Tờ trình nêu rõ, việc ban hành Luật Giáo dục QP-AN là cần thiết để thực hiện quy định của Điều 48 Hiến pháp năm 1992, Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24 tháng 5 năm 2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, tạo cơ sở pháp lý vững chắc, đồng bộ cho giáo dục QP - AN. Dự thảo Luật QP-AN gồm 6 chương, 42 điều, quy định rõ nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục, bồi dưỡng, phổ biến kiến thức QP-AN cho các đối tượng cụ thể.

Đa số ý kiến trong Ủy ban quốc phòng - an ninh (UBQPAN) cho rằng, nội dung dự thảo Luật phù hợp với quy định của Hiến pháp, cơ bản thống nhất với hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, Luật GDQPAN là luật chuyên ngành, nội dung có liên quan đến quy định của nhiều văn bản hiện hành. Vì vậy, dự thảo Luật cần được rà soát, cân nhắc kỹ các nội dung để tránh sự trùng lặp, mâu thuẫn giữa các quy định của dự thảo Luật với quy định của các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Phùng Quang Thanh trao đổi với các đại biểu Quốc hội

Về tên gọi, đa số ý kiến UBQPAN tán thành tên gọi của Luật là “Luật giáo dục quốc phòng và an ninh”, vì cụm từ “giáo dục quốc phòng và an ninh” đã được sử dụng trong Hiến pháp năm 1992 (điều 48); đồng thời nội hàm của dự thảo Luật cũng phù hợp với tên gọi này nhằm đáp ứng yêu cầu gắn kết giữa giáo dục quốc phòng và giáo dục an ninh nhưng vẫn bảo đảm tính độc lập tương đối giữa hai lĩnh vực này.

Một số ý kiến đề nghị cân nhắc việc miễn môn học GDQPAN đối với người đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự hoặc phục vụ có thời hạn trong Công an nhân dân, vì đây là một môn học trong chương trình giáo dục quốc dân. Ý kiến khác đồng ý miễn môn học GDQPAN cho các đối tượng như dự thảo Luật, nhưng cần xác định thời hạn, nếu quá thời hạn đó phải học bình thường. Có ý kiến đề nghị chỉ miễn học kỹ năng quân sự, tuy nhiên lại có ý kiến đề nghị bỏ điều này.

Về những vấn đề trên, đa số ý kiến UBQPAN cho rằng, GDQPAN là môn học chính khóa trong các nhà trường, nên cần thực hiện thống nhất theo quy định của Luật giáo dục, Luật giáo dục đại học. Riêng về miễn học kỹ năng quân sự, dự thảo Luật cần nghiên cứu để quy định cho phù hợp với độ tuổi, đặc điểm của từng đối tượng, đảm bảo tính khả thi cũng như phù hợp với quy định của các luật có liên quan.

Về quy định: “Bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh là yêu cầu bắt buộc đối với cán bộ, công chức, viên chức quản lý, kết quả bồi dưỡng là một trong những tiêu chí để xem xét bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan, tổ chức nhà nước...”. Qua thảo luận, đa số ý kiến trong UBQPAN cho rằng, việc lấy kết quả bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh là một trong những tiêu chí để xem xét bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan, tổ chức Nhà nước là hợp lý nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, kết hợp chặt chẽ kinh tế với quốc phòng, an ninh và đối ngoại trong tình hình mới.

Tuy nhiên, tiêu chí để xem xét bổ nhiệm công chức vào các chức danh lãnh đạo, quản lý không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này mà thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật cán bộ, công chức. Mặt khác, quy định này cũng chưa thống nhất với Luật tổ chức Quốc hội, Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân đối với các chức danh được phê chuẩn, bổ nhiệm qua bầu cử.

Để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tránh chồng chéo, mâu thuẫn nên quy định tiêu chí này trong luật chuyên ngành. Hơn nữa, yêu cầu về tiêu chuẩn, quy trình xem xét bổ nhiệm đối với chức danh lãnh đạo, quản lý ở mỗi lĩnh vực có sự khác nhau nhất định.

Đa số ý kiến UBQPAN cho rằng, đội ngũ giáo viên, giảng viên GDQPAN hiện nay thiếu về số lượng, hạn chế về chất lượng, chủ yếu là giáo viên kiêm nhiệm và sĩ quan từ nhiều đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân (gồm sĩ quan biệt phái, sĩ quan đã nghỉ hưu, sĩ quan đang giảng dạy trong các học viện, nhà trường quân đội, sĩ quan công tác tại các cơ quan Quân sự, Công an ở các địa phương).

Do đó, với thời gian 5 năm như dự thảo Luật quy định trong khi Chính phủ mới có chủ trương chuẩn bị chiêu sinh đào tạo giáo viên, giảng viên GDQPAN sẽ khó có thể thực hiện được mục tiêu chuẩn hóa và bố trí đủ giáo viên, giảng viên cơ hữu chuyên trách môn học này cho các trường, trung tâm GDQPAN quy định tại khoản 1, khoản 3 Điều 22.

Vì vậy, để bảo đảm tính khả thi về trình độ chuẩn đối với giáo viên, giảng viên cho từng cấp học, bậc học trong nhà trường, hệ thống các trung tâm GDQPAN thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định tại Điều 23 dự thảo Luật, cần cân nhắc lộ trình quy định tại khoản 5 Điều 22 cho hợp lý.