Tại xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, không khí buồn rầu bao trùm ở các thôn Châu Thuận, Phú Quý, An Hải. “Có tin gì mới chưa, có ai điện vào đất liền chưa?”, cứ thấy có người lạ mặt là bà con nhao ra hỏi. Bởi vì con tàu của ông Trần Tiến Dũng chở 14 ngư dân đi biển đã mất tích hơn 2 tuần rồi. Máy Icom nối sóng ra khơi chỉ nhận được âm thanh xào xào, khiến mọi người lạnh toát gáy vì sợ hãi. “Bão bờ” bắt đầu nổi lên, vì chiếc tàu của ông Trần Tiến Dũng ra khơi hành nghề đã tròn 2 tháng. Sáng 10-10, trên đường hành trình vào đất liền, ngư dân từ con tàu này đã nhắn tin cho người thân thông báo đánh bắt thuận lợi và đang trở về. Sau đó thì tất cả đều im bặt một cách bí ẩn. Các ngư dân kỳ cựu nhận định, cả tàu đã bị cướp biển tấn công hoặc bị tàu vận tải đâm chìm và không ai có cơ hội sống sót.

Tình hình nguy cấp rất cần lực lượng Hải quân, Cảnh sát Biển tổ chức tìm kiếm, cứu nạn. Vậy nhưng, thân nhân của các ngư dân vẫn nén chịu nỗi đau, không ai dám đi báo cáo chính quyền và các cơ quan chức năng. Đàn bà chạy ngược chạy xuôi đi coi bói và cầu may ở các đình, chùa. Con tàu này mở biển đi hành nghề lặn rùa biển, một nghề đang bị pháp luật cấm. Đến giờ, mọi người vẫn giữ bí mật.

Trong ngôi nhà của ông Trần Tiến Dũng, thôn Châu Thuận, xã Bình Châu, mỗi khi điện thoại reo là bà Lê Thị Bai lại chộp lấy và thốt lên: “Có ai đi tìm anh em không, họ trả lời chưa?!”. Tất cả các cuộc điện thoại đều làm cho bà Bai thêm thất vọng và rơi vào hụt hẫng. Ông Trần Tiến Dũng, chồng bà là chủ tàu, cùng đi còn có 2 người con trai là Trần Văn Tiến (25 tuổi) và Trần Văn Lên (21 tuổi). “Không lẽ biển cuốn hết 3 cha con ông Dũng” - Một người hàng xóm nói về viễn cảnh kinh hoàng.

Tuyệt vọng vì chờ đợi mỏi mòn, nhưng khi hỏi chuyện thì bà Bai vẫn một mực giấu giếm tọa độ mà con tàu đi hành nghề. Đây chính là rào cản để các cơ quan chức năng sớm tổ chức tìm kiếm 14 ngư dân. Chiếc tàu xấu số này mới hạ thủy cách đây 2 tháng và mở biển chuyến đầu tiên. Ngư dân xếp tàu ông Dũng vào diện “tàu đóng hộp”, vì tổng trị giá lên đến 2,5 tỷ đồng. Toàn bộ máy móc của tàu đều là hàng của Nhật nhập khẩu vào Việt Nam. Riêng chiếc máy Yangmar của con tàu đã trị giá 730 triệu đồng. Theo các thợ máy, “loại máy Yangmar này cực bền, chạy tốc độ cao, hiếm khi bị trục trặc nên việc tàu bị chết máy là khó có khả năng xảy ra”.

Trong 14 ngư dân thì có 4 ngư dân quê ở tỉnh Khánh Hòa, còn lại là các ngư dân tại địa phương. Gia đình ngư dân Lê Văn Thu, ở thôn Phú Quý, xã Bình Châu, không đủ kiên nhẫn giữ bí mật vì mọi cái sắp vỡ òa, đã cho người đi trình báo về hành trình của con tàu này: “Tàu của ông Dũng đi rất xa ở quần đảo Trường Sa để khai thác rùa biển”.

Để có đội bạn lành nghề, ông Dũng đã vận động nhiều ngư dân từng đi bắt rùa biển bổ sung vào đội bạn gồm 4 ngư dân tỉnh Khánh Hòa, 10 ngư dân địa phương. Những ngư dân quen ngư trường, sóng gió, có kinh nghiệm bắt rùa như ngư dân Trần Văn Linh, Lê Văn Thu. Các ngư dân này từng đi bạn cho đội tàu Đại Sang, Vũ Xuân, là những con tàu có tiếng, dám đánh cược với mạng sống để săn bắt rùa biển. 

Thân nhân của các ngư dân chỉ bí mật nhờ bà P là đầu nậu đứng ra lo liệu. Đến chiều 28-10, xóm làng bắt đầu nhốn nháo chạy ngược chạy xuôi, nhiều người giậm chân hét lên: “Tới giờ này thì đừng giấu nữa, đi báo chính quyền và đồn biên phòng để nhờ họ tìm kiếm, nếu cứ tin vào đầu nậu thì anh em mình càng chết”.

Cung đường bí mật

Bến cá Bình Châu, trong màn đêm, một chiếc thuyền cập bến. Ánh sáng lờ mờ hắt ra từ cabin tàu. Cánh cửa sắt tại bến cá được kéo lại để người lạ không thể ra vào. Ngư dân đi bạn bắt đầu hì hục mở hầm thuyền và bốc hàng lên xe. Một người dân cho biết, đó là những chiếc tàu lén lút vào bờ khi đã đánh bắt đầy ắp rùa biển. Có chiếc chạy thẳng vào bến bán, có chiếc bí mật ghé vào bán rùa tại bãi ngang để tránh trạm kiểm soát Biên phòng. Rùa sẽ được vận chuyển đi sơ chế rồi bán sang thị trường Trung Quốc.

Một ngư dân đi bạn nghề giã cào có thu nhập 50-60 triệu đồng/năm. Còn đi bắt rùa, có ngư dân kiếm được 60 triệu đồng/phiên. Kiếm được nhiều tiền, nên không ít ngư dân liều mạng nhảy vào cuộc chơi. Thu nhập cao từ nghề bắt rùa nên tình hình khai thác càng bùng phát. Ngày 25-10 vừa qua, lực lượng Công an tỉnh Quảng Ngãi đã phát hiện một xe ô tô chở 94 con rùa biển quý hiếm. Chủ xe là Võ Văn Quang đã khai nhận, việc mua số rùa biển trên của các ngư dân đánh bắt xa bờ ở xã Bình Châu, huyện Bình Sơn và chủ hàng là ông Hạnh.

Vợ thuyền trưởng tuyệt vọng vì bặt tin 3 cha con.

Cách đây 5 năm, rùa biển được bán với giá 300-600 ngàn đồng/con. Để mua nhanh, bán đắt, đầu nậu thường mua đánh đồng cả tàu, bình quân 500 ngàn đồng/con. Nhưng đến thời điểm hiện nay, rùa đã đội giá lên khoảng 4 triệu đồng/con lớn. 

“Kiếm được khoảng 100 con rùa là đủ tổn phí chứ?”, nghe tôi hỏi, một thuyền trưởng lắc đầu và xòe ra 2 ngón tay, nói nhỏ: “Phải 200 con mới có tiền chia”. Một ngư dân tên Thu cho biết, đi bạn cho tàu cá của ông Đại Sang một phiên được chia phần 51 triệu, “đi bạn cho tàu cá của ông Vũ Xuân 3 phiên được chia phần 40-30-15 triệu”. Anh cho biết, tại thôn Phú Quý, xã Bình Châu, có tàu vừa đạt kỷ lục khi chia phần cho bạn hơn 60 triệu/phiên biển.

Đầu nậu khuyến khích mở rộng khai thác rùa bằng cách đầu tư hàng tỷ đồng vào những con tàu của ngư dân. Ngư dân đi lặn rùa phải đánh cược mạng sống, còn đầu nậu cũng ném tiền vào canh bạc. Bởi năm nào cũng vậy, có vài chiếc tàu bị nạn là chuyện bình thường, nếu bị bắt là ngư dân trắng tay, đầu nậu cũng tự xóa nợ. Nhưng rùa biển là món hàng siêu lợi nhuận nên thất bát tàu này thì đầu nậu dư tiền lại gây tàu khác. Đội tàu khai thác rùa ở xã Bình Châu hiện nay lên đến khoảng 50 chiếc và mỗi năm khai thác vài chục ngàn con rùa biển.

Rùa là loại động vật quý hiếm và theo quy định của pháp luật thì cấm không được ai khai thác. Hành vi đánh bắt và mua bán rùa với số lượng lớn, ngư dân và chủ hàng có nguy cơ phải đối mặt với án tù, vì hành vi khai thác và vận chuyển động vật quý hiếm được quy định tại Điều 190 của Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, từ trước đến nay, các cơ quan chức năng của Nhà nước chưa khởi tố việc săn bắt và mua bán rùa biển bao giờ, vì vậy, tình trạng này vẫn diễn biến phức tạp và có chiều hướng ngày càng gia tăng.