Đội phân giới cắm mốc số 6 (Việt Nam) và số 1 (Campuchia) đo đạc thống nhất vị trí cắm mốc. Ảnh: Lê Trung Quân

Địa hình tự nhiên tuyến biên giới Tây Ninh chủ yếu là những cánh rừng và đồng ruộng bằng phẳng. Nhân dân 2 nước tổ chức sản xuất ngay sát đường biên giới. Điều này tạo nhiều thuận lợi cho việc ăn ở, đi lại của các đội PGCM cũng như việc vận chuyển nguyên vật liệu xây dựng mốc và cột mốc. Thượng tá Trần Văn Vững, Đội trưởng Đội PGCM 6B cho biết: "Bên cạnh những thuận lợi về địa hình, chúng tôi còn nhận được sự ủng hộ, giúp đỡ của người dân Cam-pu-chia cũng như người dân Tây Ninh. Khi đo đạc, xác định vị trí mốc, nhiều cột mốc nằm trên đất rẫy, ruộng, vườn cao su của người dân, họ sẵn sàng cho chúng tôi chặt cây để cắm mốc".

 Tuy nhiên, không phải vì thế mà công tác PGCM ở Tây Ninh diễn ra suôn sẻ. Địa hình tuyến biên giới ở đây tương đối bằng phẳng, nhưng thường bị ngập nước sâu vào mùa mưa lũ. Việc quản lý biên giới trước đây thường theo đường bờ của các cánh rừng, thửa ruộng đang canh tác của cư dân hai bên biên giới. Do không có địa hình đặc trưng, ít vật chuẩn nên việc xác định đường biên trên thực địa khó khăn, khó nhận biết vị trí các mốc giới và hướng đi của đường biên giới. Ngoài ra, có những thời điểm, tình hình an ninh trật tự hai bên biên giới không ổn định, ảnh hưởng không nhỏ tới tiến độ PGCM.

Anh Vững kể: "Phần lớn người dân sinh sống hai bên biên giới ủng hộ công tác PGCM và tạo mọi điều kiện giúp đỡ chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ. Tuy nhiên, có thời điểm, một số nơi, người dân chưa hiểu rõ ý nghĩa của việc phân giới lại bị đối tượng xấu lôi kéo, kích động, cản trở quá trình phân giới. Tôi còn nhớ, khi đội PGCM của hai Nhà nước thực hiện phân giới, xác định vị trí cắm một số mốc thuộc địa bàn Đồn BP Tràng Riệc, các đối tượng quá khích tuyên truyền, xúi giục người dân phản đối kết quả PGCM. Họ lôi kéo người tổ chức đập phá, nhổ dấu mốc, cọc tiêu hoặc xóa đặc điểm đặc trưng thể hiện đường biên, gây khó khăn cho quá trình phân giới, xác định vị trí cắm mốc".

Do an ninh phức tạp, có thời điểm, Đồn BP Vàm Trảng Trâu phải cử 5 cán bộ, chiến sĩ túc trực, bảo vệ cọc tiêu 24/24 giờ. Đại úy Lý Quang Minh, một trong những người tham gia bảo vệ cọc tiêu nhớ lại: "Mùa hè năm 2010, tình hình an ninh tại đây rất phức tạp, trạm kiểm soát của đồn chỉ cách mốc 1km, nhưng 5 anh em chúng tôi chia làm 3 ca gác, thay nhau túc trực, bảo vệ cọc tiêu cả ngày lẫn đêm. Ban ngày, trời nắng nóng như thiêu đốt, anh em trốn nắng ở gốc cây, nhưng không chịu nổi phải làm lều trú tạm. Hết nắng lại đến mưa. Nhiều đêm nước ngập đến sát chõng, anh em bị ướt hết, ngồi co ro tới sáng".

Không xâm phạm lợi ích của nhau

Tỉnh Tây Ninh bắt đầu tiến hành phân giới cắm mốc từ tháng 9-2006. Thực hiện Hiệp ước bổ sung Hiệp ước hoạch định biên giới năm 1985 đã được Chính phủ Việt Nam và Cam-pu-chia ký kết, đoạn biên giới Việt Nam - Cam-pu-chia qua tỉnh Tây Ninh dự kiến cắm 101 vị trí/109 cột mốc. Trong đó có 93 vị trí mốc đơn, 7 vị trí mốc đôi và 1 vị trí mốc ba. Đại tá Quyền Anh Dũng, Phó Chỉ huy trưởng BĐBP Tây Ninh cho biết: Tây Ninh có 240km đường biên tiếp giáp với Cam-pu-chia, trong đó có 45,5km đường biên giới chạy trên sông, suối. Trên biên giới có 2 cặp cửa khẩu quốc tế, 1 cặp cửa khẩu chính, 13 cặp cửa khẩu phụ và nhiều đường mòn, lối mở qua lại biên giới.

Cán bộ Đồn BP Vàm Trảng Trâu phối hợp cùng lực lượng Bảo vệ biên giới Cam-pu-chia bảo vệ các cọc tiêu định vị cột mốc. Ảnh: Lê Trung Quân.

Trong quá trình triển khai xác định vị trí và cắm mốc, lực lượng chức năng hai bên luôn cùng nhau khảo sát và đàm phán trên tinh thần thẳng thắn, đoàn kết, hữu nghị, không xâm phạm lợi ích biên giới của nhau. Từng cột mốc, từng mét đường biên đều được xác định một cách cẩn trọng, đảm bảo đạt được sự đồng thuận cao nhất. Đến nay, hai đội PGCM tỉnh Tây Ninh đã thống nhất với hai đội PGCM của Cam-pu-chia xác định được 89/101 vị trí mốc, bao gồm 97/109 cột mốc, xây dựng xong 96 cột mốc, đạt 88,07% kế hoạch. Hai bên đã tiến hành phân giới được 140/240km đường biên giới, đạt 58,3%, cắm được 530 cọc dấu xác định đường biên giới trên thực địa. Toàn tuyến biên giới tỉnh Tây Ninh còn 12 cột mốc hai bên chưa thống nhất được, do chưa chuyển vẽ trên bản đồ. Trong đó, lực lượng PGCM hai bên đã ký biên bản thống nhất sẽ cắm 4 cột mốc trong thời gian tới.

Hiện tại, hai bên thống nhất tổ chức quản lý, bảo vệ an toàn hệ thống đường biên, mốc giới theo hướng, những nơi chưa PGCM thì quản lý, bảo vệ biên giới theo hiện trạng. Những nơi đã PGCM thì quản lý, bảo vệ biên giới theo Hiệp ước hoạch định biên giới, giữ nguyên hiện trạng hệ thống cột mốc, dấu hiệu đường biên giới, kịp thời phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn không để phát sinh các điểm xâm canh, xâm cư, tranh chấp biên giới. Đồng thời, thu thập chứng cứ, tài liệu có liên quan phục vụ cho công tác đàm phán và PGCM trên thực địa.