Trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết của QH về việc thực hiện thí điểm cấp TTĐT cho người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm cho biết, thực hiện chủ trương hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước ta, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam để góp phần phát triển du lịch, môi trường đầu tư kinh doanh… Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 36a/NQ-CP ngày 14-10-2015 với chủ trương xây dựng Chính phủ điện tử, cải cách hành chính, trong đó có việc xây dựng và triển khai cấp TTĐT cho người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam.

Theo đó, dự thảo Nghị quyết có 7 điều quy định giao Chính phủ thực hiện thí điểm việc cấp thị thực cho người nước ngoài đang ở nước ngoài có nhu cầu nhập cảnh Việt Nam qua hệ thống giao dịch điện tử. TTĐT có giá trị một lần, thời hạn không quá 30 ngày. Người nước ngoài được cấp TTĐT, sau khi nhập cảnh Việt Nam, nếu đề nghị cấp thị thực mới thì cơ quan quản lý xuất nhập cảnh xem xét, giải quyết theo quy định của Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh cấp TTĐT cho người nước ngoài có hộ chiếu hợp lệ và không thuộc các trường hợp chưa cho nhập cảnh quy định tại Điều 21 của Luật nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam.

Chính phủ quy định trình tự, thủ tục cấp thị thực điện tử cho người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam. Sẽ thực hiện thí điểm cấp thị thực điện tử trong thời hạn 2 năm, kể từ ngày 1-1-2017. Chính phủ báo cáo Quốc hội về tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết này sau khi kết thúc thời hạn thí điểm để Quốc hội xem xét, sửa đổi, bổ sung Luật nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Người nước ngoài đề nghị cấp thị thực không phải là thị thực điện tử thực hiện theo quy định của Luật nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam.

Thẩm tra dự thảo Nghị quyết của QH về việc thí điểm cấp TTĐT cho người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam, Chủ nhiệm Ủy ban QP-AN Võ Trọng Việt cho biết, Ủy ban QP-AN nhất trí về sự cần thiết và quan điểm chỉ đạo xây dựng dự án Nghị quyết như Tờ trình của Chính phủ và cho rằng, việc thí điểm để tiến tới áp dụng hình thức TTĐT đối với người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam không chỉ có ý nghĩa về chính trị, pháp lý, đối ngoại mà còn tác động trực tiếp, tích cực đến phát triển kinh tế-xã hội, nhất là khi nước ta đang chủ động hội nhập quốc tế; đáp ứng yêu cầu cải cách và đơn giản hóa thủ tục hành chính, thu hút người nước ngoài vào Việt Nam du lịch, khảo sát thị trường, tìm cơ hội đầu tư, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Đánh giá về nội dung của dự thảo Nghị quyết, Thượng tướng Võ Trọng Việt cho biết: Dự thảo Nghị quyết đã phù hợp với đường lối, chính sách của Đảng về hội nhập quốc tế; phù hợp với Hiến pháp năm 2013 và bảo đảm sự thống nhất với các quy định có liên quan trong hệ thống pháp luật; cơ bản không trái với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Tuy nhiên, việc quy định đối tượng áp dụng thí điểm là tất cả người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam là quá rộng, sẽ đặt ra thách thức không nhỏ đối với hoạt động quản lý nhà nước về QP-AN và đối ngoại, nhất là trong điều kiện tình hình thế giới hiện nay đang có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường; điều kiện về nhân lực, vật lực của nước ta trên thực tế còn nhiều khó khăn. Do vậy, đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu quy định về đối tượng điều chỉnh theo hướng thí điểm áp dụng với công dân một số quốc gia nhất định theo nguyên tắc có đi có lại (với những nước đã áp dụng TTĐT với công dân Việt Nam) hoặc với các nước có quan hệ truyền thống hữu nghị với Việt Nam. Sau thời gian thí điểm sẽ tổ chức tổng kết đánh giá để kiến nghị sửa đổi quy định của pháp luật hiện hành.

Chủ nhiệm Ủy ban QP-AN Võ Trọng Việt cũng cho biết, xác định đối tượng điều chỉnh và lộ trình thực hiện như vậy vừa bảo đảm thận trọng, phù hợp với tính chất của việc thí điểm, vừa phù hợp với việc “đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết cấp thị thực, tiến tới thực hiện việc cấp TTĐT” theo Chương trình quốc gia của Chính phủ về ứng dụng công nghệ thông tin của các cơ quan Nhà nước giai đoạn 2016- 2020; đồng thời, đảm bảo về thời gian để Chính phủ tập trung chuẩn bị về nhân lực, vật lực để thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam.

Hiện nay, với trường hợp công dân Trung Quốc nhập cảnh vào Việt Nam bằng hộ chiếu có in hình “lưỡi bò”, ta đang có cân nhắc trong việc cấp thị thực. Nếu cấp TTĐT cho các đối tượng này sẽ không thể hiện được quan điểm của Đảng, Nhà nước trong việc kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. “Cần tham khảo kinh nghiệm của các nước trên thế giới đã thực hiện cấp TTĐT cho người nước ngoài nhập cảnh vào nước mình. Căn cứ tình hình cụ thể của Việt Nam, tiếp thu có chọn lọc, để thực hiện việc thí điểm và có cơ sở đề nghị sửa Luật xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam” – Chủ nhiệm Ủy ban QP-AN Võ Trọng Việt đề nghị.

Viết Hà