Nông dân đang đổ xô vào trồng tiêu ghép gốc dây leo cây rừng Amazôn.

Giá ngất ngưỡng vẫn thiếu hàng

Thực tế, ở Tây Nguyên, trong các loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao như cà phê, ca cao… thì cây tiêu vẫn được người dân chọn là một trong những loại cây chủ lực. Những năm gần đây, nhiều người dân đã phá bỏ nhiều vườn cây cà phê già cỗi và một số loại cây khác không cho năng suất cao để chuyển đổi sang trồng cây tiêu. Tuy nhiên, nhiều vườn tiêu đã chết chỉ sau vài ba năm trồng, làm cho nhiều hộ dân phải điêu đứng, nợ nần chồng chất. Cây tiêu chết hàng loạt đã khiến cho các cơ quan chức năng, cũng như các nhà khoa học phải mất ăn, mất ngủ tìm nguyên nhân, nhưng đến nay vẫn chưa có lời giải đáp. Thực tế cho thấy, cây tiêu chết do gặp một số bệnh như: Tuyến trùng, rệp sáp hại gốc, chết chậm, nấm hồng, nấm màng nhện... và đặc biệt là, bệnh chết nhanh bởi cổ rễ bị hại nên rất khó phát hiện. Khi bệnh biểu hiện trên thân lá, chỉ vài ngày sau, cây tiêu bị chết và nó còn có khả năng lây lan rất nhanh.

Nắm bắt được tình hình trên, nhiều cơ sở sản xuất giống cây trồng trên địa bàn TP Buôn Ma Thuột đã lai ghép một loại giống tiêu mới bán ra thị trường. Loại giống tiêu này được lấy từ cây dây leo ở rừng Amazôn về ghép với tiêu nội. Theo đánh giá ban đầu của một số người trồng thử nghiệm, loại giống tiêu này có bộ rễ to khỏe nên có khả năng chống rầy, chống bệnh và đặc biệt không sợ bị úng nước. Với giá bán cao ngất ngưởng từ 25 - 35 ngàn đồng/cây (cao gấp 5-7 lần so với các giống tiêu khác), bà con nông dân vẫn không ngần ngại bỏ tiền ra mua. Anh Lâm, nhà ở xã Ea Ning, huyện Cư Kuin (Đắk Lắk) cho chúng tôi biết, nhà anh có 5 sào rẫy trồng tiêu Vĩnh Linh. Thời gian vừa rồi, diện tích trồng tiêu của nhà anh bị bệnh chết nhanh, chết chậm nên đã chết gần hết... "Nghe thông tin tiêu ghép cây dây rừng Amazôn có khả năng chống rầy, chống bệnh và đặc biệt không sợ bị úng nước nên tôi mua khoảng 100 cây về trồng thay thế. Với giá 30 ngàn đồng một cây mà tôi vẫn phải đặt trước cả tháng mới mua được...".

Không chỉ nông dân ở Đắk Lắk mới tìm mua loại tiêu ghép này về trồng, hiện, bà con tại các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Nông cũng đang đổ xô về các cơ sở sản xuất, cung ứng tại xã Hòa Thắng, TP Buôn Ma Thuột (nơi đứng chân của Viện Khoa học - Kỹ thuật nông lâm Tây Nguyên) để tìm mua loại tiêu ghép cây dây rừng Amazôn về trồng để khắc phục tình trạng các loại bệnh trên cây tiêu như hiện nay.

Anh Nguyễn Thanh Dũng (ở huyện Cư Yut, tỉnh Đắk Nông), khách hàng lên Đắk Lắk tìm mua loại tiêu ghép này chia sẻ: "Nhà tôi có 1ha tiêu trồng được trên 10 năm. Đợt vừa rồi, số diện tích tiêu nhà tôi bị chết gần 100 trụ, do bị các bệnh như tuyến trùng, rệp sáp hại gốc, chết chậm, nấm hồng, nấm màng nhện... Thấy quảng cáo trên mạng, loại tiêu ghép cây dây rừng Amazôn có ưu điểm "vượt trội" so với các giống tiêu truyền thống nên tôi tính mua vài chục cây về trồng thử xem sao. Nếu cây phát triển tốt, tôi sẽ mua về trồng thay thế đại trà".

Khi hỏi thêm về loại tiêu ghép này, chúng tôi được anh Đức, xã Hòa Thắng, TP Buôn Ma Thuột cho biết: "Đây là loại tiêu ghép mà mọi người thường gọi là cây dây leo rừng Amazôn hay còn gọi là cây trầu không Nam Mỹ, được chúng tôi lấy cây dây leo từ Cam-pu-chia, Thái Lan... về ghép. Đây là loại tiêu ghép được đánh giá là có thể sống được trong vùng ngập nước, có khả năng chống chịu ngập úng, bộ rễ khỏe... Mua cây ghép rồi thì giá 30 ngàn đồng/cây, còn dây chưa ghép, giá chỉ có 20 ngàn đồng/dây".

Tiêu ghép gốc dây leo cây rừng Amazôn đang "hút hàng". Ảnh: Trí Đức

Những cảnh báo

Với lợi thế như nói ở trên, nhưng vẫn chưa được kiểm nghiệm nên nhiều người còn hoài nghi về chất lượng, sản lượng cũng như năng suất. Anh Toản, một nông dân ở xã Ea Bar, huyện Buôn Đôn (Đắk Lắk) chia sẻ: "Thời gian qua thấy quảng cáo trên mạng, tôi đã tìm mua 50 cây tiêu ghép gốc cây dây leo rừng Amazôn về trồng, đến nay, loại tiêu ghép này phát triển rất mạnh, bộ rễ to, đặc biệt là cây có khả năng chịu úng nước tốt. Tuy nhiên, điều khiến chúng tôi băn khoăn, lo lắng khi nghe thông tin, đây là loại tiêu ghép nên quả của nó không cay, năng suất, sản lượng chưa được kiểm nghiệm thực tế".

Trao đổi vấn đề này, kỹ sư Huỳnh Ngọc Tư, Phó Giám đốc Công ty TNHH - MTV Đắk Farm (trước đây, anh Tư từng làm tại Trung tâm Nghiên cứu cây ăn quả miền Đông Nam bộ), chúng tôi được cho biết: "Về loại tiêu ghép gốc cây dây leo rừng Amazôn, hiện tại, tôi đang trồng thử nghiệm để nghiên cứu, bước đầu, bộ rễ phát triển mạnh, cây xanh tốt, có khả năng kháng sâu bệnh tốt hơn các loại tiêu ghép khác. Tuy nhiên, cần chờ kết quả thực tế về chất lượng sản phẩm tiêu sau thu hoạch, cũng như sản lượng, năng suất và giá thành...". Cũng theo anh Tư thì bà con nông dân không nên trồng đại trà loại tiêu này, mà chỉ nên trồng khu vực ẩm thấp, bị ngập úng (bởi xuất xứ của loại cây này ở vùng ẩm ướt), nơi cây tiêu truyền thống thường bị chết.