Nhận được tin của cơ sở báo, đêm 28-7-1963, một toán gián điệp biệt kích của Tưởng Giới Thạch sẽ xâm nhập vùng biển Hải Ninh, để đi sâu vào vùng Thập Vạn Đại Sơn giáp biên giới, lập căn cứ chống phá cách mạng hai nước Việt - Trung, Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang (CANDVT) đã nhanh chóng cử Cục phó Cục Tham mưu Trịnh Trân xuống Hải Ninh, trực tiếp chỉ đạo "lót ổ" chờ địch đến để đánh bắt, khai thác tài liệu, phục vụ cho công tác đánh địch trước mắt và lâu dài. Đến Hải Ninh, ông nhanh chóng bàn với Ban chỉ huy CANDVT tỉnh triển khai một đại đội theo phương án đã vạch sẵn, ém quân trên bờ biển chờ địch tới. Đúng 12 giờ đêm 28-7-1963, tổ cảnh giới phát hiện 3 chiếc xuồng máy từ khơi xa đang tiến dần vào bờ. Chờ cho địch đổ quân xong, theo phương án mà ông đã vạch, các hướng, các mũi xông ra vây bắt được 14 tên, tiêu diệt 5 tên ngoan cố chống cự. Bọn còn lại vội chạy thục mạng vào khu rừng Tấn Mài, thuộc huyện Hà Cối.

Ngay sau đó, Cục phó Trịnh Trân cho các trinh sát khai thác bọn bị bắt, biết chúng có 26 tên do Thượng tá đặc vụ Trịnh Kỳ Thiệu chỉ huy. Sau khi phân tích lời khai của bọn bị bắt, biết Trịnh Kỳ Thiệu và một số tên cầm đầu đã trốn vào rừng, Cục phó Trịnh Trân cùng với cấp dưới vạch phương án chỉ đạo các mũi, các hướng tiếp tục truy lùng, vây bắt số còn lại. Sau 10 ngày kiên trì lùng sục trong rừng, đến đêm 8-8-1963, các chiến sĩ CANDVT Hải Ninh mới bắt được tên toán trưởng Trịnh Kỳ Thiệu tại Pò Hèn, Móng Cái. Hai ngày sau đó, các chiến sĩ bắt được tên cuối cùng trong số trốn vào rừng ở cống Nam Châu (Hà Cối). Vụ đặc vụ Tưởng Giới Thạch xâm nhập vùng biển Hải Ninh kết thúc. Ta đã bắt sống 18 tên, tiêu diệt 6 tên, bắn bị thương 2 tên, thu 3 xuồng máy và các loại vũ khí, điện đài, phá tan âm mưu lập căn cứ chống phá cách mạng hai nước Việt - Trung.

Ngày 12-7-1964, Tòa án Quân sự Quân khu Tả Ngạn đã mở phiên tòa xét xử công khai toán đặc vụ do Trịnh Kỳ Thiệu chỉ huy. Các tên Trịnh Kỳ Thiệu, Diệp Đình Hưng, Trần Nhuận Đào bị tử hình. Những tên còn lại bị phạt từ 5 năm đến 20 năm tù.

Trung tướng Trịnh Trân cũng đã đôi lần kể cho tôi nghe chuyện ông được Bộ Tư lệnh CANDVT cử vào Nghệ An, trực tiếp chỉ đạo phá vụ "Châu Phà" ở Kỳ Sơn những năm 1963-1964.

Cuối tháng 12-1963, bọn phỉ lén lút xâm nhập vào địa bàn xã Huổi Tụ, cưỡng ép hơn 100 gia đình người Mông di cư sang Huổi Khắc (Lào) để theo "vua Mông". Trước nguy cơ đồng bào Mông bị địch cưỡng ép di cư ồ ạt, Bộ Tư lệnh cử ông Trịnh Trân vào bàn với Tỉnh ủy Nghệ An các phương án nhanh chóng ổn định tình hình nhân dân khu vực biên giới, thành lập Ban chỉ đạo chống "Châu Phà" và tiễu phỉ. Lực lượng tham gia gồm Tiểu khu 78 CANDVT Nghệ An và Đại đội 5, Đoàn Thanh Xuyên CANDVT, phối hợp với dân quân địa phương và Bộ đội Pa-thét (Lào).

Trong thời gian này, bọn phỉ do Tổng Dinh, Xây Xua, Bả Cân chỉ huy được địch từ bên ngoài chỉ đạo, đã ngăn cấm dân vùng Phà Bún không được tiếp xúc với ta. Chúng đã xây dựng căn cứ cố thủ, bắt dân sống tập trung xung quanh căn cứ để làm "hàng rào sống" bảo vệ chúng. Với phương châm đánh địch nhưng phải bảo vệ an toàn cho nhân dân, ông Trịnh Trân chỉ đạo cho lực lượng trinh sát CANDVT bí mật luồn sâu vào căn cứ của địch, đánh từ trong đánh ra, đồng thời trinh sát đến từng nhà dân tuyên truyền cho bà con hiểu âm mưu thâm độc của kẻ thù, để họ vận động chồng, con, em bỏ hàng ngũ phỉ trở về làm ăn lương thiện. Với cách đánh sáng tạo trên, ta diệt được 20 tên, bắn bị thương 5 tên, đốt cháy nhà 8 mái của bọn chỉ huy phỉ, số còn lại ngoan cố chạy vào rừng đến các cụm phỉ khác ở dọc biên giới lẩn trốn.

Tiếp đó, ông Trịnh Trân chỉ đạo các đơn vị Tiểu khu 78 và Đoàn Thanh Xuyên phối hợp với Bộ đội Pa-thét Lào truy quét các cụm phỉ Phù Xa Bớt, Keo Bón và các ổ phản động Thái Mèo lưu vong dọc biên giới, bắt và tiêu diệt gần 200 tên, thu nhiều vũ khí và phương tiện phá hoại của địch. Ngày 4-4-1964, có khoảng 100 tên phỉ do tên Ba Dô chỉ huy, tập kích vào xã Xém Nhơm và Keng Đu. Ngày 23-6, khoảng 60 tên dưới sự chỉ huy của tên Lý Tổng Dinh, Cút Phờ Nên, chia làm 3 mũi định tập kích vào trụ sở ủy ban, trường học, cửa hàng mậu dịch Mường Lóng. Nắm được ý đồ và kế hoạch của địch, ông Trịnh Trân chỉ đạo các đơn vị CANDVT phối hợp với bộ đội địa phương và dân quân "bày sẵn" trận địa phục kích, chờ địch đến bao vây tiêu diệt gọn. Ông Trịnh Trân tiết lộ, trong trận đánh thọc sâu vào nhà 8 mái của địch, ta còn thu được một bản danh sách các cơ sở của phỉ ở 94 bản, thuộc huyện Kỳ Sơn và Tương Dương. Từ ngày 15-7 đến cuối năm 1964, ta tiếp tục phối hợp với Bộ đội Pa-thét Lào mở nhiều đợt truy quét các căn cứ phỉ của Vàng Pao ở Mường Mộc, Mường Mô, Sầm Chè, Mường Ngát... dẹp yên vụ bạo loạn.

Ngày 21-3-1975, bộ đội ta mở chiến dịch giải phóng Huế và Đà Nẵng. Ông Trịnh Trân được Bộ Tư lệnh cử vào chiến trường B2, vượt Trường Sơn đến Tây Ninh, trước khi chiến dịch Hồ Chí Minh mở màn. Nhiệm vụ của ông là giúp Ban Chỉ huy An ninh vũ trang miền Nam các mặt công tác xây dựng, chiến đấu, bảo vệ; đồng thời nghiên cứu, khảo sát tình hình biên giới, bờ biển, vùng mới giải phóng, đề xuất với cấp ủy, chính quyền địa phương phương án tổ chức hệ thống đồn, trạm biên phòng. Với kinh nghiệm chỉ đạo công tác bảo vệ mục tiêu nội địa, cửa khẩu ở miền Bắc, ông trực tiếp hướng dẫn kế hoạch tiếp quản sân bay Tân Sơn Nhất, cảng Sài Gòn, Tổng nha Cảnh sát ngụy, ngân hàng, cảng xăng dầu Nhà Bè. Chỉ mấy ngày sau giải phóng, hệ thống cảng Sài Gòn từ bến Nhà Rồng, Khánh Hội, Tân Thuận, Bến Nghé đến Nhà Bè đã hoạt động trở lại. Các tàu của Liên Xô, Trung Quốc và các nước Xã hội chủ nghĩa tấp nập vào ra. Sân bay Tân Sơn Nhất cũng nhanh chóng ổn định, đón các đoàn lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và bạn bè quốc tế vào Sài Gòn an toàn tuyệt đối.

Nhiều cán bộ cấp dưới của ông kể lại, là người rất coi trọng công tác tình báo biên phòng, do thấy rõ tầm quan trọng của nó trong công tác bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, ông thường xuyên chỉ đạo Cục Trinh sát xây dựng kế hoạch củng cố mạng lưới, mở rộng khả năng hoạt động, nhằm thu thập nhiều tin tức có giá trị để đánh địch trước mắt và lâu dài. Thực hiện sự chỉ đạo của ông, công tác tình báo đã có nhiều đổi mới, đến cuối năm 1993, đã có 17 đơn vị triển khai phương thức bí mật, 7 đơn vị kết hợp cả hai phương thức hoạt động là công khai hợp pháp và bí mật.

Đại tá Trần Văn Trí, nguyên Chỉ huy trưởng BĐBP Nghệ An kể: Trong công tác bảo vệ an ninh biên giới, ông là người có tầm nhìn chiến lược. Ngày 7-8-1995, khi nhận được báo cáo của BĐBP Nghệ An, có 2 tên phỉ bị ta bắt từ căn cứ ngoài biên giới, mang theo 50 triệu đồng tiền Việt Nam giao cho Thào Bá Chía và Lý Cha Thào, ở Thẩm Bình (Việt Nam), nhờ mua vũ khí tiếp tế cho phỉ Lào, lập tức, ông chỉ đạo BĐBP Nghệ An nhanh chóng điều tra, xác minh và báo cáo ngay. Sau khi điều tra, thấy cần phải đi sâu nắm chắc âm mưu, thủ đoạn hoạt động của các cụm phỉ và các cơ sở của chúng cài cắm trên đất ta, ông chỉ đạo Bộ Chỉ huy BĐBP Nghệ An xác lập Chuyên án mang bí số V548, do Đại tá Trần Văn Trí làm Trưởng ban Chuyên án. Lực lượng tham gia trực tiếp đánh án gồm 15 cán bộ trinh sát; lực lượng phối hợp gồm 37 cán bộ, chiến sĩ thường xuyên tuần tra, kiểm soát biên phòng. Sau hai năm kiên trì đấu tranh, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tư lệnh Trịnh Trân, lực lượng đánh án đã thực hiện nhiều kế hoạch trinh sát, vận dụng nhiều chiến thuật, cách đánh như: Vận động tấn công chính trị, tác động ra đầu thú, câu nhử, mật phục, kéo địch ra để bắt... Địa bàn đấu tranh Chuyên án V548 rất phức tạp, rừng rậm, nhiều khe suối, thời tiết khắc nghiệt, song với tinh thần kiên quyết tấn công tội phạm, kết quả đã làm rõ được 3 cụm phỉ ở ngoại biên, phát hiện 11 đối tượng trên biên giới ta nằm trong đường dây cung cấp lương thực, vũ khí cho vùng phỉ, thu 47 súng các loại và nhiều hàng hóa mà đối tượng chuẩn bị đưa sang vùng phỉ. Thực hiện kế hoạch câu nhử lực lượng phỉ vào địa bàn để đón bắt, nhưng chúng chống trả quyết liệt, buộc lực lượng ta phải nổ súng tiêu diệt 2 tên phỉ ngoan cố, bắn bị thương 1 tên; BĐBP và dân quân an toàn tuyệt đối.

Chuyên án V548 kết thúc thắng lợi, với tầm nhìn chiến lược, Trung tướng Trịnh Trân đã chỉ đạo xử lý: Lấy mục đích thu hồi vũ khí là chính, chỉ trừ trường hợp đặc biệt nghiêm trọng có tổ chức và đủ yếu tố truy cứu trách nhiệm hình sự, ta mới bắt và xử lý theo pháp luật. Hoạt động của các đối tượng trong Chuyên án V548 rất phức tạp, song xét về động cơ, mục đích thì phần lớn là do nhu cầu kinh tế thôi thúc và sự ràng buộc về dân tộc, thân tộc, anh em dòng họ. Vì vậy, Trung tướng Trịnh Trân chỉ đạo phải giáo dục, cảm hóa, tấn công chính trị, đưa đối tượng về cộng đồng dân cư giáo dục. Việc làm này được Tỉnh ủy Nghệ An rất khâm phục.

55 năm gắn bó với biên cương (1945-1999), từ một người lính đi tiễu phỉ ở biên giới trong những ngày đầu Cách mạng Tháng Tám thành công, Trung tướng Trịnh Trân đã trở thành Tư lệnh BĐBP. Trong chiến đấu, ông thực sự là một người chỉ huy dũng cảm, thông minh, có nhiều cách đánh sáng tạo và có tư duy chiến lược trong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới quốc gia. Trong cuộc sống đời thường, ông sống giản dị, khiêm tốn, nhân ái, bao dung với mọi người, được cán bộ, chiến sĩ các thế hệ Bộ đội Biên phòng và đồng bào các dân tộc yêu mến. Đó là phần thưởng cao quý nhất đối với ông. Biên cương Tổ quốc mãi mãi nhắc tên ông: Trung tướng Trịnh Trân!