Cơ quan điều tra BĐBP Lào Cai lấy lời khai đối tượng lừa bán người qua biên giới. Ảnh: Trung Dũng

Lừa bán phụ nữ bằng thủ đoạn "kéo vợ"

Ngày 9-9-2014, Đồn BP Mường Khương tiếp nhận đơn trình báo về việc nữ sinh N.T.Hằng (tên nhân vật được thay đổi), SN 1998, dân tộc Tày, ở huyện Bảo Yên mất tích. Theo thông tin gia đình cung cấp, nạn nhân đi chơi với một đối tượng nam giới ở khu vực Mường Khương. Ngay trong ngày hôm đó, đích thân Đồn trưởng cùng anh em tiến hành rà soát, kiểm tra các nhà nghỉ, nhà trọ trên địa bàn tới tận đêm khuya, nhưng không tìm thấy tung tích nạn nhân. Tích cực tiến hành các biện pháp nghiệp vụ, anh Khải biết được số điện thoại của đối tượng nghi đang giữ nạn nhân Hằng.

"Không thể xác định được vị trí chính xác của đối tượng, chúng tôi phải sử dụng các "đòn tâm lý" tránh "bứt dây động rừng", đồng thời khéo léo, tác động để đối tượng lộ diện. Biết không thể thực hiện phi vụ trót lọt, đối tượng đã thả tự do cho cháu Hằng sau 4 ngày giam lỏng tại một khách sạn ở khu vực cửa khẩu Lào Cai" - Anh Khải kể.

Hằng chỉ là một trong số ít nạn nhân may mắn được Đồn BP Mường Khương giải cứu trở về, đoàn tụ cùng gia đình. Hôm chúng tôi tới công tác, Thượng tá Trần Quốc Khải tiếp nhận liên tiếp 2 đơn trình báo người mất tích. Cũng như mọi lần, nhận đơn xong, anh chỉ đạo anh em trong đơn vị triển khai các biện pháp nghiệp vụ xác minh lần tìm manh mối, giải cứu nạn nhân. Tuy nhiên, hy vọng thành công là rất mong manh.

"Hầu hết nạn nhân đều còn rất trẻ, tôi thương các cháu như con của mình. Vì thế, tôi và anh em trong đơn vị xác định phải bằng mọi cách, mọi biện pháp để giải cứu nạn nhân. Trường hợp, gia đình nạn nhân biết được địa chỉ cụ thể nơi người thân đang bị bắt giữ, tôi sẽ yêu cầu đơn vị phía bạn giải cứu nạn nhân bằng được. Cũng như tôi, anh em trong đơn vị đều quyết tâm phá án bằng cả lương tâm và trách nhiệm của người chiến sĩ Biên phòng. Nhưng việc tìm kiếm, giải cứu nạn nhân là hết sức khó khăn do thiếu thông tin" - Đồn trưởng Trần Quốc Khải tâm sự.

Theo Thượng tá Trần Quốc Khải, tình trạng lừa bán trẻ em, phụ nữ trên địa bàn gia tăng và có diễn biến ngày một phức tạp hơn. Đối tượng bị lừa bán thường là học sinh Trung học phổ thông trở lên. Việc tìm kiếm, giải cứu nạn nhân bị lừa bán gặp rất nhiều khó khăn. Trong năm 2014, đồn tiếp nhận 7 đơn trình báo, nhưng chỉ giải cứu được 2 vụ/2 nạn nhân. Tỉ lệ giải cứu nạn nhân không cao là do các vụ việc được trình báo quá muộn, thông tin rất ít và mơ hồ.

Thiếu tá Đỗ Ngọc Yên, Đội phó Đội Phòng chống ma túy và tội phạm, Đồn BP Mường Khương ngồi bên cạnh lật dở từng hồ sơ trình báo người mất tích cho tôi xem. Lá đơn mới nhất do Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Mường Khương đề ngày 10-11-2014 trình báo về việc học viên Thào Thị Thúy, SN 1999, dân tộc Mông, xã Tả Ngải Chồ bỏ học từ ngày 5-11, nhắn lại với bạn là về thăm nhà. Nhưng Trung tâm đã liên lạc với gia đình được biết, học viên này không về nhà. Đến ngày 10-11, vẫn có liên lạc được với Thúy và không có thông tin gì thêm.

Một đơn trình báo khác của anh Má A Chờ, SN 1978 cho biết, con gái anh bị mất tích không rõ nguyên nhân. Thông tin trong đơn chỉ vẻn vẹn: "Con gái tôi là Má Thị Mão, SN 1995, trú tại thôn Sa Pả, thị trấn Sa Pa mất tích từ ngày 22-10-2014 đến nay (không ghi ngày tháng - PV) không rõ nguyên nhân và không thấy trở về. Vậy tôi làm đơn này, đề nghị quý cơ quan giúp tôi và có tin báo cho tôi theo địa chỉ...". Anh Yên trầm giọng: "Với chừng đó thông tin, việc tìm kiếm nạn nhân không khác gì mò kim đáy biển".

"Thực tế, ngay cả những vụ việc gia đình cung cấp rất nhiều thông tin, chúng tôi cũng không thể tìm thấy nạn nhân. Đơn cử như vụ việc của ông Hờ Giống Của, ở bản Pá Liếng, xã Ảng Cang, huyện Mường Ảng, Điện Biên. Theo trình báo của ông Của, ngày 17-9-2014, con gái ông cùng người chị họ đi chơi chợ nhưng không thấy về.

Qua một số người quen, ông Của biết được con gái ông đã bị bán sang bản Tâm Điếm, Hà Khẩu, Trung Quốc, cách biên giới Việt - Trung khoảng 500m và bị đánh gẫy chân phải. Còn người chị họ bị bán vào sâu trong nội địa Trung Quốc. Ông Của còn nêu khá rõ đặc điểm ngôi nhà cháu Pà đang bị giam giữ, tên thôn, bản theo tiếng Trung Quốc. "Khi tiếp nhận những thông tin này, chúng tôi đã liên hệ, phối hợp với lực lượng chức năng Trung Quốc để tìm kiếm. Nhưng mọi nỗ lực đều bằng không, nguyên nhân một phần là do gia đình trình báo quá muộn" - Anh Yên nói.

Phân tích nguyên nhân gia tăng tình trạng lừa đưa người qua biên giới bán, mặc dù hằng ngày các phương tiện truyền thông vẫn ra rả phát những bản tin, phóng sự về các thủ đoạn của bọn buôn người, anh Khải bảo: Nhận thức của người dân vẫn còn thấp. Đối tượng bị lừa bán nhiều nhất là học sinh. Đối tượng xấu lợi dụng tâm lý ham vui, nhẹ dạ cả tin của các cô gái mới lớn và cả phong tục "kéo vợ" lừa người đưa qua biên giới bán.

Giải pháp tối ưu vẫn là tuyên truyền

Theo tập tục của người Mông, khi cô gái đến tuổi trưởng thành, nếu "ưng bụng" một người đàn ông sẽ chấp thuận theo các chàng trai về nhà làm vợ bằng hình thức "kéo vợ". Thường 1-3 ngày sau, nếu cô gái không thay đổi ý kiến, nhà trai sẽ tới nhà gái dạm hỏi để cưới về làm vợ. Lợi dụng tập tục này, nhiều đối tượng xấu giả vờ tán tỉnh rồi lừa đưa các cô gái sang bên kia biên giới bán. Vì vậy, có nhiều gia đình, khi con gái vắng nhà không lý do tới 3-4 ngày mới tới cơ quan chức năng trình báo.

Đặc biệt, những vụ án này hầu như không có nhân chứng, nên việc thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh hành vi phạm tội của đối tượng gặp không ít khó khăn. Thậm chí, người dân còn rất dễ dãi trong các mối quan hệ, không có tinh thần cảnh giác. Anh Khải kể: "Chúng tôi từng tiếp nhận những vụ việc mà bố mẹ nạn nhân đều đã gặp đối tượng lừa bán con mình, thậm chí còn mời đối tượng về nhà ăn cơm cùng gia đình, nhưng không hề biết tên, nơi sinh sống hoặc biển số xe của đối tượng. Với những vụ án này rất khó để xác định manh mối".

Những hồ sơ trình báo của gia đình người bị hại được Đồn BP Mường Khương tiếp nhận, xử lý.

Anh Khải không giấu được trăn trở: "Các nạn nhân bị lừa bán gần như là không có đường về. Các cháu còn quá trẻ mà đã bị đày đọa, sống trong tủi nhục nơi đất khách, nếu được giải cứu về cũng để lại một vết hằn tâm lý đau khổ không thể xóa được. Điều này luôn khiến tôi cảm thấy đau xót và day dứt".

Có lẽ, vì vậy mà những năm qua, mỗi khi tiếp nhận các đơn trình báo về việc lừa bán người, Thượng tá Trần Quốc Khải lại bắt tay ngay vào việc tìm kiếm, giải cứu bất kể ngày hay đêm. Có những vụ việc anh đích thân tới đơn vị bạn trao đổi để nắm thông tin mới nhất, cho dù lúc đó trời mưa rét hay đêm tối. Anh bảo: "Phía bạn rất thiện chí và tích cực truy tìm tội phạm, giải cứu nạn nhân theo đề nghị của ta".

Theo những người lính Biên phòng Mường Khương, biện pháp tối ưu nhất hiện nay để phòng chống tội phạm buôn người là tích cực tuyên truyền, nâng cao ý thức cảnh giác cho người dân. "Chúng tôi dùng biện pháp "mưa dầm thấm lâu". Mỗi khi gặp người dân, chúng tôi đều dặn bà con phải cảnh giác với người lạ.

Nếu có đối tượng lạ đến chơi, hoặc làm quen với con cái phải biết được tên, quê quán và nhớ được biển số xe của đối tượng. Đối với các cháu học sinh, khi đi chơi với bạn trai, người mới quen phải thông báo, xin phép bố mẹ " - Anh Yên còn khuyến cáo: "Với những gia đình có con bị lừa bán, chúng tôi yêu cầu nếu nhận được thông tin của con, cần hỏi rõ con ở đâu, địa chỉ rõ ràng hoặc cần mô tả chi tiết nơi đang bị giữ với những đặc điểm nổi bật".