Theo Thượng tướng Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công an, việc ban hành Luật nhằm tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, bảo đảm sự thống nhất trong hệ thống pháp luật và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác cảnh vệ, đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ an toàn tuyệt đối các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước; mục tiêu trọng yếu của quốc gia; các sự kiện quan trọng trong và ngoài nước. Do đó, dự thảo Luật bổ sung 2 điều mới quy định về vị trí, chức năng của lực lượng Cảnh vệ và hợp tác giữa lực lượng Cảnh vệ Việt Nam và nước ngoài.

Theo đó, lực lượng Cảnh vệ là lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng, có chức năng thực hiện các biện pháp cảnh vệ để bảo đảm tuyệt đối an toàn cho đối tượng cảnh vệ theo quy định tại Luật này. Hoạt động hợp tác giữa lực lượng Cảnh vệ Việt Nam và nước ngoài khi thực hiện hoạt động cảnh vệ trên lãnh thổ Việt Nam và trên lãnh thổ nước ngoài được thực hiện theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc theo thỏa thuận trực tiếp giữa Việt Nam với quốc gia có liên quan trên nguyên tắc có đi có lại, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế.

Về các trường hợp được nổ súng trong khi thi hành nhiệm vụ, Thượng tướng Tô Lâm cho biết, hiện được quy định tại Nghị định số 128/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 27-10-2006 hướng dẫn thi hành Pháp lệnh Cảnh vệ thì nay các trường hợp nổ súng được quy định cụ thể ngay trong dự thảo Luật để phù hợp với quy định của Hiến pháp năm 2013 về tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Các trường hợp được nổ súng của lực lượng Cảnh vệ quy định cụ thể trong Luật bảo đảm các nguyên tắc theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.

Thẩm tra dự án Luật Cảnh vệ, Thượng tướng Võ Trọng Việt, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh đánh giá cao việc ban hành Luật Cảnh vệ. Tuy nhiên, với quy định sử dụng vũ khí trong khi thi hành nhiệm vụ (Điều 23 dự thảo luật), Thượng tướng Võ Trọng Việt băn khoăn, việc nổ súng liên quan trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của con người. Vì vậy, việc cán bộ, chiến sĩ cảnh vệ nổ súng phải tuân thủ các nguyên tắc, quy định của dự thảo Luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.

“Dự thảo Luật Cảnh vệ quy định, nổ súng “để tiêu diệt” đối tượng đang có hành vi tấn công trực tiếp đối tượng cảnh vệ hoặc sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ cảnh vệ là chưa phù hợp với nguyên tắc “người sử dụng cần hạn chế thiệt hại do việc nổ súng gây ra” và cần bảo đảm điều kiện về “phòng vệ chính đáng” hoặc “tình thế cấp thiết” theo Bộ luật Hình sự. Để kịp thời ngăn chặn hành vi này, nhiều khi chỉ cần sử dụng các biện pháp nghiệp vụ, công cụ hỗ trợ hoặc bắn bị thương, vì nếu đối tượng còn sống sẽ thuận lợi hơn trong công tác xác minh, điều tra, xử lý vụ việc” - Thượng tướng Võ Trọng Việt nhấn mạnh.

Đối với quy định huy động người, thực hiện trưng dụng tài sản, phương tiện để thực hiện công tác cảnh vệ (Điều 24), Thượng tướng Võ Trọng Việt cho hay, dự thảo Luật quy định trong trường hợp cấp bách để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho đối tượng cảnh vệ, sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ cảnh vệ được quyền “huy động” người, phương tiện là hợp lý. Tuy nhiên, để phù hợp với Hiến pháp và Điều 24, 25, 26 Luật trưng mua, trưng dụng tài sản, Ủy ban Quốc phòng và An ninh đề nghị làm rõ trường hợp cấp bách cần bổ sung quyền cho sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ cảnh vệ được “trưng dụng” tài sản, phương tiện và quy định cụ thể về trình tự, thời hạn trưng dụng; việc bàn giao, tiếp nhận tài sản, cơ chế báo cáo, giám sát, đồng thời cần bổ sung điều quy định về sửa đổi, bổ sung Luật trưng mua, trưng dụng tài sản để đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Viết Hà