thể, văn hóa truyền thống các DTTS.

Chưa đồng ý với trả lời của Bộ trưởng Nguyễn Ngọc Thiện trước câu hỏi của đại biểu Âu Thị Mai, đại biểu Hồ Thị Minh (Quảng Trị) tiếp tục chất vấn, nhấn mạnh đến sự quản lý, bảo tồn văn hóa DTTS chưa được quan tâm đúng mức, thiếu khoa học và nguyên nhân của việc này không phải là do không có kinh phí để bảo tồn. Đại biểu Hồ Thị Minh cũng đặt câu hỏi với Bộ trưởng Nguyễn Ngọc Thiện về biện pháp bảo tồn văn hóa DTTS.

Trước chất vấn của đại biểu Hồ Thị Minh, Bộ trưởng Nguyễn Ngọc Thiện cho biết, công tác quản lý, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các DTTS là nhiệm vụ cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược được thực hiện thường xuyên và lâu dài. Trong đó, định kỳ tổ chức các ngày hội văn hóa vùng Tây Bắc, Đông Bắc, miền Trung, Tây Nguyên, giao lưu văn hóa tuyến biên giới Việt Nam - Lào, Việt Nam - Campuchia. Liên hoan nghệ thuật truyền thống từng dân tộc như Mông, Thái, Chăm, Khmer, Hoa... được tổ chức với quy mô toàn quốc.

Mặt khác, ngành văn hóa đã điều tra, sưu tầm, thống kê, phục dựng các lễ hội truyền thống đặc sắc có nguy cơ mai một. Đến nay, đã phục dựng và bảo tồn hơn 70 lễ hội của đồng bào DTTS Ba Na, Chứt, Khơ Mú, Giáy, Bố Y, Pà Thẻn, Si La... Ngoài ra, 25 bản, làng, buôn của 19 dân tộc như S'tiêng, Chăm, Ba Na, Ê Đê, Mường, Thái... đã được hỗ trợ đầu tư bảo tồn.

Trong công tác sưu tập, bảo tồn các loại hình nghệ thuật truyền thống, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã hỗ trợ hướng dẫn các địa phương mở các lớp dạy văn hóa truyền thống phi vật thể cho các DTTS có số dân rất ít người như Bố Y, Pu Péo, Ơ Đu, Bru, Rơ Măm, Si La, Chứt... Các lớp này do các nghệ nhân nắm giữ kho tàng văn hóa phi vật thể trực tiếp tham gia truyền dạy. Ngoài ra, triển khai thực hiện dự án bảo tồn trang phục truyền thống, tiếng nói, chữ viết, sưu tầm di sản văn hóa truyền thống của các DTTS, định kỳ gặp mặt già làng, trưởng bản và những người có uy tín.

Để làm rõ hơn về các biện pháp bảo tồn văn hóa của đồng bào các DTTS, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến trả lời làm rõ thêm: Việc bảo tồn, giữ gìn tiếng nói, chữ viết, điệu múa, dân ca... của đồng bào các DTTS trước hết thuộc trách nhiệm tự thân của mỗi dân tộc, sau đó mới là sự hỗ trợ của Nhà nước, cộng đồng xã hội. Bộ trưởng Đỗ Văn Chiến khẳng định, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của DTTS đã được Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị quan tâm, đến nay đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận.

Về tình trạng có sự giao thoa giữa các dân tộc theo như phản ánh của các đại biểu, Bộ trưởng Đỗ Văn Chiến cho rằng, việc giao thoa giữa các dân tộc để học tập các điểm tiến bộ là việc làm cần thiết. Việc bảo tồn văn hóa truyền thống của mỗi dân tộc phải nằm trong sự đa dạng, sự thống nhất của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. 

Viết Hà