Đại biểu Nguyễn Thị Bích Nhiệm: Tiêu chuẩn của HGV được quy định linh hoạt.

Đối với tiêu chuẩn HGV, đa số ý kiến tán thành việc quy định tiêu chuẩn đạo đức tốt, có uy tín trong cộng đồng và khả năng thuyết phục, HGV cần có hiểu biết pháp luật nhất định để có thể giải thích, thuyết phục các bên, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động HGCS. Bởi trong quá trình hòa giải, HGV đồng thời cũng là người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến, tư vấn pháp luật, các chính sách của Đảng, Nhà nước cho người dân.

Đại biểu Nguyễn Thị Bích Nhiệm (Yên Bái) cho rằng, tiêu chuẩn của HGV có kiến thức hiểu biết pháp luật, cần phải được quy định linh hoạt không cứng nhắc, để thu hút được lực lượng các già làng, trưởng bản, người có uy tín ở vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Còn theo đại biểu Touneh Drong Minh Thắm (Lâm Đồng): HGCS chủ yếu là phải dùng uy tín, đạo đức tốt, tất nhiên là phải am hiểu pháp luật, cần quy định thêm tiêu chuẩn hiểu biết phong tục tập quán tốt đẹp của nhân dân, nhất là trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số thì việc hòa giải mới hiểu quả. Do đó, các đại biểu đề nghị HGV sau khi được bầu, được công nhận sẽ được tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nâng cao nghiệp vụ và kỹ năng HGCS. Còn chọn người đúng với tiêu chuẩn đặt ra sẽ gây khó khăn, không đủ số người theo tiêu chuẩn để tham gia làm HGV, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo….

Về kinh phí hoạt động HGCS, tại phiên thảo luận có nhiều luồng ý kiến khác nhau, nhưng phần lớn đại biểu đề nghị phải có mức kinh phí cụ thể cho HGV, để họ nâng cao trách nhiệm vì các vụ việc chưa đến mức xử lý theo pháp luật và xử phạt hành chính ở cơ sở là rất lớn, góp phần phát huy mối quan hệ tình làng nghĩa xóm, hạn chế vi phạp phát luật, xây dựng khối đoàn kết toàn dân tại khu dân cư. Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hằng (Nam Định): Công việc HGCS là rất lớn, nên có kinh phí để hoạt động. Nhưng cần quy định có tính nguyên tắc trong hỗ trợ và có quy định mức sàn hỗ trợ tránh sự chênh lệch giữa các vùng miền. Đồng quan điểm, đại biểu Trần Thị Hiền (Hà Nam); Giàng Thị Bình (Lào Cai) cho rằng, HGCS phức tạp, kéo dài, nên kinh phí hoạt động, chế độ thù lao không nên chi trả theo vụ việc hòa giải thành công, hay không thành thành công, phải chi trả hàng năm để khuyến kích HGV. Nếu quy định hỗ trợ sẽ trở thành cơ chế xin cho, hỗ trợ cũng được, không hỗ trợ cũng được, làm giảm hiểu quả của việc HGCS.

Giàng Thị Bình: Kinh phí hoạt động, chế độ thù lao HGV không nên chi trả theo vụ việc.

Ngoài ra, các đề nghị phải có chế độ khen thưởng, kỷ luật để động viên các HGV có trách nhiệm và xử lý nghiêm những HGV làm sai nguyên tắc HGCS. Theo Huỳnh Khánh Dương (Hải Dương), để khuyến khích và nâng cao tinh thần trách nhiệm của HGV, nên có chính sách khen thưởng để khuyến khích. Còn theo Touneh Drong Minh Thắm cho rằng, có khen thưởng, thì cũng phải quy định mức xử phạt, nếu HGV cố ý làm sai nguyên tắc HGCS, tránh việc lợi dụng HGCS để tránh tội hình sự.

Về giá trị pháp lý của biên bản HGCS, đa số đại biểu nhất trí với dự thảo Luật đã chỉnh lý khoản 5 và 6 Điều 21 thành Khoản 5 quy định chung “HGV có trách nhiệm ghi nội dung vụ việc hòa giải vào “Sổ theo dõi hoạt động HGCS” hoặc trong trường hợp hòa giải thành và các bên đồng ý thì lập biên bản hòa giải thành theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 24 của Luật này”.