Đồng thời, Bộ Tư lệnh BĐBP đã tập trung chỉ đạo các đơn vị trong toàn lực lượng tiến hành các biện pháp nghiệp vụ theo quy định của pháp luật để phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả các hành vi mua bán người.

Nước ta có đường biên giới dài, địa hình phức tạp, đời sống của đồng bào các dân tộc khu vực biên giới còn nhiều khó khăn, nhận thức, hiểu biết về xã hội và pháp luật của đồng bào còn hạn chế, thiếu cảnh giác nên dễ trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người (TPMBN). Trong khi đó, phương thức, thủ đoạn của TPMBN ngày càng tinh vi, có sự câu kết chặt chẽ giữa các đối tượng trong và ngoài biên giới.

Chúng triệt để lợi dụng sự phát triển của công nghệ thông tin để lừa gạt nạn nhân thông qua các trang mạng xã hội, sử dụng tên giả, hình ảnh là cán bộ, chiến sĩ quân đội, công an để tạo lòng tin với nạn nhân; lập địa chỉ giả để dụ dỗ, giả vờ yêu đương, rủ các nạn nhân đi chơi, mua sắm tại các chợ giáp biên để lừa bán ra nước ngoài. Hoặc thông qua các hình thức môi giới hôn nhân, giới thiệu lao động ở nước ngoài cho nhận con nuôi để lừa gạt, đưa nạn nhân xuất cảnh trái phép ra nước ngoài bán.

Thời gian gần đây nổi lên hoạt động tìm phụ nữ có thai ngoài ý muốn, tổ chức xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc sinh đẻ, sau đó, bán trẻ sơ sinh hoặc tổ chức hoạt động mang thai hộ bất hợp pháp; tuyển mộ người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, hứa giới thiệu việc làm lương cao, sau đó bán cho các chủ tàu khai thác hải sản trên biển nhằm bóc lột sức lao động. Nạn nhân bị mua bán sinh sống chủ yếu ở các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, bao gồm nam giới, nữ giới trong độ tuổi lao động, người dưới 16 tuổi và khoảng 75% trong số các nạn nhân bị bán sang Trung Quốc.

Hầu hết các nạn nhân khi biết bị lừa bán, khó có điều kiện trình báo cơ quan chức năng do không thông thạo địa hình, không biết tên tuổi thật của người lừa bán, hoặc trình báo được thì cũng không rõ ràng khiến cho việc xác minh, truy bắt đối tượng phạm tội của các cơ quan chức năng gặp rất nhiều khó khăn. Thậm chí, nhiều trường hợp, nạn nhân sau khi bị bán ra nước ngoài, khi có cơ hội báo tin nhưng lại cung cấp thông tin không đầy đủ, thiếu chính xác nên rất khó khăn trong việc giải cứu.

Do vậy, để thực hiện hiệu quả Luật Phòng, chống mua bán người, Bộ Tư lệnh BĐBP đã chủ trì phối hợp với các cơ quan chức năng tham mưu cho Bộ Quốc phòng ban hành các văn bản về phòng chống mua bán người như: Thông tư số 78/2013/TT-BQP ngày 25-6-2013 quy định các biện pháp của BĐBP, Cảnh sát Biển trong phòng chống mua bán người; Quyết định 767/QĐ-BQP ngày 2-3-2016 về việc triển khai Kế hoạch thực hiện Chương trình phòng chống mua bán người giai đoạn 2016-2020 trong Quân đội; Quyết định số 644/QĐ-BQP ngày 5-3-2018 phê duyệt, chỉ đạo BĐBP triển khai thực hiện Tiểu đề án 2 “Đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán người khu vực biên giới, biển và hải đảo” và kế hoạch phối hợp thực hiện các đề án thuộc Chương trình Phòng chống mua bán người của Chính phủ giai đoạn 2016-2020.

Đồng thời, tham mưu, đề xuất Bộ Tổng tham mưu QĐND Việt Nam ban hành Quyết định số 1670/QĐ-TM ngày 31-10-2017 về việc thành lập Phòng Phòng chống mua bán người thuộc Cục Phòng chống ma túy và tội phạm BĐBP và phân công nhiệm vụ phòng chống mua bán người cho các đơn vị BĐBP. Bên cạnh đó, hằng năm, căn cứ vào chỉ đạo của Bộ Quốc phòng và tình hình hoạt động của TPMBN trên các tuyến biên giới, Bộ Tư lệnh BĐBP xây dựng kế hoạch thực hiện Chương trình phòng chống mua bán người, kế hoạch triển khai các hoạt động hưởng ứng “Ngày toàn dân phòng chống mua bán người 30/7”; mở đợt cao điểm tấn công, trấn áp TPMBN ở khu vực biên giới; tổ chức tập huấn cho cán bộ, chiến sĩ BĐBP nhằm nâng cao năng lực thực thi Luật Phòng chống mua bán người và đưa nội dung của luật vào chương trình giảng dạy của các học viện, nhà trường...

Kết quả, trong 9 năm qua, triển khai thực hiện Luật Phòng, chống mua bán người, Bộ Tư lệnh BĐBP đã chỉ đạo các đơn vị trong toàn lực lượng chủ trì phối hợp với các lực lượng chức năng, chính quyền các cấp ở khu vực biên giới, biển đảo đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức và hành động cho nhân dân ở khu vực biên giới, tập trung vào nhóm có nguy cơ cao bị mua bán, số phụ nữ, trẻ em sinh sống tại vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, các trường học... được gần 10.000 buổi với gần 3 triệu lượt người tham gia. Bên cạnh đó, các đơn vị BĐBP cũng tham mưu và phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng và triển khai các chương trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, tạo việc làm, nâng cao đời sống cho nhân dân để từng bước làm trong sạch địa bàn, hạn chế nguyên nhân, điều kiện nảy sinh tội phạm.

Trong đó, đã có hơn 2.000 ngôi nhà “Mái ấm biên cương” được trao tặng cho các gia đình có hoàn cảnh khó khăn cùng 200 công trình dân sinh cho các xã biên giới, với tổng số tiền trên 200 tỷ đồng. Đặc biệt, Chương trình “Bò giống giúp người nghèo biên giới” do Bộ Tư lệnh BĐBP phối hợp với Tập đoàn Viễn thông Quân đội Viettel trao tặng 24.000 con bò giống (trị giá 360 tỷ đồng) cho 24.000 hộ gia đình nghèo của 11 tỉnh biên giới phía Bắc; Chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương” do Bộ Tư lệnh BĐBP phối hợp với Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam sau 2 năm triển khai đã thực sự trở thành phong trào lớn, có sức lan tỏa mạnh mẽ, huy động được gần 100 tỷ đồng...

Cùng với công tác tuyên truyền, Bộ Tư lệnh BĐBP cũng tập trung chỉ đạo các đơn vị tiến hành các biện pháp nghiệp vụ theo quy định của pháp luật để phát hiện, ngăn chặn các hành vi mua bán người. Chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng quản lý nhân khẩu, hộ khẩu, kịp thời phát hiện những công dân đi khỏi địa bàn có nguy cơ bị lừa gạt, mua bán; quản lý, giáo dục, răn đe các đối tượng có tiền án, tiền sự, đối tượng phạm tội và người có nghi vấn liên quan đến hoạt động phạm tội mua bán người ở khu vực biên giới.

Bên cạnh đó, các đơn vị BĐBP trên các tuyến biên giới cũng tăng cường các hoạt động tuần tra, kiểm soát, quản lý chặt chẽ biên giới, cửa khẩu, vùng biển; mở hồ sơ điều tra cơ bản các địa bàn, các tuyến trọng điểm về mua bán người. Đồng thời, chủ trì, phối hợp với lực lượng công an các cấp làm tốt công tác quản lý an ninh trật tự, tạm trú, tạm vắng, tập trung vào số đối tượng ở nội địa ra, vào khu vực biên giới, quản lý các cơ sở dịch vụ kinh doanh nhạy cảm... để chủ động phát hiện, ngăn chặn hoạt động của TPMBN ngay từ nội địa vào khu vực biên giới.

Để công tác phòng, chống mua bán người đạt hiệu quả cao, Bộ Tư lệnh BĐBP cũng chỉ đạo BĐBP các tỉnh, thành phố làm tốt công tác đối ngoại biên phòng và hợp tác quốc tế để phối hợp với lực lượng chức năng của các nước láng giềng, trong trao đổi thông tin, phối hợp, phát hiện, đấu tranh ngăn chặn TPMBN, giải cứu, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán... Kết quả, từ ngày 1-1-2012 đến 30-8-2020, các đơn vị BĐBP đã xây dựng 365 kế hoạch nghiệp vụ, xác lập 144 chuyên án đấu tranh với TPMBN, trong đó, BĐBP trực tiếp xác lập 141 chuyên án đấu tranh với hoạt động của TPMBN; phối hợp với lực lượng công an đấu tranh 3 chuyên án. Bắt giữ và khởi tố 168 vụ/264 đối tượng phạm tội mua bán người, giải cứu 721 nạn nhân trong các chuyên án, vụ án chuyển giao cho cơ quan điều tra có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật; tiếp nhận 564 nạn nhân do Trung Quốc trao trả và tiếp nhận 242 nạn nhân tự trở về.

Điển hình, như ngày 30-3-2019, BĐBP Lào Cai đã đấu tranh thành công Chuyên án 455T, bắt 1 đối tượng, giải cứu 2 nạn nhân bị lừa bán sang Trung Quốc; ngày 4-12-2019, BĐBP Bà Rịa -Vũng Tàu đấu tranh thành công Chuyên án 272N, bắt 3 đối tượng về tội mua bán người dưới 16 tuổi, hỗ trợ và bảo vệ 1 nạn nhân bị cưỡng bức, bóc lột lao động trên biển. Và gần đây nhất, thực hiện Chuyên án A820, ngày 18-8-2020, Cục Phòng chống ma túy và tội phạm BĐBP phối hợp với BĐBP Lạng Sơn phá án, bắt 2 đối tượng, giải cứu 8 nạn nhân và 1 trẻ sơ sinh; trong đó, 4 phụ nữ có thai bị các đối tượng lừa gạt xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc sinh đẻ để bán trẻ sơ sinh...

Những kết quả trong 9 năm thực hiện Luật Phòng, chống mua bán người của BĐBP đã góp phần đáng kể vào việc ngăn chặn tội phạm mua bán người, giữ vững an ninh trật tự khu vực biên giới.

Hương Mai