Cựu Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri Clin-tơn. Ảnh: Reuters

Bê bối "thư riêng"

Ngày 4/3, một Ủy ban thuộc Hạ viện Mỹ do phe Cộng hòa kiểm soát đã gửi trát hầu tòa đến cựu Ngoại trưởng Hi-la-ri Clin-tơn, trong đó yêu cầu nữ chính khách này phải cung cấp tất cả các thư điện tử (e-mail) cá nhân trong thời gian đương nhiệm (2009 - 2013). Trao đổi với báo giới, Giám đốc truyền thông của ủy ban trên, ông Gia-man Oa-rê, cho biết trong vòng hai tuần, bà Hi-la-ri sẽ phải giao nộp mọi thông tin trong hòm thư điện tử liên quan đến vụ việc tại Li-bi khi bà đang giữ chức Ngoại trưởng vào thời điểm đó. Ủy ban này cũng gửi thư yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh Internet phải bảo mật mọi tài liệu liên quan đến cuộc điều tra.

Động thái trên diễn ra sau khi hàng loạt tờ báo Mỹ đăng tải thông tin bà Hi-la-ri đã dùng tài khoản cá nhân để xử lý việc công trong suốt 4 năm làm Ngoại trưởng, thay vì dùng tài khoản e-mail chính thức do chính phủ cấp. Theo tờ Thời báo Niu Y-oóc, nữ chính khách này có thể đã vi phạm Luật Dự trữ liên bang vì hành động trên. Tờ báo còn cho biết, trợ lý của bà Hi-la-ri không hề có các biện pháp bảo mật email của bà trong hệ thống máy chủ của Bộ Ngoại giao Mỹ, một yêu cầu bắt buộc trong Luật Dự trữ liên bang.

Trước thông tin trên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ma-ri Háp cho biết không hề có điều khoản cấm sử dụng tài khoản e-mail cá nhân để xử lý các công việc chính phủ, miễn là mọi thông tin đều được bảo mật.

Một tuần sau vụ kiện trên, ngày 10-3, cựu Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri Clin-tơn tuyên bố việc dùng e-mail cá nhân để giải quyết việc công là "hợp pháp" không vi phạm các quy định về an ninh. Trong tuyên bố của mình, cựu ngoại trưởng lý giải việc dùng e-mail cá nhân để xử lý việc công là vì "sự thuận tiện" của công việc. Bà khẳng định không có vấn đề tối mật nào bị tiết lộ trong các e-mail trên, song cũng thừa nhận đây không phải là "sự lựa chọn sáng suốt".

Bà cho biết đã chuyển giao toàn bộ các nội dung liên lạc công việc trên cho Bộ Ngoại giao. Bà Hi-la-ri khẳng định đã thực hiện những động thái "chưa từng có tiền lệ" để tuân thủ điều luật về yêu cầu lưu trữ hồ sơ chính thức và cho biết 21 tháng sau khi rời chức vụ, bà đã chuyển khoảng 55.000 trang giao dịch công việc qua e-mail theo yêu cầu của Bộ Ngoại giao. Cựu ngoại trưởng cũng đồng thời cam kết bà và cộng sự đã không hủy bất cứ e-mail giao dịch công việc nào. Nữ chính khách cho biết thêm, trong số 63.320 e-mail bà đã gửi và nhận trong 4 năm giữ cương vị ngoại trưởng, khoảng 30.000 trong số đó, tức là gần một nửa, là e-mail cá nhân như kế hoạch tổ chức hôn lễ cho con gái và lịch tập yoga của bà...

Cựu ngoại trưởng tuyên bố sẽ không chuyển giao máy chủ cá nhân gia đình Clin-tơn, nơi lưu trữ toàn bộ e-mail của bà, cho chính phủ hay một ủy ban độc lập nào. Địa chỉ e-mail của bà Hi-la-ri được quản lý bởi một máy chủ cá nhân được tạo ra cho chồng bà, cựu Tổng thống Bin Clin-tơn, tại nhà riêng và được Cơ quan Mật vụ Mỹ bảo vệ. Bộ Ngoại giao cho biết tiến trình xem xét và đánh giá các e-mail trên có thể mất vài tháng, tuy nhiên, cơ quan này cam kết sẽ sớm công bố trên một website đợt đầu tiên với 300 e-mail.

Hòn đá tảng trên đường đua

Vụ kiện “e-mail” cá nhân của bà Hi-la-ri ngay lập tức trở thành tâm điểm chú ý của công luận Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh bà đang nổi lên là ứng cử viên tiềm năng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016. Phe Cộng hòa lập tức “chớp cơ hội” gia tăng sức ép đòi bà Hi-la-ri phải để cho các nhà điều tra tiếp cận toàn diện máy chủ cá nhân của gia đình Clin-tơn, với lý do để đảm bảo rằng bà Hi-la-ri đã chuyển giao toàn bộ nội dung trao đổi e-mail cá nhân. Phe Cộng hòa cho rằng việc bà Hi-la-ri sử dụng e-mail cá nhân để giải quyết việc công là nhằm giữ riêng một số e-mail có tính chất nhạy cảm, bất chấp quy định các nội dung trao đổi liên quan đến công việc là một phần của hồ sơ công. “Điều đó khiến bạn nghi ngờ, liệu bà Hi-la-ri có sử dụng e-mail cá nhân để thực hiện cả việc ngoại giao và gây quỹ cùng một thời điểm?”, ông Rên-xơ Phrây-buýt, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa nói.

Trong khi đó, các nhà lập pháp Mỹ và những người trung thành với đảng Dân chủ khẳng định rằng việc bà Hi-la-ri sử dụng tài khoản cá nhân để xử lý việc công không có gì bất bình thường. Họ nêu rõ người tiền nhiệm của bà Hi-la-ri là ông Cô-lin Pao-oen cũng từng dùng tài khoản e-mail cá nhân vào mục đích tương tự. Một đài phát thanh quốc gia cũng cho hay ông Chắc Hây-gơ cũng không dùng tài khoản chính thức được chính phủ cấp trong thời gian làm Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ.

Theo nhận định của giới quan sát, vụ việc được xem là khó khăn đầu tiên trong một loạt thách thức mà bà Hi-la-ri phải đối mặt khi chính thức tham gia tranh cử vào Nhà Trắng trong cuộc bầu cử năm 2016. Theo kết quả thăm dò dư luận do Tạp chí Phố Uôn và hãng tin NBC thực hiện mới đây, bà Hi-la-ri Clin-tơn sẽ tiến vào cuộc chạy đua vào Nhà Trắng với một vị thế mạnh hơn nhiều so với Giép Bu-sơ, cựu Thống đốc bang Phlo-ri-đa. Theo đó, bà Clin-tơn nhận được 44% ý kiến ủng hộ, trong khi ông Giép Bu-sơ nhận được 23% ý kiến ủng hộ.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, từ nay đến thời điểm diễn ra cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ còn khá dài và chắc rằng trên đường đua vào Nhà Trắng sẽ còn rất nhiều vật cản đối với mỗi ứng cử viên tham gia.