Trung tướng Phạm Huy Tập, Chính ủy BĐBP.

PV: Thưa Chính ủy, nhiều chính trị gia, nhà nghiên cứu lý luận khoa học quân sự đã khẳng định: Biên giới vững chắc nhất là "biên giới lòng dân". Chính ủy nhìn nhận và đánh giá vấn đề này như thế nào?

Trung tướng Phạm Huy Tập: Nhìn lại lịch sử dựng nước và giữ nước của ông cha ta, chúng ta thấy rằng, một trong những nguyên nhân quan trọng để có thể chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược chính là chiến lược "bách tính giai vi binh" (trăm họ đều là lính). Do vậy, nhiệm vụ bảo vệ biên giới được xác định không hẳn chỉ là của quân đội hoặc của riêng một địa phương nào, mà thuộc trách nhiệm của triều đình Trung ương, của cả nước; sức mạnh bảo vệ lãnh thổ của một quốc gia là sức mạnh của cả dân tộc được huy động từ mỗi địa phương, mỗi làng xã cho đến từng người dân ở khắp mọi nẻo miền đất nước, trong đó, nhân dân vùng biên giới là những người "đứng mũi chịu sào", là lực lượng chủ yếu bảo vệ biên giới. Thực hiện chiến lược này, các triều đại phong kiến Việt Nam thực hiện nhiều chính sách, biện pháp trên các lĩnh vực: Chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quân sự nhằm "vỗ về" người xa, huy động đồng bào các dân tộc tham gia bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ. Đó là chiến lược "biên giới lòng dân" của ông cha, như Vua Lê Thái Tổ đã từng viết rằng: "Biên phòng hảo vị trù phương lược/ Xã tắc ưng tu kế cửu an" (Biên phòng cần có phương lược tốt/ Đất nước nên lo kế lâu dài).

Kinh nghiệm huy động lực lượng nhân dân bảo vệ biên giới của cha ông trong lịch sử rất phong phú, đa dạng, đã trở thành một bộ phận của di sản truyền thống, một nét đặc sắc của văn hóa dân tộc - văn hóa giữ nước, văn hóa bảo vệ chủ quyền Việt Nam. Vì thế, cần được tiếp tục nghiên cứu, vận dụng trong sự nghiệp xây dựng nền biên phòng toàn dân, bảo vệ toàn vẹn từng tấc đất biên cương thiêng liêng của Tổ quốc trong tình hình hiện nay.

PV: Những thành tựu nổi bật qua nhiều năm củng cố thế trận Biên phòng toàn dân vững mạnh đã góp phần xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị với các nước láng giềng, bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia và xây dựng BĐBP vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ công tác biên phòng. Theo Chính ủy, đâu là những vấn đề then chốt làm nên sức mạnh lòng dân trong công tác biên phòng và xây dựng lực lượng BĐBP trong tình hình mới?

Trung tướng Phạm Huy Tập: "Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng", quan điểm đó đã được Đảng, Bác Hồ vận dụng vào thực hiện cách mạng Việt Nam và giành được thắng lợi to lớn. Sức mạnh của quần chúng chỉ được phát huy khi họ được tập hợp lại và đặt dưới sự lãnh đạo của một chính đảng tiên phong. Vận dụng quan điểm đó vào thực tiễn nhiệm vụ xây dựng, quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, chúng ta phải hết sức coi trọng và ra sức củng cố nguồn lực tại chỗ là quần chúng nhân dân và các lực lượng đứng chân trên địa bàn biên giới. Vì vậy, để làm nên sức mạnh lòng dân trong công tác biên phòng luôn hàm chứa rất nhiều yếu tố, trong đó có một số vấn đề then chốt như:

Một là, chúng ta phải luôn xác định sự nghiệp bảo vệ biên giới là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trong đó có nguồn lực tại chỗ là quần chúng nhân dân ở khu vực biên giới. Tuy nhiên, quần chúng nhân dân ở khu vực biên giới luôn gắn với vùng sâu, vùng xa nên đa số đời sống cả về vật chất lẫn tinh thần còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, trình độ dân trí thấp, điều kiện phát triển về mọi mặt còn hạn chế... Lợi dụng vấn đề đó, các thế lực thù địch luôn coi địa bàn khu vực biên giới là một trọng điểm để lợi dụng chống phá cách mạng nước ta. Vì vậy, vấn đề đầu tiên là phải làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, để nhân dân nâng cao nhận thức cách mạng, dân tin Đảng, tin bộ đội, dân hiểu được, thấy được trách nhiệm, nghĩa vụ của mình trong tham gia bảo vệ biên giới nói riêng và trong thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nói chung.

Hai là, chúng ta phải quan tâm đến xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh toàn diện, đủ sức lãnh đạo, điều hành, tổ chức cho quần chúng nhân dân tại địa phương thực hiện tốt các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đây cũng chính là điểm tựa vững chắc cho BĐBP tổ chức, triển khai các biện pháp công tác biên phòng.

Ba là, BĐBP cần phải tích cực tham gia cùng cấp ủy, chính quyền địa phương phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa bàn biên giới; kêu gọi, phối hợp với các cấp, các ngành hướng về biên giới, với mục tiêu xây dựng khu vực biên giới vững mạnh, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Đây chính là cơ sở, nền tảng, là điều kiện để quần chúng nhân dân yên tâm chăm lo xây dựng cuộc sống và tích cực tham gia cùng BĐBP bảo vệ biên giới.

Bốn là, trải qua 55 năm chiến đấu và trưởng thành, BĐBP luôn gắn bó mật thiết với quần chúng nhân dân, với khẩu hiệu "Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt", "cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc" với nhân dân; chăm lo, bảo vệ nhân dân như chính gia đình mình. Chính vì vậy mà dân yêu, dân tin, dân mến phục và luôn chia sẻ, tự giác đồng cam, cộng khổ cùng BĐBP bảo vệ biên giới; đồng thời, BĐBP cũng luôn nhận được sự đùm bọc, che chở, cưu mang của quần chúng nhân dân, góp phần xây dựng lực lượng BĐBP vững mạnh, đủ sức chiến đấu, bảo vệ biên giới.

PV: Trên cơ sở đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác vận động quần chúng (VĐQC) bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới của BĐBP, đề nghị Chính ủy cho biết thời gian tới cần tập trung khắc phục, giải quyết những vấn đề gì để tạo được những đột phá trong xây dựng BĐBP vững mạnh toàn diện?

Trung tướng Phạm Huy Tập: Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới trong tình hình mới, chúng ta phải tích cực nghiên cứu đổi mới căn bản công tác VĐQC từ nhận thức đến công tác lãnh đạo chỉ đạo và tổ chức thực hiện ở các cấp. Trước mắt trong thời gian tới cần làm tốt một số vấn đề cơ bản sau:

Một là, cấp ủy, chỉ huy các cấp và mọi cán bộ, chiến sĩ phải có nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò của công tác VĐQC của BĐBP, phải xác định đây là một biện pháp công tác cơ bản, lâu dài có ý nghĩa chiến lược; là cơ sở, nền tảng để thực hiện các biện pháp công tác khác của BĐBP. Công tác VĐQC phải đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, sự điều hành của chỉ huy, thực hiện công tác VĐQC là trách nhiệm, nhiệm vụ của toàn thể cán bộ, chiến sĩ, trong đó nòng cốt là lực lượng chuyên trách VĐQC. Khắc phục triệt để bệnh "hành chính hóa", "đơn giản hóa" trong triển khai thực hiện công tác VĐQC. Đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác VĐQC phải thực sự gần dân, thực hiện tốt "3 bám, 4 cùng" với nhân dân.

Hai là, đổi mới về nội dung, đa dạng về hình thức, phương pháp tuyên truyền, vận động. Căn cứ vào tình hình và yêu cầu nhiệm vụ cụ thể của từng đơn vị, từng địa bàn để xác định các nội dung tuyên truyền, vận động cho phù hợp; nội dung phải ngắn gọn, dễ nói, dễ hiểu, dễ nghe và dễ nhớ. Thường xuyên nghiên cứu, đổi mới về nội dung, hình thức, phương pháp phù hợp với nếp sống, sinh hoạt và phong tục, tập quán của đồng bào các dân tộc ở từng địa phương.

Ba là, đổi mới nâng cao chất lượng công tác nắm tình hình, phát hiện kịp thời những mâu thuẫn, tranh chấp trong quần chúng nhân dân; âm mưu, thủ đoạn hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, phản động tuyên truyền, kích động lôi kéo quần chúng ở vùng dân tộc, tôn giáo. Cần tranh thủ, phát huy tốt vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc, tôn giáo để nắm tình hình cũng như tuyên truyền, vận động quần chúng.

Bốn là, đổi mới nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tham mưu cho địa phương phát triển kinh tế, xã hội. Nắm vững chủ trương phát triển kinh tế, xã hội của Đảng, Nhà nước và địa phương, tập trung nghiên cứu sâu đặc điểm, ưu thế khu vực biên giới để tham mưu cho chính quyền các cấp (như: Quy hoạch dân cư; đề án phát triển kinh tế - xã hội gắn với quốc phòng, an ninh; chuyển đổi cây trồng, vật nuôi; khai thác du lịch...). Trực tiếp vận động, hướng dẫn cho bà con cách thức thâm canh tăng năng suất các loại cây trồng, nuôi trồng thủy sản, phát triển chăn nuôi, hướng dẫn mô hình sản xuất hàng hoá, kinh doanh, dịch vụ, du lịch... góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu Nghị quyết 80 của Chính phủ về định hướng giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011-2020 và đạt được các tiêu chí cuộc vận động xây dựng nông thôn mới.

Năm là, tập trung củng cố, duy trì và phát huy hiệu quả phong trào "Quần chúng nhân dân tham gia tự quản đường biên, mốc quốc giới và an ninh trật tự ở khu vực biên giới". Triển khai thực hiện có hiệu quả phong trào kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới tuyến biên giới đất liền; đẩy mạnh công tác tuyên truyền đặc biệt, tuyên truyền đối ngoại và các hoạt động ngoại giao nhân dân, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị cùng phát triển với các nước láng giềng.

Sáu là, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng ngành VĐQC đảm bảo đủ số lượng và nâng cao chất lượng ở các cấp. Tập trung củng cố, kiện toàn Ban VĐQC các tỉnh, thành và Đội VĐQC các đồn BP đảm bảo số lượng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP các tỉnh, thành tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn sâu sát các đồn BP tổ chức các lớp học tiếng dân tộc địa phương, tiếng nước láng giềng, trong đó tập trung vào đội ngũ cán bộ, chiến sĩ trực tiếp công tác địa bàn.

PV: Trong thời gian tới để tiếp tục củng cố, xây dựng vững chắc "trận địa lòng dân" nói riêng và xây dựng, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới nói chung, theo đồng chí cần thực hiện những vấn đề gì?

Trung tướng Phạm Huy Tập: Trước tình hình thế giới và khu vực đang có nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là vấn đề tranh chấp chủ quyền lãnh thổ thì vấn đề xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới quốc gia có ý nghĩa quan trọng trong sự phát triển chung của đất nước. Vì vậy, để xây dựng tốt "trận địa lòng dân" trong sự nghiệp bảo vệ biên giới, chúng ta phải thực hiện tốt một số vấn đề như:

Thứ nhất, phải tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu, rộng về biên giới, biển đảo để nâng cao nhận thức, hiểu biết, trách nhiệm của toàn xã hội trong xây dựng, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới của Tổ quốc.

Thứ hai, chúng ta cần phải xây dựng được chiến lược bảo vệ biên giới, làm cơ sở pháp lý và định hướng cho việc phát huy sức mạnh tổng hợp và tiềm lực trong xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới quốc gia.

Thứ ba, cần thúc đẩy nhanh việc quy hoạch, ổn định dân cư ở khu vực biên giới, tạo thành "hành lang" dân cư khép kín biên giới; đồng thời triển khai tích cực các chương trình đầu tư của Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực biên giới một cách tập trung, có hiệu quả thiết thực.

PV: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!