Cách đây hơn 3 tháng, ngày 10-6-2016, tại khu vực ga Hố Nai, lực lượng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với các cơ quan chức năng phát hiện trên một số toa của chuyến tàu hỏa số hiệu H7 từ ga Hà Nội vào ga Hố Nai có "ém" một lượng lớn pháo nổ lậu gồm 180 hộp, chứa trong 6 bao tải. Tiến hành điều tra, cơ quan chức năng xác định một đối tượng tên Tâm, quê ở Bạc Liêu, nhận số "hàng đặc biệt" này từ một người không rõ tên, tuổi và nơi cư trú ở phía Bắc vào Đồng Nai bằng đường tàu hỏa.

Theo biên bản được lập tại hiện trường, số pháo nổ trên được sản xuất tại Trung Quốc, có tổng trọng lượng lên tới 300kg. Sau vụ việc tại Đồng Nai đúng một tháng, tại Hà Tĩnh, lực lượng BĐBP tỉnh cũng bắt giữ vụ vận chuyển trái phép gần 190kg pháo nổ có xuất xứ Trung Quốc được vận chuyển trái phép từ Lào vào Việt Nam. Tại Đồn BPCK quốc tế Cầu Treo, 4 đối tượng: Lê Đình Khánh (38 tuổi), Ngô Sỹ Hùng (26 tuổi), Nguyễn Văn Liệu (24 tuổi), Trần Văn Huy (28 tuổi), cùng trú tại Nghệ An khai vận chuyển thuê số pháo trên cho một đối tượng người Việt cư trú tại Lào không rõ danh tính.

Hai vụ trên không phải là những trường hợp buôn lậu pháo nổ qua biên giới mang tính chất "lẻ tẻ". Trên thực tế, tính từ giữa năm 2016 trở lại đây, hoạt động mua bán, vận chuyển pháo nổ có xuất xứ từ Trung Quốc đã diễn ra khá phức tạp và lực lượng chống buôn lậu trên các tuyến biên giới đã phát hiện được rất nhiều vụ, trong đó có những vụ "khủng", số lượng tang vật lên tới hàng tấn.

Điển hình như, ngày 1-8, một vụ buôn lậu pháo nổ xuyên biển gây chấn động dư luận bởi thủ đoạn tinh vi và tính chất phạm tội nghiêm trọng do "bà trùm" Nguyễn Thị Răm (66 tuổi, trú tại Diêm Điền, Thái Bình) cùng 2 đồng phạm là Trần Văn Chiến (49 tuổi) và Đặng Văn Cường (52 tuổi), cùng trú tại Tiền Hải, Thái Bình đã bị phát hiện tại vùng biển xã Vĩnh Thực, Móng Cái, Quảng Ninh. Chỉ trong một chuyến hàng, tổng cộng 2 tấn pháo lậu đã được các đối tượng vận chuyển trái phép từ Trung Quốc vào Việt Nam.

Thực tế đấu tranh với các đối tượng buôn lậu pháo nổ cho thấy, cũng như mọi năm, thủ đoạn của các đối tượng buôn lậu mặt hàng này thường rất ma mãnh. Có vụ, nguồn tin cơ sở đã mật báo cho cơ quan chức năng biết vào ngày giờ cụ thể, đối tượng sẽ sử dụng ô tô vận chuyển pháo nổ qua biên giới về Việt Nam. Vậy mà đến khi chặn bắt, phải mất một thời gian dài kiểm tra thật kỹ, các cơ quan chức năng mới phát hiện đối tượng đã bí mật "chế" thêm những ngăn hầm dưới sàn xe để chứa pháo.

Tuy nhiên, quá trình đấu tranh cũng cho thấy, phương thức vận chuyển mà các đối tượng buôn lậu pháo nổ ưa dùng nhất vẫn là xé lẻ lô hàng ở bên kia biên giới, sau đó thuê người đai vác, len lỏi qua các đường mòn, lối mở trên biên giới để vận chuyển vào Việt Nam. Các đối tượng vận chuyển thuê thường giấu pháo nổ trong các mặt hàng tiêu dùng, trà trộn vào đội quân cửu vạn để tăng bo hàng qua biên giới. Nếu không có nguồn tin cơ sở báo trước, các lực lượng chống buôn lậu chỉ nhìn bề ngoài mà đoán ai là "cửu vạn pháo nổ", quả là như "mò kim đáy bể".

Đặc biệt, hiện nay, các đối tượng buôn lậu pháo nổ thường tổ chức thuê người vận chuyển theo kiểu "chặt khúc", tinh vi và phức tạp đến mức ngay cả "tay trong" cũng khó biết được người cuối cùng là ai. "Thông thường, một "phi vụ" pháo lậu từ Trung Quốc về Việt Nam ít nhất cũng được chia làm hai, ba chặng. Người đi chặng đầu tiên để vượt qua biên giới chỉ được nhận hàng gián tiếp từ một trung gian nào đó, không hề gặp mặt chủ giao hàng, đến chặng thứ hai, hàng tiếp tục sang tay cho người khác để đi tiếp vào trong nội địa, nhưng cả hai đối tượng này cũng không biết rõ về nhau" - một cán bộ thuộc lực lượng Hải quan Lạng Sơn cho biết.

Chẳng hạn, mới đây nhất, ngày 19-9, trong vụ vận chuyển trái phép hơn 20kg pháo bị Trạm Kiểm soát Liên hợp Dốc Quýt, Lạng Sơn phát hiện, bắt giữ, thực chất, đối tượng Linh Thị Son (37 tuổi, trú tại Hữu Lũng, Lạng Sơn) cũng chỉ là người vận chuyển thuê. Cơ quan chức năng nhận định, có thể đây là "khúc" cuối cùng của một đường dây buôn lậu pháo nổ qua biên giới.

Trước tình hình buôn lậu pháo "vào mùa" sớm so với nhiều năm trước, thiết nghĩ, các bộ, ngành, chính quyền các địa phương cần làm tốt công tác nắm tình hình, kịp thời triển khai các giải pháp đối phó, xử lý kịp thời với mặt hàng lậu nguy hiểm này. Cụ thể, các lực lượng chống buôn lậu, bằng nhiều biện pháp, tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát trên tất cả các tuyến, các địa bàn trọng điểm, nhất là khu vực biên giới, cửa khẩu để kịp thời ngăn chặn, xử lý các vi phạm về tàng trữ, mua bán, vận chuyển, sử dụng trái phép các loại pháo nổ.

Bên cạnh đó, các địa phương thuộc "vùng nóng" pháo lậu cần tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, vận động mọi tầng lớp nhân dân thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của Nhà nước về cấm sản xuất, vận chuyển, tàng trữ pháo nổ. Nếu có vụ việc xảy ra, chính quyền, cơ quan chức năng cần cương quyết xử lý nghiêm minh để răn đe, giáo dục. Hy vọng, bằng các biện pháp quyết liệt, đồng bộ của các lực lượng chức năng và sự đồng thuận, ủng hộ của toàn dân, tình trạng buôn lậu pháo nổ sẽ được ngăn chặn một cách hiệu quả ngay từ cửa ngõ biên giới.

Nguyễn Hạnh Ngân