Trung tá Vũ Đức Đua, Hải đội trưởng Hải đội 2, BĐBP Hải Phòng.

Lao vào tâm bão

Cơn bão Kalmaegi (bão số 3) đổ bộ trực diện vào vùng biển Hải Phòng, thời tiết nắng nóng, bức bối bất thường trong lúc những dự báo bão càng lúc càng gấp gáp. Toàn bộ các đơn vị BĐBP gần bờ đã vận động ngư dân vào nơi trú tránh an toàn. Đây là lúc người lính phải ra khơi. BĐBP Hải Phòng cử tàu CN09 của Hải đội 2 đi rà soát chống bão vòng ngoài và đích thân Trung tá Vũ Đức Đua chỉ huy. "Đừng bao giờ đánh giá thấp bất cứ một hiện tượng thời tiết bất thường nào. Bởi thiệt hại có thể có nguyên nhân từ sự chủ quan chứ không phải từ mức độ tàn phá của những cơn bão" - Trung tá Đua mở đầu câu chuyện kể anh và đồng đội đã giành lại mạng sống cho một ngư phủ người Nghệ An trong tâm bão Kalmaegi.

8 giờ sáng, ngày 16-9, biên đội xuất kích. Trời sáng và biển lặng gió không ngờ. Sau khi kiểm tra các địa điểm tránh bão của ngư dân, kết nối với một số cứ điểm thường trực chống bão của các lực lượng cứu nạn khác đang neo trú trên vịnh Lan Hạ, tàu CN09 neo lại vụng Tùng Sâu để nín thở chờ bão tới. Và lúc này, cán bộ, chiến sĩ mới có thời gian nghỉ ngơi, nấu ăn.

Chiều sập xuống rất nhanh và mưa quất trên mặt vịnh. Đúng 19 giờ, bão Kalmaegi chĩa mũi nhọn vào vịnh Lan Hạ, tâm bão gió giật trên cấp 11. Lúc đó, Trung tá Vũ Đức Đua nhận được tín hiệu cấp cứu từ Bộ Chỉ huy BĐBP Hải Phòng là có một ngư phủ trên tàu đánh cá mang số hiệu NA 99886 đang neo đậu ở phía bờ biển xã Việt Hải, Cát Bà tránh bão gặp tai nạn do dây neo văng vào người bị thương rất nguy cấp. Con tàu này đang mất neo trôi dạt trong bão lớn và tính mạng các thuyền viên khác đang gặp nguy hiểm. Trung tá Vũ Đức Đua nghĩ, nếu anh cùng đồng đội chần chừ chờ đến khi bão tan, con tàu này sẽ bị sóng đánh tan và tính mạng những người trên tàu cũng khó lường.

Trả lời trung tâm chỉ huy chắc nịch: "Chúng tôi sẽ tiếp cận con tàu gặp nạn ngay lập tức" - Trung tá Đua chỉ huy biên đội đưa tàu rút khỏi nơi trú tránh để tìm con tàu gặp nạn. Biển tối bưng lấy mắt. Thuyền trưởng Lâm Thiên Nghĩa, một sĩ quan trẻ tinh nhanh có tiếng của con tàu CN09 lái tàu, bật ra-đa để dò đường. Những cuộc điện thoại gấp gáp, cân não, những câu hỏi như hét lên với nhau trong tiếng bão giật.

Trung tá Đua đưa mắt nhìn đồng đội rồi nói ngắn gọn với Chỉ huy trưởng BĐBP Hải Phòng qua điện thoại: "Đề nghị đồng chí để tôi chỉ huy biên đội đi cứu nạn, báo cáo sau". Trung tá Vũ Đức Đua mặc áo mưa đứng ở mũi tàu để cầm đèn dò đường đi. Rút ra ngoài vịnh, sóng điện thoại dần chập chờn rồi mất. Luồng lạch trong vịnh Lan Hạ vốn rất hẹp, dích dắc, sơ sểnh là tàu có thể va vào núi.

Tôi hỏi, công việc cứu nạn thường trực đã bao giờ đặt anh vào tình huống tương tự như thế này chưa? Trung tá Đua thành thật: "Quả thật, tôi đã có nhiều hải trình cân não, thử thách ý chí của mình trên biển. Nhưng lần này đi vào tâm bão là các đồng đội trẻ của tôi. Tính mạng cả biên đội trên con tàu CN09 đi trong bão lớn khiến tôi rất căng thẳng. Tiến về gần khu vực Việt Hải, mất sóng điện thoại, chúng tôi loay hoay tìm con tàu gặp nạn. May sao, có một chiếc điện thoại bắt được sóng Viettel, có thể nhắn tin cho trinh sát Đồn BP Cát Bà, từ đó con tàu ngư dân có thể liên lạc được với chúng tôi".

Nạn nhân Nguyễn Văn Tuấn và Trần Đức Hà trên tàu NA 99886 bị dây neo đập vào ngực. Một người bị dây neo cuốn cứa đứt gân cổ tay, mất máu đã gần 5 tiếng đồng hồ nên tiếp cận được tàu cá, người bị nạn được chuyển gấp lên tàu CN09 và quân y cấp cứu ngay lập tức, bó ga rô cầm máu và hồi sức cho nạn nhân. Lúc này, cả các ngư dân lên tàu trở về với biên đội tổng cộng đúng 13 người và trước mắt là hành trình trở về còn khó khăn hơn cả lúc đi ra, bởi bão mỗi lúc một lớn.

Mâm cơm vừa dọn ra chưa đụng đũa trên tàu đã bị sóng quét sạch xuống biển. Con tàu CN09 tiến về Bến Bính ngay trong đêm, chậm và chắc. "Chỉ khi tàu cập vào được bờ, nhìn thấy chỉ huy của mình, cả lãnh đạo của thành phố ra tận cảng đón, tôi mới thấy lòng mình chùng xuống nhẹ bẫng đi như con tằm đã nhả hết tơ. Tôi lúc đó mới cảm thấy giá trị của những cái bắt tay thật chặt và những phút nguy biến đã qua" - Trung tá Vũ Đức Đua thở phào.

Cánh chim chỉ hướng trên mũi tàu

Khi quyết định viết về người lính Biên phòng đã chỉ huy trực tiếp nhiều hải trình công vụ trên biển Đông Bắc, Trung tá Vũ Đức Đua, tôi đã có nhiều lần trò chuyện cùng anh chỉ về một chuyện: Xây dựng Hải đội 2, BĐBP Hải Phòng xứng đáng là một đơn vị anh hùng của QĐND Việt Nam. Anh làm thuyền trưởng khi mới hơn 20 tuổi, học xong Đại học Hàng hải, từng trải qua những năm tháng chống vượt biển gắt gao trên biển Đông Bắc. Hồi mà những con thuyền buồm vượt biển đưa người ra nước ngoài trái phép với những khoang thuyền người nằm xếp lớp như cá ướp, vượt thoát ra ngoài phao số 0 thì ít, bỏ mạng trên biển thì nhiều.

Vũ Đức Đua lái được cả những con thuyền buồm đó, còn khiến người vượt biển phải tâm phục khẩu phục, cùng mình đưa con tàu với cả khoang đầy người vượt biển trở về đất liền. Rồi thời kì buôn lậu than, khoáng sản, hàng tiêu dùng Trung Quốc rộ lên ở vùng biển Đông Bắc. Anh bảo: "Người ta đã từng định hối lộ tôi rất nhiều tiền, đặt tôi trước nhiều cám dỗ, nhưng như một hải trình vạch sẵn, dù gió bạt phương nào, nếu tôi đứng mũi và không kiên định với nhiệm vụ thì sao xây dựng được một đơn vị nổi bật toàn diện như ngày nay".

Gần như suốt quá trình phát triển, lập chiến công và trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Hải đội 2, BĐBP Hải Phòng là cái tên gắn đội "tàu con cò". Thậm chí lính biển ở đây còn được ví như những thân cò, không chỉ lặn lội vào ra vùng cửa sông Bạch Đằng, sông Cấm mà tung hoành ngang dọc suốt 4.000km2 thềm lục địa Biển Đông.

Toàn bộ những chiếc "tàu con cò" được phân phối về các vùng miền của cả nước đều không hiệu quả, rốt cuộc dồn tụ lại ở Hải Phòng chính vì ở đây các anh biết cách sử dụng chúng hiệu quả nhất. Được ghi nhận thành tích nổi bật nhất trong cuộc vận động dùng tốt dùng bền trang thiết bị kỹ thuật, chính vì Trung tá Vũ Đức Đua đã đích thân cải hoán, sáng tạo trong sử dụng, phát huy hiệu quả cao nhất đội tàu tưởng chừng phải bỏ đi ấy.

Hết chuyện vượt biên bằng đường biển thì lại đến thời kỳ mở cửa thông thương biên giới. Hàng lậu hoành hành trên các tuyến đường thủy. Chính vì thế mà giờ đây, "tàu con cò" lại trở thành trang thiết bị không thể thiếu cho công tác bảo vệ lãnh hải ở Hải đội 2, BĐBP Hải Phòng. Nhờ có kinh nghiệm của người lính giữ biển Đông Bắc và đội "tàu con cò" trứ danh đã giữ sạch vùng biển bên ngoài cửa sông Bạch Đằng, trục xuất lập tức các tàu cá lạ xâm nhập lãnh hải.

Chiếc tàu CN09 vừa lập công cứu người cũng là chiếc tàu cứu nạn đầu tiên hạ thủy cho lực lượng Biên phòng trong nhiệm vụ đặc biệt này. Không chỉ làm chủ trang thiết bị, Trung tá Đua cùng với các thuyền trưởng, máy trưởng của Hải đội đã nghiên cứu, làm lại một số chi tiết trên tàu hợp lý, phục vụ cứu nạn, giúp cho những con tàu sau này đóng mới loại bỏ được những bất cập trong sử dụng.

"Cuối cùng chỉ còn là vấn đề con người" - Trung tá Vũ Đức Đua chia sẻ. Theo anh, nếu không quy tụ được ý chí, tinh thần của cả đồng đội, thì không thể đảm bảo những hải trình có thể thành công và an toàn. Đã bước chân lên tàu, là chỉ có tinh thần lạc quan, ý chí quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ, còn những vướng bận để lại cả. Người lính nào lao ra tuyến đầu, vợ con và gia đình đều được đồng đội lo giữ gìn chu toàn.

Tôi chợt hiểu điểm đỏ trong những hải trình khó trên biển, chính là sức mạnh tinh thần của cả một tập thể, mà người chỉ huy ấy đã khéo léo gây dựng, duy trì và điều hành. Cánh chim trên mũi tàu, chỉ đường và vạch ra những hải trình ấy là Trung tá Vũ Đức Đua, Hải đội trưởng Hải đội 2, BĐBP Hải Phòng.