Theo nhiều đại biểu, dự thảo Luật sửa đổi làm cho đối tượng người được TGPL bị thu hẹp so với quy định của các luật hiện hành, đi ngược lại với mục đích sửa đổi Luật; làm thu hẹp đáng kể phạm vi hoạt động TGPL và ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng tiếp cận dịch vụ TGPL của người dân, nhất là những đối tượng yếu thế như trẻ em, người cao tuổi, người nghèo ở miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo đại biểu Ngô Thị Minh (Quảng Ninh), dự thảo luật chưa có các quy định phù hợp về cơ chế hỗ trợ và huy động sự tham gia của các tổ chức chuyên ngành vào hoạt động TGPL cho nhóm yếu thế. Vì trên thực tế, nhiều tổ chức chuyên ngành như Hội bảo vệ quyền trẻ em, Hội người khuyết tật, Hội người cao tuổi... được thành lập hợp pháp ở Việt Nam đã và đang cùng với các tổ chức thực hiện TGPL tham gia rất trách nhiệm vào các vụ việc TGPL cụ thể cho các nhóm yếu thế như trẻ em, người khuyết tật...

“Tại Điều 4 của dự thảo luật, đề nghị Ban soạn thảo cần bổ sung chính sách của Nhà nước hỗ trợ cho các tổ chức tham gia TGPL, như khuyến khích phụ nữ, người dân tộc thiểu số, các tổ chức, cá nhân có kiến thức, có kỹ năng và kinh nghiệm TGPL cho trẻ em, phụ nữ, người khuyết tật, nếu đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật được tham gia hoạt động TGPL. Quy định này nhằm thúc đẩy xã hội hóa mạnh mẽ, thu hút nguồn nhân lực để thực hiện TGPL có chất lượng tại các trung tâm tư vấn pháp lý của các hội chuyên ngành được tham gia vào các hoạt động TGPL chuyên sâu” – Đại biểu Ngô Thị Minh đề nghị.

Về nhóm trẻ em thuộc diện được TGPL (Điều 7) của dự thảo luật có đưa ra nhưng chưa đầy đủ. Cũng theo đại biểu Ngô Thị Minh, các quy định tại Điều 7 chưa đủ số nhóm trẻ em thuộc diện được TGPL theo quy định tại Điều 30 và Điều 70 của Luật Trẻ em. Do đó, cần thiết kể thêm một số điều khoản mới quy định về người được TGPL theo hướng không giới hạn quyền được TGPL của trẻ em, không hạn chế về điều kiện kinh tế, thành phần xuất thân, hoàn cảnh gia đình, địa bàn sinh sống. 

Ngoài ra, nhiều đại biểu cho rằng, dự thảo Luật đã “bỏ rơi” nhóm trẻ từ 16-18 tuổi. Trong khi theo thống kê, tình hình tội phạm năm 2015 có 5.864 bị can là người chưa thành niên bị khởi tố, chiếm 5,4% tổng số các vụ khởi tố trong năm, trong đó, 93% rơi vào độ tuổi từ đủ 16-18 tuổi. Theo đại biểu Cao Thị Xuân (Thanh Hóa), nhu cầu TGPL chủ yếu rơi vào nhóm trẻ em từ 16-18 tuổi, còn nhóm trẻ em dưới 16 tuổi rất thấp. Việc phải đối mặt với vấn đề pháp lý ở lứa tuổi này dù là bị can, bị cáo hay bị hại cũng đều là cú sốc lớn, ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình phát triển về sau. Do đó, cần cân nhắc mở rộng diện được TGPL bao gồm cả người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị buộc tội hoặc nạn nhân. Điều này phù hợp với Công ước quốc tế về quyền trẻ em và Luật Thanh niên, Bộ luật Tố tụng hình sự.

Bên cạnh đó, một số đại biểu đề nghị dự thảo Luật cần thiết kế thêm nội dung TGPL lưu động đối với đồng bào ở miền núi, vùng dân tộc thiểu số. Đại biểu Nguyễn Thị Mai Hoa (Đồng Tháp), đối với miền núi, vùng dân tộc thiểu số, đường sá đi lại khó khăn, trong khi các trung tâm TGPL thường ở xa. Những người yếu thế đến các trung tâm TGPL rất khó khăn, làm ảnh hưởng đến quyền TGPL. Vì vậy, cần có hình thức TGPL lưu động để đưa dịch vụ này đến người dân, thay vì yêu cầu người dân tìm đến các dịch vụ TGPL mà Nhà nước bảo đảm quyền cho người dân.

Viết Hà