Poster quảng cáo cho các ứng cử viên trên một con đường ở Áp-ga-ni-xtan trước cuộc bầu cử Tổng thống ngày 5-4-2014. Ảnh: AFP

Lần đầu tiên kể từ năm 2004, thời điểm diễn ra cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên thời kỳ hậu Ta-li-ban, người ta mới thấy một làn sóng phấn khích chính trị lan khắp đất nước Áp-ga-ni-xtan. Một cuộc khảo sát mới công bố cho thấy, một số lượng lớn cử tri Áp-ga-ni-xtan sẵn sàng đi bỏ phiếu để bầu ra một nhà lãnh đạo mới thay thế Tổng thống Ha-mít Ca-dai, người đã cầm quyền trong suốt 13 năm qua. Theo kết quả cuộc khảo sát do Tổ chức Bầu cử tự do và Công bằng Áp-ga-ni-xtan (FEFA) tiến hành, có hơn 91% số người được hỏi ủng hộ cuộc bầu cử và hơn 74% nói rằng sẽ tham gia sự kiện này. Tuy nhiên, cuộc đua giữa 8 ứng cử viên (tính đến thời điểm hiện nay) có thể diễn ra suôn sẻ, an toàn và minh bạch hay không đang là nỗi lo đè nặng lên giới chức Áp-ga-ni-xtan cũng như các nhà quan sát quốc tế.

Ngoài lời đe dọa cùng những vụ tấn công vẫn diễn ra hằng ngày "như cơm bữa" của nhóm phiến quân Ta-li-ban, 12 triệu cử tri và các ứng cử viên đều bày tỏ lo ngại về sự gian lận cũng như sự can thiệp của các thế lực khác đối với tiến trình bầu cử. Nhiều người tỏ ra hoài nghi về mức độ trung lập, độc lập cũng như năng lực của các Ủy ban bầu cử độc lập trong việc theo dõi, giám sát và điều tra những bất thường diễn ra trong quá trình bầu cử. Cuộc thăm dò của FEFA cho thấy, chỉ có 1/4 số người Áp-ga-ni-xtan được hỏi hy vọng cuộc bầu cử sẽ diễn ra công bằng. Cuộc bầu cử chưa diễn ra, nhưng một số ứng viên đã công khai chỉ trích các quan chức cấp cao của Chính phủ không minh bạch về tài chính, thiên vị và có những hành vi ủng hộ các ứng viên ưa thích của mình.

Hiện có ba ứng cử viên dẫn đầu trong cuộc đua vào chiếc ghế Tổng thống Áp-ga-ni-xtan là ông Áp-đun-la Áp-đun-la, A-xơ-ráp Ga-ni A-mát-dai và Dan-mai Ra-xun. Những ứng cử viên này đã lên tiếng khuyến cáo về nguy cơ gian lận bầu cử và lo ngại về sự phản ứng gay gắt sau khi có kết quả. Ứng cử viên Áp-đun-la đã tái khẳng định mối lo ngại của ông về sự gian lận có quy mô lớn trong bầu cử. Trong khi đó, đối thủ của ông là cựu Bộ trưởng Tài chính Ga-ni mới đây đã nói với báo chí rằng, nhóm của ông đang cố gắng ngăn chặn kiểu gian lận như trong cuộc bầu cử năm 2009. Còn nhớ, trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2009, ông Áp-đun-la đã về nhì ở vòng đầu, nhưng ông đã rút lui ở vòng hai sau khi cho rằng, có sự gian lận hàng loạt và chiến thắng thuộc về ông Ca-dai, song chính vì thế mà ông Ca-dai không được Ta-li-ban công nhận.

Các nhà quan sát cho biết, có ba kiểu gian lận có thể diễn ra trong cuộc bầu cử sắp tới ở Áp-ga-ni-xtan: Thứ nhất, nhồi thêm lá phiếu, hăm dọa hay sử dụng thẻ bầu cử bất hợp pháp; thứ hai, thao túng kết quả sau bầu cử và cuối cùng là đánh giá, xử lý sai lệch các khiếu nại. Nhiều người còn lo ngại rằng, các ứng cử viên sẽ viện cớ gian lận để khiếu nại nếu họ thất cử, khiến tình hình đất nước vốn đã chìm đắm liên miên trong chiến tranh lại càng rối ren thêm.

Cuộc bầu cử năm 2009, có hơn một triệu cử tri bị truất quyền bỏ phiếu vì phạm luật, do đó lần này, Áp-ga-ni-xtan đã ban hành nhiều biện pháp để ngăn chặn hành vi gian lận trong bầu cử. Mặc dù "vết nhơ" của cuộc bầu cử trước vẫn còn, nhưng nhiều người Áp-ga-ni-xtan vẫn hy vọng cuộc bầu cử Tổng thống đặc biệt quan trọng sắp tới là hoàn toàn tin cậy.